Foto: Ashyq derekkóz
Osy maqsatta elimizde bilim berý salasynda aýqymdy jańǵyrý jumystary júrgizilip jatyr. Sonyń jarqyn kórinisteriniń biri – Memleket basshysy bastamashy bolǵan «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy. Bul joba tek jańa mektep ǵımarattaryn salýmen shektelmeıdi, ol – bolashaqtyń bilim berý ortasyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qadam. Zamanaýı zerthanalar, robototehnıka jáne STEM kabınetteri, shyǵarmashylyq stýdııalar oqýshylardyń ınjenerlik oılaýyn damytyp, ǵylym men tehnologııaǵa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
Osyndaı bilim keńistiginde ósip kele jatqan jas býyn búginde halyqaralyq deńgeıdegi ǵylymı-tehnıkalyq jarystarda óz qabiletterin dáleldeı bastady. Sonyń aıqyn mysaly – oqýshylardyń ınjenerlik oılaýyn damytýǵa baǵyttalǵan «FIRST Robotics» chempıonaty.
«FIRST» (For Inspiration and Recognition of Science and Technology) – oqýshylardy ǵylym men tehnıkaǵa qyzyqtyrýǵa, ınjenerlik oılaý qabiletin damytýǵa baǵyttalǵan halyqaralyq baǵdarlama. Qazaqstanda bul joba USTEM Foundation qoǵamdyq qorynyń qoldaýymen júzege asyrylýda.
2023 jyldan bastap Mańǵystaý oblysynda uıymdastyrylyp kele jatqan «FIRST Robotics» chempıonaty oqýshylardyń baǵdarlamalaý daǵdylaryn, ǵylymı-tehnıkalyq shyǵarmashylyǵyn jáne STEM baǵytyndaǵy bilimin damytýǵa tyń serpin berdi. Búginde bul qozǵalysqa jalpy bilim beretin mekteptermen qatar «Keleshek mektepteriniń» oqýshylary da belsendi qatysyp, ózderiniń ınjenerlik áleýetin kórsetip keledi.
Chempıonattyń basty ereksheligi – oqýshylardy tek robot qurastyrýǵa úıretý emes, olardy máseleni sheshetin, zertteıtin, shyǵarmashylyqpen oılaıtyn jáne komandada jumys isteı biletin tulǵa retinde qalyptastyrý. Árbir komanda óz jobasyn ázirleıdi, robotty qurastyryp, ony strategııa boıynsha baǵdarlamalaıdy, jobasyn qorǵap, jarys alańynda synaıdy. Osy arqyly oqýshylar logıkalyq oılaý, shyǵarmashylyq, kommýnıkasııa jáne kóshbasshylyq daǵdylaryn qatar damytady.
Qatysýshylardyń basty maqsaty – halyqaralyq deńgeıde óz kúshin synap, álemdik fınalǵa joldama alý. Álemdik fınal AQSh-tyń Hıýston qalasynda ótedi. Bul – jas qatysýshylar úshin úlken motıvasııa ári óz bilimderin halyqaralyq deńgeıde kórsetýge berilgen múmkindik.
Qazaqstandyq oqýshylar bul chempıonatta halyqaralyq deńgeıde de joǵary nátıjelerge qol jetkizip keledi. Ulttyq qurama Búkilálemdik chempıonatta qatarynan tórt ret jeńiske jetti: Jeneva (2022), Sıngapýr (2023), Grekııa (2024) jáne Panama (2025). Bul – elimizdiń jas ınjenerleriniń turaqty tabysynyń aıqyn dáleli.
Búginde Mańǵystaý oblysynda 100-ge jýyq komanda qurylyp, 500-den astam oqýshy osy chempıonatqa qatysyp otyr. Qatysýshylardyń jasy 4 pen 17 jas aralyǵyn qamtıdy. Qýanyshtysy, bul qozǵalys tek qala mektepterimen shektelip qalǵan joq. Shalǵaı aýyldardaǵy bilim ordalary men jańa ashylyp jatqan «Keleshek mektepteriniń» oqýshylary da belsendi qatysyp keledi. Bul – jańa formattaǵy mektepterdiń oqýshylardy zamanaýı tehnologııalyq baǵytta damytýǵa naqty úles qosyp otyrǵanynyń dáleli.
