Igi ister men izdenister

Aqtóbe – ónerkásibi damyǵan óńir.  Sońǵy jyldary aýyl sha­rýa­shylyǵy salasynda da jańa jobalar júzege asyrylyp, oń óz­gerister paıda bolýda. Qazir oblys halqynyń 38 paıyzy aýyldyq jerlerde turady. Aýyldyqtardyń turmystyq jaǵdaıy men ekonomıkasyn jaqsartýǵa memleket tarapynan jylma-jyl qarjylyq qoldaý kórsetilýde.  Alaıda, salada áli de ıgerilmeı jatqan múmkindikter bar ekeni týraly oblystyq deńgeıde ótken alqaly jıynda keńinen sóz boldy. Oblys ákiminiń orynbasary Muhtar Jumaǵazıevtiń aıtýynsha, sońǵy bes jylda «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasymen aýylsharýashylyq ınfraqury­lym­daryn salýǵa 43 jobaǵa 2,0 mıllıard teńge, «Jumyspen qam­týdyń jol kartasy-2020» baǵdar­lamasymen osy salada kásipkerlikti damytýǵa 543 jobaǵa 849,1 mıllıon teńge berilgen. «QazAgro» ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ qarjy ınstıtýttary, jergilikti qarjy uıymdary sońǵy úsh jylda 15,0 mıllıard teńgeden astam nesıelik-lızıngtik qarjylandyrýdy júzege asyr­ǵan. Aýyl sharýashylyǵyn sýb­sıdııa­laý osy kezeńde úsh esege artqan. О́tken  jyly aýyl sha­rýashylyǵynyń jalpy ónimi 123,9 mıllıard teńgeni qurap, naqty kólem ındeksi 101,9 paıyz  bolǵan. 2011-2014 jyldary «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha barlyǵy 14 533  iri qara analyǵy satyp alynyp, tapsyrma 120 paıyz oryndalǵan. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginen 2014-2015 jyldary «Yrys» baǵdarlamasy boıyn­sha jalpy qýattylyǵy 1500 basqa  taýarly sút fermalaryn qurý jóninde tapsyrma berilse, 2014 jyly Aqtóbe qalasy men Qarǵaly aýdanynda 100 jáne 50 basqa arnalǵan eki sút fermasy ashylǵan. Al ústimizdegi jyly 200 basqa taýarly sút fermalaryn qurýǵa Aqtóbe qalasy men Alǵa, Már­tók aýdandarynan úsh joba usynylǵan. Bıyl oblysymyzda jyldyq qýattylyǵy 7200 tonnalyq et kombınatynyń qurylysy bastaldy. Son­dyq­tan, aýyldyq okrýg ákimderi osy et kombınaty men iri qara bordaqylaý alańdarynyń turaqty jumysyn qamtamasyz etý úshin tuqymdyq jańartýǵa basa nazar aýdaryp, jergilikti iri qara malynyń ónimdiligin arttyrýǵa qol jetkizýleri qajet. Ol úshin memleket tarapynan barlyq múmkinshilikter jasalǵan, dedi baıan­damashy sóz arasynda. Birqatar aýyldyq okrýgterde maldy biregeılendirý jumystary tıisti deńgeıde uıymdastyrylmaı otyrǵany, mal aýrýlarynyń aldyn alý sharalarynyń tómendigi, mal dárigerlik talaptardyń saqtamaıtyny sóz boldy. Elbasy aýylsharýashylyq ónimderin qaıta óńdeý salasyna da erekshe nazar aýdaryp, ony damytýdyń naqty sharalaryn qabyldaýdy tapsyrǵany belgili. 2015 jyldyń 1 toqsanyna tamaq ónimderiniń óndirisi, sýsyndardy qosa alǵanda, 8,2 mıllıard teńge, naqty kólem ındeksi 129,4 paıyz bolǵan kórinedi. О́tken jyly 64,0 myń tonna et óndirilip, onyń 29,1 paıyzy qaıta óńdeýden ótken. Bul kórsetkish  Baıǵanın, Áıteke bı, Hromtaý, Qarǵaly aýdandarynda óte tómen. Sondaı-aq, óndirilgen 300,0 myń tonna súttiń 37,8 paıyzy, ıaǵnı 113,5 myń tonnasy qaıta óńdeýden ótkizilgen. Bul sharýa Alǵa, Yrǵyz, Qarǵaly, Áıteke bı, Baıǵanın jáne Oıyl aýdandarynda  nashar uıymdastyrylǵan. – 2014 jyldyń basynda aýdan jáne qala ákimdikteri usynǵan quny 4,9 mıllıard teńge bolatyn 35 jobanyń tek 4-eýi ǵana nemese 11,4 paıyzy  iske qosyldy. Aýdan jáne qala ákimdikteri jobalardyń múmkindikterin tolyq zerttemes­ten oblystyq basqarmalarǵa usynady, nátıjesinde keı jobalar bastalmaı jatyp toqtap qalady. Qurylysy 2013 jyly bastalǵan Temir aýda­nyndaǵy «AqsaıAgro» JShS 500 basqa arnalǵan mal bordaqylaý alańy, Baıǵanın aýdanyna qarasty «Qostemir» ShQ qymyz quıý sehy­nyń, Qobda aýdanyndaǵy «Maqsat» ShQ taýarly-sút fermasynyń qurylysy birneshe jyl boıy júzege asyrylmaı keledi.  2015 jylǵa aýdan ákim­deriniń usy­nysymen 25 ınvestısııalyq joba bekitilgen, alaıda, osylardyń ishinen 7-eýi áli kúnge deıin bas­talǵan joq. Aýyl sharýa­shylyǵy mınıstrligi aýylsharýashylyq ónimderin qaıta óńdeýdiń 10 basym baǵyt­taryn anyqtap, óńirler boıynsha kartasyn jasady. Bizdiń oblysta qaıta óńdeýdiń 8 baǵyty belgilengen. Osyǵan baılanysty Aqtóbe aglo­merasııalyq aımaǵynda ornalasqan aýyldyq okrýgterde etti, sútti, jemis pen kókónisti qaıta óńdeýdi, astyqty tereńdetip óńdeýdi júrgizetin kásiporyndar ashýǵa jaǵdaı jasap, 34 tirek eldi mekenderde atalǵan baǵyttardan basqa mal terisi men júndi alǵash­qy óńdeýmen aınalysatyn jańa kásiporyndar ashý qajet, – dedi oblys ákiminiń orynbasary    Muhtar Jumaǵazıev. Keńeste «Agrobız­nes-2020» baǵ­darlamasynda kózdelgen maq­­­sattarǵa qol jetkizý arqy­ly oblystyń agrarlyq salasyn da­­mytyp qana qoımaı, ekono­mı­kamyzdyń basqa da salalarynyń qosa damýyna  qol jetkizý joldary saralandy. Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan». Aqtóbe oblysy.