Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL, «EQ»
«Jańa jospar 2022 jyldan beri júzege asyrylyp kele jatqan baǵdarlamanyń ornyn basady. Qujat ázirlengen kezde qazirgi ekonomıkalyq syn-qaterler ǵana emes, adam kapıtalyn damytý men azamattarymyzdyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa qatysty uzaqmerzimdi mindetter de eskerildi. Sonymen qatar óńirlik kórsetkishterdiń oryndalýyn kúsheıtý maqsatynda ákimdikter halyq tabysyn arttyrýǵa arnalǵan jeke óńirlik baǵdarlamalar ázirledi», dedi A.Ámrın.
Jalpy alǵanda, qujat 6 negizgi baǵyt aıasyndaǵy 59 is-sharany qamtıdy. Olardyń qatarynda jalaqyny kóterý, ınflıasııany tómendetý, halyqtyń naqty tabysyn ulǵaıtý, jumyspen qamtýdy keńeıtý, adam kapıtalyn damytý, sapaly jumys oryndaryn ashý, salyqtyq, áleýmettik qoldaý tetikterin jetildirý, sondaı-aq azamattardyń boryshtyq júktemesin azaıtý máseleleri bar. Úkimet bul sharalar áleýmettik turaqtylyqty nyǵaıtyp, ekonomıkalyq ósimniń ıgiligin halyqqa keńinen jetkizýge múmkindik beredi.
Jospardy ázirleý barysynda keıingi jyldary júzege asqan jumystyń nátıjesi de eskerilgen. О́tken tórt jylda shaǵyn jáne orta kásipkerlik ekonomıkanyń negizgi tirekteriniń birine aınalyp, jumyspen qamtýdyń mańyzdy kózi boldy.
«Baǵdarlama júzege asa bastaǵan ýaqyttan beri birqatar áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkish jaqsardy. Jumys istep turǵan shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany 1,8 mıllıonnan 2,2 mıllıonǵa deıin ósti. Bul sektorda eńbek etetin azamattar sany 4,5 mıllıon adamǵa jetti. Nátıjesinde, shaǵyn jáne orta bıznestiń ekonomıkadaǵy úlesi ishki jalpy ónimniń 40,9 paıyzyna deıin artty. Sonymen qatar jumyssyzdyq deńgeıi 4,6 paıyzǵa deıin tómendep, jumysqa ornalasqan azamattar sany 912,8 myń adamǵa jetti», dedi A.Ámrın.
Halyq tabysynyń ósýine áser etken mańyzdy faktorlardyń biri eńbekke aqy tóleýdi arttyrý boldy. 2022-2025 jyldary bıýdjet salasy qyzmetkerleriniń ári ekonomıkanyń jekelegen sektorlaryndaǵy mamandardyń jalaqysyn kóbeıtýge baǵyttalǵan sharalar júzege asyryldy. Sonyń nátıjesinde 1,2 mıllıonnan astam azamattyń eńbekaqysy ósti.
Atap aıtqanda, áleýmettik saladaǵy 38 myń qyzmetkerdiń jalaqysy orta eseppen 30 paıyzǵa artty. 600 myń pedagogtiń eńbekaqysy 25 paıyzǵa kóbeıdi. Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy 6 myń qyzmetkerdiń jalaqysy 20 paıyzǵa ósti. Sonymen qatar azamattyq qyzmetshilerdiń jekelegen sanattaryna jatatyn shamamen 600 myń adamnyń eńbekaqysy orta eseppen 20 paıyzǵa ulǵaıdy. Budan bólek, «Samuryq-Qazyna» qory quramyndaǵy óndiristik personal arasyndaǵy jalaqy aıyrmashylyǵyn qysqartý baǵytynda jumys júrgizildi.
«Úkimet bul saıasatty aldaǵy kezeńde de jalǵastyrmaq. Qazir eńbekaqy tóleý qorynyń qosylǵan qundaǵy úlesi shamamen 30,6 paıyzdy quraıdy. Al ortasha jáne medıandy jalaqy arasyndaǵy alshaqtyq 39,2 paıyz deńgeıinde qalyp otyr. Osyǵan baılanysty eń tómengi jalaqy mólsherin kóterý, jaldamaly jumyskerlerdiń tabysyn arttyrý, azamattyq qyzmetshilerdiń jalaqysyn ulǵaıtý, tabıǵı monopolııa sýbektilerindegi óndiristik personaldyń ortasha eńbekaqysyn kóbeıtý ári memlekettik qyzmetshilerdiń jalaqysyn úsh jyl saıyn ındeksteý kózdelgen», deıdi vıse-mınıstr.
