Taıqazan tabystaldy, ıgi ister jalǵasady

 

Elordadaǵy Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Ulttyq murajaıynda 18 mamyr – «Halyqaralyq mura­jaılar kúnine» oraı aýqymdy is-sharalar oryn alatyn bolady. Sonyń aıasynda keshe Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 20 jyl­dyǵyna arnalǵan «QHA – 20 izgi is» estafetasynyń nyshany bolyp tabylatyn Taıqazan saltanatty túrde murajaı qoryna tabys etildi.

Mine, osyndaı aýqymdy sha­ranyń qorytyndysyndaı bolǵan Ulttyq murajaı aldyndaǵy alańqaıǵa kásibı bı ujymdary men eriktilerden jáne moberlerden quralǵan 300-den astam adamnyń qatysýymen fleshmob oryn alǵandyǵyn da aıta ketken jón. Atalǵan sharada elimizdiń qalyptasýy men damýy jáne murajaı isiniń ótkeni men búgini teatrlandyrylǵan qoıylym arqyly sahnalandy. Qoıylym kezinde Qazaq handyǵynyń tarıhynan syr shertilip, «Máńgilik El» ıdeıasy keńinen nasıhattaldy. Saq jaýyngerleriniń kıimderin kıgen jastar sap túzep, elge, jerge qorǵan bolýdyń jarqyn úlgisin pash etti. Ortaǵa Taıqazan ákelinip, tuǵyryna qondyrylǵan soń quttyqtaýlarǵa erik berildi. Aldymen sóz alǵan Ulttyq murajaı dırektory Darhan Myńbaı murajaı degen «ol bizdiń jadymyz» degendi erekshe atady. «Qazirgi kezde Ulttyq murajaı qasıetti qazaqtyń bir qara shańyraǵyna aınaldy desek bolady. Solaı aıtýǵa da bar­lyq negiz bar. О́tkenimizdi túgen­dep, erteńimizge degen seni­mimizdi uıalatatyn zamanda ómir súrip otyrmyz. Sonyń barly­ǵyn da Ulttyq mýzeıdiń ishin­degi kóptegen eksponattardan kórýge bolady», dedi Darhan Qam­zabekuly. «Elbasymyz aıt­qandaı, bıylǵy jyl aıtýly datalarǵa, bıik belesterge qol jetkizgenimizdi pash etetin datalarǵa toly jyl. Sonyń aıasynda biz ulttyq jáne dinaralyq tatýlyǵymyzdy búkil álemge pash etý úlgisin Ulttyq mýzeı arqyly tanyta bilýimiz qajet», degendi de basa atap ketti murajaı dırektory. Budan keıin sóz alǵan Qa­zaqstan Prezıdenti janyndaǵy «Qoǵamdyq kelisim» respýb­lı­kalyq memlekettik mekemesi dırektorynyń orynbasary Janna Shaımuhanbetova Taıqazannyń 74 kún boıy izgi isterge túrtki bolǵandyǵyn jetkizdi. Jáne de mundaı ıgi ister áli de jalǵasyn taba beretin bolady. Ústimizdegi jyldyń 4 aqpanynda Ońtústik Qazaqstan oblysy Túrkistan qalasyndaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesiniń janynda «Taıqazan – izgi ister sımvoly» ataýymen aıtýly shara ótkizilip, «Qa­zaqstan halqy Assambleıasy – 20 izgi is» respýblıkalyq aksııa­synyń nyshany retinde «Taı­qazan» kádesyıy aq tilekpen shyǵaryp salynǵan-dy. Sodan beri el óńirlerinde izgi isterge bastaý bolǵan qamqorlyq sımvoly – Taıqazandy qutty orny­na tabystaý saltanatty teatr­landyrylǵan kórinis túrinde ótti. Bul rette «QHA-20 izgi is» respýblıkalyq aksııasy aıasynda 35 myńnan astam adamǵa kómek kórsetilgendigin aıta ketken jón. Al jalpy alǵanda, 2500-den astam is-sharaǵa 620 myńdaı adam qatysqany belgili bolyp otyr. Bul is-sharalardan túsken qoldaý halyqtyń áleýmettik álsiz