Daǵdarysty boldyrmaýdyń qaıtarymdy qadamdary

Aqtóbe – qoınaýy qut qazynaǵa toly, quıqaly óńir. Sońǵy jyldardaǵy taý-ken salasyndaǵy tabysty júzege asyrylǵan jobalardyń oblystyń ekonomıkalyq damýyna serpin bergeni de shyndyq. Desek te, álemdegi geosaıa­sı turaqsyzdyq pen ekonomıkalyq daǵdarys josparly jumystardy júzege asyrýǵa ózgerister engizýdi alǵa tartty. О́ńirde kúrdeli kezeńniń salmaǵyn jeńildetýdiń, daǵdarysty eńserýdiń sátti qadamdary jasalyp, laıyqty jalǵasyn tabýda. Bul týraly oblys ákimi Arhımed Muhambetovtiń óńir jurtshylyǵymen dástúrli jyldyq esep berý kezdesýinde tereńirek baıandaldy. Arhımed Muhambetov oblystyń 2014 jylǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń qorytyndylary jáne 2015 jylǵa arnalǵan mindetter týraly baıandaı kele, ótken jyly álemdik daǵdarystyń saldaryna qaramastan oblys ekonomıkasynyń negizgi kórsetkishteri boıynsha ilgerileý bolǵanyn jetkizdi. Jyl ishinde 1200 mıllıard teńgeniń ónerkásip ónimi óndirilgen. Alda tek jańa jumys oryndary kóptep ashylatyn jobalarǵa ǵana basymdyq beriletinin de jasyrǵan joq. 2014 jyly shaǵyn jáne orta bıznes nysandarynyń belsendiligi tómendegen joq. Olardyń sany ótken jyly 20,0 paı­yzǵa ulǵaıdy. Tek «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyn damy­týǵa ǵana 4,7 mlrd. teńge bólinip, 10,0 mlrd. teńge kóleminde oblystaǵy je­ke kásipkerlik sýbektileriniń 160-tan astam ótinimi maquldanǵan. Buǵan bi­­rinshi kezekte «Bıznestiń jol kartasy-2020», «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020», «Agrobıznes-2020» jáne basqa baǵdarlamalardy iske asyrý yqpal etti. Osy kezeńde negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa ósimi 102,0 paıyzdy qurady. Bizdiń oblys Qazaqstannyń ózge óńirleriniń arasynda tartylyp otyrǵan ınvestısııalar kólemi boıynsha tórtinshi orynda keledi, dedi A.Muhambetov. Oblys ákiminiń aıtýynsha, 205,8 mlrd. teńgeniń qurylys jumystary atqaryldy, 476,1 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi, 4,0 myń otbasy qonys toılaryn toılady. Memlekettik bıýdjetke 235,4 mlrd. teńge salyqtar men basqa da mindetti tólemder tústi, ıaǵnı 2013 jylǵa qaraǵanda 16,6 paıyzǵa artty. Jumyssyzdyqtyń ósýine jol bermeý­ge, ony turaqty deńgeıinde saqtaýǵa qol jetkizildi. Jumyssyzdyq deńgeıi 4,9 paıyzdy qurady, bul respýblıkalyq ortasha kórsetkishten edáýir tómen. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda 8,4 myń azamat eńbekke tartyldy. О́tken jyly 15,7 myń jańa jumys orny ashyldy. О́ńir basshysy údemeli ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy júzege asyrylǵan kezden bastap ónerkásip óndirisiniń ónimi 32,9 paıyzǵa óskenin málim etti. О́ńdeý ónerkásibindegi eńbek ónimdiligi anaǵurlym artyp, óńir ekonomıkasyndaǵy úlesi aýqymdy bola túsken. Oblystyń ındýstrııalandyrý kartasyna 691,1 mlrd. teńgeniń, qurylys kezeńinde 10,7 myń jumys oryndarynyń ashylýymen, 83 ınvestısııalyq joba engizilgen. Alǵashqy bes jyldyqta josparlanǵan nysandardyń 90,0 paıyzǵa jýyǵy júzege asyrylyp, 547,0 mlrd.teńge ınvestısııa tartyldy. Arhımed Muhambetov ekinshi bes­jyldyqtyń negizgi úsh min­detine tereńirek toqtaldy. Ol Indýs­trııa­landyrý kartasyna buryn engi­zilgen, bıýdjetke qosymsha 1,0 mlrd.teńgege deıin túsimdi arttyratyn, al jańa ónim kólemi 165 mlrd.teńgeden kem túspeıtin, 1,3 myń adam jumys jasaıtyn ferroqorytpa jáne rels arqa­lyqtary zaýyttary syndy iri joba­lardyń birinshi kezekte jospar­ly qýatyna qol jetkizý, Aqtóbe qala­syndaǵy qýattylyǵy jylyna 300,0 myń dana temir-beton shpaldaryn óndi­retin qazaqstandyq-ıtalııalyq zaýyt­ty, qýattylyǵy jylyna 25,0 myń tonna ónim óndiretin Hromtaý aýdanyn­daǵy ák óndirisin, Muǵaljar aýdanyn­daǵy jalpy qýattylyǵy 188 MVt eki gaz-týrbınaly stansany, JGО́Z úshin­shi kezegin, sondaı-aq, azyq-túlik qaýip­sizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan jobalardy júzege asyrý bolyp tabylady. Bıyl iske qosylatyn jobalarǵa salynatyn jalpy ınvestısııanyń kólemi 46,3 mlrd. teńgeni quraıdy. 