Meniń taǵdyrym –  baqytty taǵdyr

Memleket basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń árbir jańa eńbeginiń jaryq kórýi elimizdiń qoǵamdyq-saıası ómirindegi eleýli oqı­ǵaǵa aınalyp keledi. Sońǵy jyldarda «Ege­men Qazaqstan» gaze­tinde júıeli jarııalanyp júrgen «О́mir ót­kelderi» atty suhbat kitaby da sol sanattan tabylatyny talassyz. Jaqynda ol kitap as­tanalyq «Folıant» baspasynan kórkem bezen­dirilip shyqty. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ómiri – ózgeshe, ónegeli ómir. Eki órkenıettiń – Shyǵys pen Batystyń qııýlasqan jerinde, álemniń eki bóliginiń – Azııa men Eýropanyń toǵysqan tusynda, eki saıası júıeniń – totalıtarızm men demokratııanyń, eki ekonomıkalyq júıeniń – jos­par men naryqtyń ot pen sýdaı sharpysqan shaǵynda sharbolattaı shyńdalǵan, óziniń týǵan Qazaqstanyn búkil álem tanıtyn, qurmetteıtin elge aınaldyrǵan tulǵanyń taǵylymdy taǵdyry qandaı oqyrman úshin de qyzǵylyqty. Kitapta jýrnalıst Saýytbek Abdrahmanovqa óziniń ómiri jaıynda áńgimeleı otyryp, Nursultan Nazarbaev zaman, qoǵam, adam týraly tereń tolǵanady. Elbasynyń suhbat kitabyn oı kózimen oqyǵan adam ǵıbratty ǵumyrdan kóp taǵylym alatyny talassyz», delingen kitap annotasııasynda. Búgin biz Qazaqstan Res­­pýblıkasynyń Pre­­­zı­denti – Elba­sy Nur­sultan Nazarbaev­tyń «О́mir ótkel­deri» suhbat kitabyna jaz­ǵan alǵysózin oqyr­man­dar nazaryna usynyp otyrmyz. «Jýrnalıstik jumysymda elimiz egemendiginiń eleń-alańy­nan bastap búgingi bıigine deıingi belesteriniń bári jaıynda úzbeı qalam terbep kele jatqanymdy Siz jaqsy bilesiz dep senemin. Qa­zaqstannyń táýelsizdik tarıhyna qatysty kitaptardyń, gazet-jýrnal maqalalarynyń bar­lyǵyn oqyp shyqtym desem artyq aıtqandyq emes. Tıisti ádebıetpen tyńǵylyqty tanysý barysynda Sizdiń ǵıb­ratty ǵumyryńyz, elmen etene ómirińiz, taǵdyryńyzdyń tartysqa, tireske toly tustary, elimizdiń egemendikke jetý joly, qırandydan, qulandydan memleket qurý, Qazaqstandy az jyldyń aıasynda alys ta, jaqyn da, Batys ta, Shyǵys ta moıyndaıtyn, sanasatyn, qurmetteıtin elge aınaldyrý, jer-jahanǵa tanytý, qazaqtyń esiktegi basyn tórge, tór bolǵanda da Eýropanyń tórine shyǵarý, EKSPO syndy jahandyq kórme ótkizý quqyn dúnıe dıdaryndaǵy nebir myqty memlekettermen tartysta tartyp alý, eldi álemdik qarjy daǵdarysy qyspaǵynan birneshe ret alyp ótý, ekonomıkasy qýatty, saıa­saty turaqty, tańy tynysh atatyn, keshi tynysh batatyn, halqy uıqyǵa alańsyz jatatyn, erteńine senetin, el bastaǵan erge eki tizgin, bir shylbyrdy beretin, qıyndyqty da, qýanyshty da birge kóretin yntymaqshyl el jasaý jolyndaǵy qııamet-qaıym qıyn ári qasıetti tarıhymyz týraly aq jaryla, aqtaryla oı tolǵaýyńyz ábden oryndy, tipti, qajetti