Tanymdy tereńdetý – ýaqyt talaby

Prezıdent Altyn Orda murasyn jan-jaqty zertteý ulttyq biregeılikti nyǵaıtýdyń, tarıhı sanany jańǵyrtýdyń mańyzdy tetigi ekenin aıryqsha atap ótti. Bul – ótkenge qurmet qana emes, bolashaqqa baǵyttalǵan strategııalyq kózqaras.

Memleket basshysy óz baıandamasynda Altyn Orda dáýiri tek áskerı nemese saıası tarıhpen shektelmeıtinin, bul kezeńniń ǵylym men bilimniń, saý­da men dıplomatııanyń, mádenıet pen órkenıetaralyq baılanystardyń ór­ken­deýine zor yqpal etkenin erekshe aıtty. Ulyq ulys Eýrazııa keńistigindegi memleket basqarý dástúriniń, quqyqtyq mádenıettiń jáne etnosaralyq kelisim úlgisiniń qalyptasýyna aıryqsha áser etti. Bul – búgingi Táýelsiz Qazaqstannyń tarıhı negizderin tereń túsinýge múmkindik beretin mańyzdy qundylyq.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ulttyń jańa sapasyn qalyptastyrýda tarıhı jadynyń orny bólek ekenin únemi aıtyp keledi. «Tarıhyn tereń tanyǵan eldiń rýhy myqty bolady» degen mazmundaǵy paıymy – búgingi qoǵam úshin asa ózekti. О́ıtkeni jahandaný dáýirinde ulttyq kodty saqtaý, jas urpaqtyń bo­ıyna eldik sana men otanshyldyq qasıet­ti sińirý – memleket turaqtylyǵynyń ­basty alǵysharttarynyń biri.

Qazir elimizde Memleket basshysy­nyń bastamasymen Altyn Orda mura­syn zertteý baǵytynda júıeli jumys­tar júzege asyrylyp jatyr. Ulyq ulys­ty zert­teıtin ǵylymı ınstıtýttyń qurylýy, arheologııalyq jáne tarıhı zertteýler­diń keńeıýi, halyqara­lyq ǵylymı ynty­maq-tastyqtyń ny­ǵaıýy – sonyń aıqyn dáleli. Bul bastamalar Qazaqstannyń álemdik ǵylymı keńistiktegi bedelin arttyryp, elimizdi Joshy ulysynyń tarıhyn zertteıtin jetekshi ortalyqtardyń birine aınaldyrýda.

Keıingi jyldary el kóleminde tarı­­hı-mádenı eskertkishterdi jańǵyrtý, ar­hıv qorlaryn tolyqtyrý, otandyq ǵy­lym­nyń áleýetin arttyrý baǵytynda naq­ty jumystar atqarylyp keledi. Munyń bári ult tarıhyna degen memlekettik kózqarastyń túbegeıli ózgergenin kór­setedi. Tarıhty jańasha zerdeleý – ót­kendi dáripteý ǵana emes, el bolashaǵyn aıqyndaıtyn ıntellektýaldyq negiz qalyptastyrý degen sóz.

Prezıdent kótergen mańyzdy bas­tama­larǵa birinshi kezekte ǵylymı qaýym­das­tyq belsendi atsalysýda. О́ıtkeni ult tarı­hyn tereń ári jan-jaqty zertteý – bola­shaq urpaqtyń tarıhı sanasyn qa­lyp­tastyrýdyń basty negizi. Ǵylymı pa­ıym men tarıhı ádilet ushtasqanda ǵana ulttyq rýhanııattyń kókjıegi keńeıe túsedi.

Osy oraıda Qazaq ulttyq qyzdar pe­dago­gıkalyq ýnıversıtetiniń tarıhshy ǵalymdary ult tarıhyn jańasha paıymdaý, tyń ǵylymı zertteýler júrgizý, tarıhı murany bilim berý úderisimen sabaqtastyrý baǵytynda óz úlesin qosa beredi. Bilim men ǵylym sabaqtastyǵy arqyly tarıhı tanymdy tereńdetý – ýaqyt talaby.

Búgingi býyn óz tarıhyn tereń tany­ǵanda ǵana eldik sanasy bekem, rýhy bıik urpaq qalyptasady. Uly dala murasyn ǵylymı turǵydan zerdeleý – ulttyq jadymyzdy jańǵyrtyp qana qoımaı, jas urpaq­tyń boıynda otansúıgishtik pen tarıhı jaýapkershilik sezimin nyǵaıtýǵa yqpal etedi.

Beıbitkúl KÁRIMOVA,

Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń

basqarma tóraǵasy – rektory