900-ge jýyq jumys oryndary ashylady dep kútilýde. Aqtóbe qalasy jáne Alǵa, Hromtaý, Muǵaljar aýdandarynda qurylatyn ındýstrııalyq aımaqtar da óńirdiń ekonomıkalyq áleýetiniń artýyna qyzmet etetin bolady dep kútilýde. Agroónerkásip keshenin damytý máselesi de Arhımed Muhambetovtiń nazarynan tys qalǵan joq. Ol 2014 jyly salaǵa 10,1 mlrd. teńge baǵyttalǵanyn aıtty. Sondaı-aq, 5,9 mlrd. teńge kóleminde sýbsıdııa bólinip, aldyńǵy jylmen salystyrǵanda eki esege artqan. «Sybaǵa» baǵdarlamasy júzege asyrylǵan kezden bastap 410 fermerlik sharýashylyqtar 2,0 mlrd. teńgeden astam somaǵa 14,5 myń iri qara malyn satyp alǵan. 2014 jyly «Altyn asyq» baǵdarlamasy arqyly 2,6 myń qoı jáne «Qulan» baǵdarlamasy arqyly 320 jylqy satyp alynǵan. 2014 jyly «Yrys» baǵdarlamasymen 2 taýarly-sút fermasy ashylyp, al aǵymdaǵy jyly «Aıs» JShS óz óndirisin keńeıtý maqsatynda qosymsha 1600 iri qara satyp alýdy kózdeýde. О́ńir basshysy «Aqbulaq», «2011-2020 jyldarǵa arnalǵan TKSh-ny jańǵyrtý» jáne «О́ńirlerdi damytý» baǵdarlamalary aıasynda kólemdi jumystar atqarylyp jatqanyn tilge tıek etti. Qazirdiń ózinde turǵyndardyń 92,0 paıyzy ortalyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtamasyz etilip, 83,0 paıyzy kógildir otynnyń ıgiligin kórip otyrǵanyn málimdedi. Aýdan ortalyqtaryn tolyqtaı gazdandyrýdy 2016 jyly aıaqtaý kózdelip otyr. Oblys ákimdigi «QazMunaıGaz» UK» AQ jáne «QazTransGaz» AQ arasynda qol qoıylǵan uzaq merzimdi jáne ózara tıimdi yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa sáıkes, 2015-2017 jyldar aralyǵynda jalpy quny 19,939 mlrd. teńgege 17 jobany júzege asyryp, gaz bólý jelilerin qurylymdaýdy jos­parlaǵan. Bul 30 eldi mekendi qosymsha gazdandyrýǵa múmkindik beredi. Kólik ınfraqurylymyn damytýǵa ótken jyly 15,9 mlrd. teńge bólingen. Jalpy uzyndyǵy 684 shaqyrymdy quraıtyn Samara-Shymkent kúre­jolyn qaıta jańǵyrtý jumystary to­lyqtaı aıaqtaldy. Ústimizdegi jyly uzyndyǵy 330 shaqyrym «Aqtóbe-Atyraý» avtomobıl jolyn qaıta jańartý jobasyn daıyndaý jalǵasady. Bıyl jalpy aýdany 466,6 myń sharshy metr turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý josparlanýda, ıaǵnı 5 myńǵa tarta otbasy baspanaly bolady. Bilim salasynyń jaǵdaıyn baıan­daǵan Arhımed Muhambetov úsh aýy­symdy jáne apatty jaǵdaıdaǵy mektepter máselesin sheshýge mańyz berilip otyrǵanyna naqty mysaldar keltirdi. Osyndaı júıeli jumystardyń nátıjesinde oblys ótken jyly UBT qorytyndysynda óńirler arasynda úshinshi oryndy ıelengen, 3-6 jas aralyǵyndaǵy balalardy mektepke deıingi mekemelermen qamtý 87,0 paıyzǵa jetken. Esepti kezeńde densaýlyq saqtaý salasynda 10 dárigerlik ambýlatorııa paıdalanýǵa berilip, 138 jumys orny ashyldy, 16 nysan kúrdeli jóndeýden ótti. Oblysta oń demografııalyq ahýal qalyptasyp, turǵyndardyń týý kórsetkishi 0,4 paıyzǵa artyp, halyqtyń tabıǵı ósimi kóterildi, ólim-jitim kórsetkishi 6,8 paıyzǵa tómendedi. Oblys ákimi óńirdegi jumys oryndaryn saqtaý boıynsha atqarylyp jatqan jumystardy da júıeleı áńgimeledi. Elbasy tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda iri jáne orta kásiporyndarmen eńbek qatynasynyń turaqtylyǵy týraly 800-den astam memorandýmdarǵa qol qoıylǵan. Byltyr 15,7 myń jańa jáne 1,0 myń áleýmettik jumys orny ashylǵan, 10,5 myń azamattardyń jumysqa turýyna kómek kórsetilip, 4,5 myń jumyssyz azamat ýaqytsha eńbekpen qamtylǵan, jastar tájirıbesine 615 adam jiberilgen. Budan keıin baıandamany talqylaý bolyp, onda sóz alǵandar esepti kezeńde atqarylǵan jumystarǵa rızashylyǵyn bildirdi. Arhımed Muhambetov jıynǵa qatysýshylardyń jáne arnaıy jáshikterge, ákim blogyna jáne oblystyq ákimdik saıtyna kelip túsken saýaldarǵa jaýap berdi. Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan». Aqtóbe oblysy.