Mańǵystaý aýdany, Shetpe selosyndaǵy «Keleshek mektepteri» jobasy aıasynda ashylǵan №1 jalpy bilim beretin mekteptiń ınformatıka páni muǵalimi Nurbek Senǵalıevtiń aıtýynsha, bul jarys oqýshylar úshin úlken múmkindikter alańy:
«Biz bıyl alǵash ret FIRST LEGO League jarysyna qatystyq. Mangystau Regional chempıonatynda «Keleshek League Explore» sanaty boıynsha «Brightest Presentation Award» nomınasııasyn jeńip alyp, Astana qalasynda ótken Ortalyq Azııa chempıonatyna joldama aldyq. Central Asia chempıonatynda «Inspiration & Inclusion Award» ıelendik. Bul - biz úshin úlken jetistik. Eń bastysy – balalardyń «Meniń qolymnan keledi!» degen senimin qalyptastyrý», deıdi ustaz.
Al komanda múshesi Atahan Ahmedııar jarystan alǵan áserimen bólisti:
«Bul festıval men úshin eń qyzyqty oqıǵa boldy! Biz naǵyz ınjenerler sııaqty jumys istedik. Robotty baǵdarlamalaýdy, komandalyq jumys jasaýdy úırendik. Eń bastysy - jańa dostar taptyq. Endi LEGO-ny jaı oıynshyq emes, kúrdeli máselelerdi sheshetin qural retinde qaraımyn», deıdi ol.
Sońǵy jyldary óńirde STEM baǵytyndaǵy úıirmeler sany artyp, jańa robototehnıka kabınetteri ashylyp jatyr. Ásirese «Keleshek mektepteri» jobasy aıasyndaǵy bilim berý uıymdary bul baǵytty qarqyndy damytyp keledi.
Elordalyq oqýshylar úsh kúnde erekshe robot qurastyryp shyǵardy
Aqtaý qalasyndaǵy №32 mekteptiń ınformatıka páni muǵalimi Uljan Jýbandyqovanyń aıtýynsha, robototehnıka – búgingi bilim berýdiń mańyzdy baǵyttarynyń biri:
«Bul sala oqýshylardyń tek tehnıkalyq bilimin ǵana emes, logıkalyq oılaýyn, shyǵarmashylyq qabiletin jáne komandalyq jumys daǵdylaryn damytady. Bizdiń oqýshylar túrli jarystarǵa qatysyp, joǵary nátıjeler kórsetýde. Bizdiń oqýshylar ártúrli robototehnıka jarystaryna qatysyp, óz bilimderi men qabiletterin shyńdap keledi. Atap aıtqanda, Mańǵystaý Hab, Artisan Education uıymdastyrýlarymen bolǵan ártúrli deńgeıdegi baıqaýlarǵa qatysyp, baqtaryn synap kórdi jáne mektebimizden birneshe komanda First jarystarynyń Mańǵystaý aralalyq, Batys aralyq týrnırlerine qatysyp, eki komanda Asia chempıonatyna joldama alyp, Astanaǵada uıymdastyrylǵan Central Asia chempıonatyna qatysyp, Smart Tech komandasy «Responsibility award» jáne Tech Titans komandasy «Positive Energy award» nomınasııalaryna ıe boldy. Bul – olardyń qyzyǵýshylyǵy men eńbeginiń nátıjesi», deıdi ol.
Eń bastysy – balalar tehnologııany tutynýshy emes, ony jasaýshy retinde qalyptasyp keledi. Olar daıyn qurylǵyny paıdalanbaıdy, ony óz qolymen qurastyryp, óz algorıtmin jazady, óz sheshimin usynady.
Búgin robot qurastyryp otyrǵan bala – erteń jańa tehnologııa oılap tabatyn maman. Al Mańǵystaý dalasynda ósip kele jatqan jas ınjenerler – Qazaqstannyń tehnologııalyq bolashaǵy.
N.A. TELBAEVA,
Mańǵystaý oblysynyń bilim basqarmasynyń
«Kaspıı daryny» daryndy balalar men talantty jastardy
anyqtaý jáne qoldaý ortalyǵy dırektorynyń orynbasary