ekendigine kózim burynǵydan da jete tústi. Sizdiń óz ómirińiz týraly áńgimeńizdi, adam, zaman, qoǵam týraly oılaryńyzdy bir kitapta, júıelep aıtyp shyǵýǵa qandaı taqyrypty da emin-erkin baıandaýǵa múmkindik beretin suhbat janry yńǵaıly keledi. Osy kitaptyń ıdeıasyn kezinde, sheteldik saparlaryńyzdyń birinde ózińizge bir aýyz aıtqanmyn. Siz qoldaǵansyz. «Ol úshin senimen uzaq otyrý kerek bolady ǵoı», dep edińiz. Kitaptyń belgili bir taqy­ryptarǵa arnalǵan taraýlar bo­ıynsha qurastyrylǵany oqýǵa yńǵaıly ári tartymdy bolmaq. Fıdel Kastronyń álemniń jıyrmadan astam tiline aýdarylǵan «Moıa jızn» degen kólemdi suhbat kitaby (M., 2009) ómirdiń kezeń-kezeńderi, belgili bir taqyryptar boıynsha taraýlarǵa bólingen. О́te qyzyqty oqylady. Fıdel Kastromen suhbattasýshy jýrnalıst Ignasıo Ramone ol kitaptyń dıktofondaǵy jazbadan sol kúıinde túse qalmaǵanyn eskertedi. Kýba jetekshisi aıtqandaryn qaıtalap otyrmaý úshin kerek jerinde buryn sóılegen sózderine, jasaǵan málimdemelerine, baıandamalaryna júginýdi ózi usynǵan eken. «Ol maǵan úzindilerdi alyp, bizdiń suhbatymyzdyń mátinine qosýǵa ruqsat berdi», dep jazady Ignasıo Ramone. Sondaı ruqsatty Sizden de alatynyma sengim keledi. Keı tustarda kitaptardan, baıandamalardan, sózderden úzindiler mátinge synalanyp, dáıekteme retinde salynyp otyrsa oryndy shyǵar edi. Aýyzsha áńgimeniń qaǵazǵa túsirilgen nusqasyn daıyndap bergen soń ár taraýdy ózińiz ústinen qarap, qajet degen jaılardy, ústemeleı aıtylýǵa tıis oılardy jazyp otyrsańyz, oǵan ýaqyt, múmkindik tappaǵan tusta solardy tolyqtyryp aıtý úshin qosymsha shaqyrsańyz jaqsy bolar edi. Sizdiń óz ómirińiz jaıyndaǵy suhbat kitabyńyz qaı jaǵynan qaraǵanda da paıdaly, qajetti bolaryna senemin. Jasyratyny joq, halqymyzdyń bári birdeı búgingi beıbit, baqýat ómirdiń qandaılyq qıyndyqpen kelgenin jetik bile beredi, qadirine tolyq jetedi dep aıta almasaq kerek. Osynyń bári ózinen-ózi kelip jatqandaı, solaı bolýǵa tıistideı kóretinder de kezdespeıdi emes. Aınalasy jıyrma shaqty jylda bizdiń jaǵdaıymyzda Amerıkadaı arshyndap ketý, Japonııadaı jaınaı qalý múmkin bolmaıtynyn túsinbeıtinder de tabylady. Bul turǵydan qaraǵanda Sizdiń ómirińiz jaıyndaǵy áńgime eń aldymen jas oqyrmandar úshin kerek. Sizdiń qaraýyńyzǵa bolashaq kitap taraýlarynyń taqyryptyq jobasyn usynyp otyrmyn. Ta­raý­lardyń shartty túrde qoıylǵan atynan ondaǵy áńgimeniń ne jó­ninde bolatyny kórinip tur dep oılaımyn». Bul – jýrnalıst Saýytbek Ab­drahmanovtyń osydan birer jyl buryn meniń atyma joldaǵan jazbasy. Jazbany alǵan soń biraz ýaqyt oılanyp júrdim. 