toptaryn, Uly Otan soǵysy ardagerlerin, kópbalaly otbasylardy, balalar úılerin jáne ózgelerine de baǵyttalǵan bolatyn. Qoldaý retinde túsken 2 mıllıard teńgeden astam qarjy da osyndaı ıgi isterge qaryshtalǵany atalmaı qalmady. Sóz reti kelgende, áleýmettik aksııany ótkizý barysynda áleýmettik-mádenı máni bar nysandar salynyp, paıdalanýǵa berilipti. Budan basqa 2500-den astam kóshet otyrǵyzylyp, elimizdiń barlyq óńirlerinde patrıottyq aksııalar oryn alǵany da kóldeneń tartyldy. Respýblıkalyq aksııa aıasynda QHA músheleri, etnomádenı birlestikter sý tasqynynan zardap shekken Qaraǵandy oblysynyń turǵyndaryna kómek kórsetkeni málim. Zardap shekkender qoryna 12 mıllıon 400 myń teńge aýda­rýdan bólek, azyq-túlik, dári-dármek, turmystyq hımııa jáne ózge de qajetti zattardy qosqanda 102 tonnadan astam gýmanıtarlyq kómek kórsetkeni de atap kór­setildi. Dırektordyń orynbasary ıgi shara qazaqstandyqtar árqashanda qoldaýǵa ázir eken­digin kórsetkendigin aıta kelip, Taıqazannyń birlik pen qaıy­rymdylyqtyń jáne jana­shyr­lyqtyń sımvoly bolyp qala bere­tindigine nazar aýdartty. Son­dyqtan da Taıqazan «Máńgilik El» qýatynyń sımvoly da bolyp tabylady. Budan basqa Ulttyq mura­jaı qoryna «Qazaqstan» telera­dıokesheni ázirlegen Uly Jeńis­tiń 70 jyldyǵyna arnalǵan derekti fılmder, basqa da qundy týyndylar toptamasy da syıǵa tartylǵandyǵyn sóz reti kelgende aıta ketken jón. «Qazaqstan» teleradıo korporasııasy» AQ basqarma tóraıymy Nurjan Muhamedjanova óz kezeginde bylaı dedi: «Bıylǵy jyl – elimiz úshin aıtýly oqıǵalarǵa toly jyl. Solardyń ishindegi shoqtyǵy bıigi, barshamyz úshin qymbaty – Uly Jeńistiń 70 jyldyǵy». Tóraıym tórt bólimnen turatyn dúnıelerdi tabystaý kezinde olardyń mazmunyna da keńinen toqtalyp ketti. Atap aıtqanda, bi­rinshi toptama 7 bólimnen turatyn derekti fılmderden quralǵan. Onda qazaqtardyń, sondaı-aq, qazaqstandyqtardyń Ekinshi dúnıejúzilik soǵystaǵy erlikteri pash etilgen. Al 70 derekti kórkem fılmderden quralǵan toptamada el erleriniń erligi baıan etiledi eken. Aty ańyzǵa aınalǵan Keńes Odaǵy Batyrlarynan ózge esimderi eleýsiz qalǵandar da osy fılmderge arqaý bolypty. Kelesi toptamada Qazaq radıosy Altyn qorynan alynǵan jádigerler engizilipti. Onda Uly Jeńistiń 20 jyldyǵy ata­lyp ótken 1965 jyly jazylyp alynǵan dańqty batyr Baýyr­jan Momyshulynyń daýysy, sonymen birge, 1930 jyly jazy­lyp alynǵan eki márte Keńes Oda­ǵynyń Batyry Talǵat Bıgel­dı­novtiń de daýysy bar bolyp shyq­ty. Budan basqa, topta­maǵa ataq­ty partızan Qasym Qaı­se­nov­tiń, bulbul ánshi Roza Baǵ­lano­vanyń, halyq jazýshylary Morıs Sımashko men Dmıtrıı Sne­gınniń daýystary jazylyp alyn­ǵan tas­palar da osynda ja­zyl­ǵan. Tór­tinshi toptamaǵa ne­gizi­nen maı­­­­dan­nan jazylǵan hattar engi­zi­lipti. Bul qundy derek­terdi tabys­taı otyryp, N.Mu­hamed­janova ar­dagerler esimderi eshqashan óshpeıtindigine senim bildirdi. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».