Jospardyń mańyzdy baǵyttarynyń biri – halyqtyń boryshtyq júktemesin tómendetý. Qazir merzimi ótken bereshek táýekeli 6,5 paıyz deńgeıinde saqtalyp otyr. Al nesıelerdiń joǵary quny kóptegen otbasyǵa qosymsha salmaq túsiredi. Osyǵan baılanysty shekti jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesin esepteý ádistemesin qaıta qaraý, qarjy uıymdarynyń josyqsyz tájirıbelerine baqylaýdy kúsheıtý ári áleýmettik osal toptaǵy azamattardyń jekelegen sanattaryna bankrottyq rásimderin jeńildetý usynylyp otyr.
Qujat eńbek naryǵynyń bolashaǵyna da erekshe nazar aýdarady. Halyqaralyq uıymdardyń baǵalaýynsha, 2030 jylǵa qaraı álemdegi jumys oryndarynyń 22 paıyzy túrli ózgeriske ushyraıdy. Sondyqtan eńbek resýrstarynyń básekege qabilettiligin saqtaý men jańa talaptarǵa beıimdeý basty mindetterdiń birine aınaldy.
Osy maqsatta dýaldy bilim júıesin keńeıtý, kolledjder men kásiporyndar arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtý, óndiristegi tálimgerlik ınstıtýtyn damytý josparlanǵan. Bul sharalar bilim júıesi men eńbek naryǵy arasyndaǵy baılanysty kúsheıtip, mamandar daıarlaý sapasyn arttyrýǵa yqpal etpek.
Sapaly jumys oryndaryn qurý keshendi jospardyń negizgi basymdyqtarynyń biri retinde belgilengen. Qazir Eýropalyq odaq elderindegi eńbek ónimdiligi Qazaqstan kórsetkishinen shamamen úsh ese joǵary. Sonymen qatar aýyldyq jerlerde turaqsyz jumyspen qamtý máselesi áli de ózekti kúıinde qalyp otyr. Osy máselelerdi sheshý maqsatynda 17 klasterlik joba júzege asyrylady. Agroónerkásip kesheninde jańa ınvestısııalyq jobalar iske qosylyp, aýyl sharýashylyǵy kooperasııasyn damytýǵa basymdyq beriledi. Sonymen birge shaǵyn bızneske qoldaý kórsetý sharalary kúsheıtilip, óńirlerde mıkrokredıt berý baǵdarlamalary keńeıtiledi.
Aýyldyq aýmaqtardy damytý máselesi de qujatta mańyzdy oryn alady. Úkimet aldaǵy jyldary aýyl turǵyndaryna 30 myńnan astam mıkrokredıt berýdi josparlap otyr. Bul aýyldaǵy kásipkerlikti damytýǵa, jańa jumys oryndaryn ashýǵa ári halyqtyń tabysyn arttyrýǵa septigin tıgizbek.
Jańa jospardyń tıimdiligi naqty kórsetkishter arqyly baǵalanbaq. Úkimet halyq tabysynyń ósimin ınflıasııa deńgeıinen 2-3 paıyzdyq tarmaqqa joǵary ustaýdy maqsat etip otyr. Sonymen qatar 2029 jylǵa qaraı ınflıasııany 5-7 paıyz deńgeıine deıin tómendetý kózdelgen. Jyl saıyn 240 myńǵa deıin sapaly jumys ornyn qurý da negizgi mejelerdiń qatarynda.
Budan bólek, dýaldy oqytýmen qamtýdy keńeıtý, aýyl sharýashylyǵyndaǵy eńbek ónimdiligin arttyrý ári halyqtyń azyq-túlikke jumsaıtyn shyǵystarynyń úlesin jalpy tutyný shyǵynynyń 40 paıyzyna deıin qysqartý josparlanǵan.
