Tranzıt – ekonomıka draıveri

Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Qazaqstan Strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Erlan Qarın baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Ol elimizdegi jańa baǵytta bastalyp jatqan bes ınstıtýttyq reforma jóninde áńgimelep, elimizdiń tranzıttik múmkindikterine toqtaldy. Qazirgi kezde bes ınstıtýttyq refor­manyń el damýyndaǵy mańyzy men ol týraly damyǵan elderdiń sarapshylary bildirgen qundy pikirler týraly aıtty. Sóıtip, elimizdiń ekonomıkasyn damytýda qozǵaýshy kúsh bolatyn tranzıttik dálizder men respýblıka aýmaǵynan ótetin júk aǵyndarynyń boljamyna nazar aýdartty. Onyń sózine ılansaq, 2020 jylǵa qaraı Qytaı men Eýropa arasynda tasymaldanatyn júktiń 10 mln. tonnasy transqazaqstandyq magıstraldar arqyly ótetin bolady. «Elimizdiń kóliktik-tranzıttik strategııasynyń bas­ty maqsaty – Qazaqstandy Eýrazııanyń qýatty tranzıttik habyna aınaldyrý. Zertteýler boıynsha, 2020 jylǵa qaraı Qytaı men Eýropa arasyndaǵy saýda aınalymy 800 mlrd. dollardan 1 trln. dollarǵa deıin jetýi yqtımal. Bizdiń min­detimiz, osy júkterdiń negizgi bóligin, biz­diń ulttyq múddelerimizge paıdaly bolýy úshin Qazaqstan aýmaǵy arqyly tasymaldanýyn qamtamasyz etý», dedi dırektor. Sala mamandarynyń boljamyn mysalǵa keltire otyryp, 2020 jylǵa qaraı Eýropa men Qytaı arasyndaǵy saý­da taýarlarynyń 10 paıyzy avtomobıl jáne temirjol magıstraldary arqyly tasymaldanatynyn aıtty. Al qazirgi kúndegi onyń úlesi bar-joǵy 1-2 paıyz shamasynda ǵana eken. «Sondyqtan, biz Qytaımen qurlyqtyq kóliktik dálizderdi salýǵa múddelimiz. Sebebi, QHR men Eýroodaq arasyndaǵy júk tasymaly 117 mln. tonnadan 170 mln. tonnaǵa deıin artýy yqtımal degen boljam bar. Qazaqstan 2020 jyly transqazaqstandyq baǵytqa shamamen onyń 10 mln. tonnasyn tartýdy josparlap otyr. Osy maqsatty júzege asyrýǵa, ıaǵnı kóliktik-tranzıttik júıeniń damýyna 40 mlrd. dollar kapıtal tartylady. Bul aýqymdy shara úlken áleýmettik serpin bolady dep senemiz. Taǵy da mamandardyń pikirine júginsek, olardyń baǵalaýy boıynsha, kóliktik ınfraqurylymǵa bólingen 1 mlrd. dollar 20 myń jańa jumys ornynyń ashylýyna múmkindik týdyrady. Al oǵan enshiles salalarda qosymsha 11 myń jumys orny qurylady. Bul ulttyq ekonomıkamyzdyń áleýetin arttyrý arqyly qatparly áleýmettik máselelerdi sheshýge de sep bolady», dedi E.Qarın. Elimiz táýelsizdik alǵaly beri salyn­ǵan mańyzdy temirjol magıstral­dary­na alys-jaqyn shetelderdiń ekono­mıkalyq sarapshylary joǵary baǵa berip otyrǵanyn jetkizgen spıker, ásirese tran­zıttik joldardyń aımaqtaǵy halyq­aralyq júk tasymaldarynyń baǵyttaryna aıtarlyqtaı tıimdi ózgeris jasaǵanyna toqtaldy. О́tken jyly ǵana paıdalanýǵa berilgen Jezqazǵan – Beıneý men Arqalyq – Shubarkól temirjoldary tek qazaqstandyq júk tasymaldaýshylardyń ǵana emes, Qytaı men Eýropa arasynda tóte ári tıimdi jol izdegen ózge elderdiń kóńilinen shyǵyp otyrǵanyn atap ótti. Qytaıdyń Lıanýngan portynan Eýropaǵa ótken jyly jetkizilgen 70 myń júk konteıneriniń sany bıylǵy jyly 150 myńnan asyp jyǵylady degen pikirin bildirdi. Bul porttan shyqqan júk Qazaqstannyń Qorǵas qurǵaq júk portynda poıyzǵa tıelip, bizdiń el aýmaǵymen Aqtaý sý portyna jetkiziletini málim. Odan ári, qalasa О́zen – Túrikmenstanmen memlekettik shekara temirjol magıstrali arqyly Iranǵa jetkizilip, Parsy shyǵanaǵyna shyǵady. Áıtpese, sý jolyna túsip, Kavkazdy boılap, Eýropa elderine tóte tartady. Osyny aıtqan ınstıtýt jetekshisi Qazaqstan syrtqa shyǵatyn joldardy damytýda bir ǵana baǵytpen shektelmeı, ártaraptylyq saıasatyn ustanyp, ekonomıkasyn barynsha táýelsizdendirýge kúsh salyp jatqanyn qadap aıtty. Nurbaı ELMURATOV, «Egemen Qazaqstan».