1991 jy­ly, Táýelsizdik jarııalanǵanǵa deıin Máskeýdiń «Molodaıa gvar­dııa» baspasynan jaryq kórgen «Ádi­lettiń aq joly» degen kitabymda ómirbaıanymnyń ótkel­deri jaıynda birshama áńgime­legen edim. Odan beri de shırek ǵa­syrdaı ýa­qyt ótti. О́mir ózgerdi. Sana ózger­di. Keıinirek shyqqan «Ǵasyr­lar toǵysynda», «Qazaq­stan jo­ly» kitaptarymda negizi­nen eko­nomıkanyń, saıasattyń máseleleri qozǵaldy. Olarda ózim týraly áńgi­melep jatýdy artyq kórdim. Saýyt­bek usynǵan suhbat janry óz betińshe qozǵaýdyń kiltin taba ber­meıtin jaılardy aıtýǵa jaqsy múm­kindik jasaıdy eken. Al du­rysynda, aıtatyn jaı jetkilikti. Meniń taǵdyrym – baqytty taǵdyr. «Blajen kto posetıl seı mır v ego mınýty rokovye» dep Tıýtchev jazǵandaı, meniń mań­daıyma myna jaryq dúnıege tarıh­tyń tar tusynda kelýdiń, aına­lasy jarty ǵasyrdyń o jaq, bu jaǵynda búkil álemdi tóńkerip túsirerdeı ǵajaıyp ózgeristerdi kórýdiń, jańa memleket qurýdyń, sol uly istiń basynda turýdyń baqytyn jazǵan eken. Kóp nárseni kórdim, kóp jaıdy ózegimnen ótkerdim. О́mir jolym tóselgen taqtaıdaı tegis bolǵan joq, aldymnan talaı kedergiler kezdesti, olardyń keıbirin zaman qoıdy, keıbirin qoǵam qoıdy, keıbirin adam qoıdy. Shúkirshilik, bárinen de ótip, búgingi kúnge jetip otyrmyn. Qazaqstan halqynyń álemdik órkenıet kóshine qýatty memleket kúıinde, halyqaralyq qoǵamdastyqtyń syıly múshesi retinde, búgini baqytty, erteńi eńseli el retinde qosylǵanyn kórip otyrmyn. Myń táýbe! 2015 jylǵy prezıdenttik saılaýda Qazaqstan halqy búkil álemge óziniń kemeńgerligin kórsetti, el birligine beriktigi men kemel keleshekke senimin kórsetti. Prezıdent saılaýyna búkil halyq bir kisideı qatysatyn, búkil halyqtyń tańdaýy bir kisige túsetin el, bizdiń elimiz – Qazaqstan Respýblıkasy – yntymaqshyldyqtyń, aýyz­bir­liktiń ǵajaıyp úlgisi. Inaý­gýrasııada sóılegen sózimde «О́mirin halqynyń baqyty jolyna arnaǵan janǵa budan zor qurmet bolmaıdy. Men úshin el seniminen asqan mártebe joq, sol senimdi aqtaýdan artyq baqyt joq. Sol sebepti, men Qazaqstannyń jarqyn bolashaǵy jolynda qandaı táýekelge de daıynmyn», dep aıtqanmyn. «Sizdiń ómirińiz jaıyndaǵy áńgime eń aldymen jas oqyrmandar úshin kerek» degen sózdiń jany bar. Memleket basshysynyń ómir joly el azamattarynyń qaı-qaı­sy­syna da qyzyqty desek te, ómir aıdynyna jańa qulash jaıyp jatqan jastardyń orny bólek ekeni túsinikti. Bizdiń jastarymyzǵa osynyń báriniń qalaı bastalǵany, oqı­ǵa­lardyń qalaı óristegeni, el úshin sondaılyq kúrdeli kezeńde qabyl­danǵan qandaı da bir sheshimderdiń negizgi oı qısyny nede ekendigi jóninde naqty faktiler men ádil taldaýdyń jetise bermeıtin kezi kóp. Sondyqtan men bul kitapty bizdiń elimizdiń bolashaǵyn qa­laı­tyn, jerimizdi aıalaıtyn, qor­ǵaıtyn jas qazaqstandyqtarǵa arnap áńgimelep shyqtym. Búginde táýelsizdiktiń tań sárisinde dúnıege kelgen balalardyń ózi ýnıversıtet, ınstıtýt bitirip, úlken ómirge aıaq basty. Adamnyń jaratylysy sondaı, ol ótkendi tez umytýǵa beıim turady. Elimizdegi beıbit ómir men ıgilikti tirlik, biz bastan keship jatqan ekonomıkalyq dúr silkinis pen azamattarymyzdyń ómirge qushtarlyǵy, óz kúshine jáne erteńgi kúnge degen senimdiligi biz úshin kádýilgi jaıǵa aınalýda. Ár tań atqan saıyn Astananyń záýlim ǵımarattaryn boılap bara jatqan kúnniń nurly shýaǵyna kóz toqtata bermeıtinimiz sııaqty, biz olardy da baıqaı qoımaımyz. Al, shyntýaıtynda, biz shırek ǵasyrlyq osy jasymyzda iri isterdi atqara aldyq. Búginde talaı adam Qazaqstannyń jetistigin «Eýrazııanyń ekonomıkalyq keremeti» dep ataıdy. Kitapta men osy tabysqa jetýdiń árbir qadamy qandaılyq aýyr, azapty bolǵany jaıynda aıttym. Bizdiń memleketimizdiń qalyptasýynyń ár belesinde meniń ıyǵyma tús­ken jaýapkershiliktiń asa aýqym­dylyǵyn, zil batpan salmaǵyn sezinse eken deımin jas urpaq. Árıne, negizinen ǵumyrbaıandyq kitap bolǵannan keıin mundaǵy kóptegen taraýlar meniń balalyq shaǵyma, mekteptegi jyldaryma, Dneprodzerjınskide oqy­ǵan kezime, Temirtaýda eńbek jolymnyń bastalýyna, Qazaqstan Magnıtkasyndaǵy partııa uıymyn basqarǵan, qalalyq, oblystyq partııa komıtetteriniń, Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıtetiniń hatshysy, Úkimet basshysy bolǵan kezimdegi qyzmetime arnalǵany ózinen ózi túsinikti. Degenmen, meniń kitabymnyń negizgi arqaýy – Qazaqstannyń jańa tarıhynyń eń bir qıyn da jarqyn sátteri. Suhbat kita­bynyń taraýlary qaısybir kezeń­derdegi qoǵamnyń saıası kóńil-kúıin túsinýge nemese eske alýǵa kómektesedi, al ekonomıkalyq taldaý neǵurlym zerdeli oqyr­mandarǵa osy jyldardaǵy jaǵ­daıdy oısha qalyptaýǵa múmkindik beredi. Meniń búkil ómirim derlik basqarý jumysymen ótip keledi. Kombınatta, qalada, oblysta, res­pýblıkada basshylyq jumysta dáıim adamdar taǵdyrymen istes boldym. Olardyń árqaısysynyń ózindik orny bar. Men ózim ara­lasyp-quralasqan adamdardyń jetistik-kemistigi, ómirimde qal­dyrǵan izi, ákelgen qýanyshy men ókinishi týraly da aıtýdy jón dep taptym. Osyndaı kitap daıyndaý jó­nindegi ıdeıany usynǵan, meniń aıtqan áńgimelerimdi qaǵazǵa kóńildegideı etip túsire bilgen, oryndy, bilikti suraqtarymen taqy­rypty jaqsyraq ashýǵa septesip otyrǵan suhbattasýshyma – kór­nekti jýrnalıst, táýelsizdiktiń alǵashqy kúnderinen bergi senimdi serikterimniń biri Saýytbek Ab­drahmanovqa birlese atqarǵan jumys úshin razylyǵymdy bildirýdi paryz sanaımyn. Ras, suh­battasýǵa kóńildegideı kóp ýaqyt bóle almaǵandyqtan o basta oılas­tyrylǵan biraz taqyryptar bul kitapta qozǵalmaı qaldy. Te­ginde, olar keler kúnderdiń enshisi bolar. Nursultan NAZARBAEV.