"TAQIIаLY PERIShTENI" ǴAShYQ ETKEN AIShA

Biz oıda-joqta kezdestik. Mashat shat­qalynda. Mashat shat­qaly degen attyń ózi mahabbat taqyrybyna suranyp turǵan joq pa? Mar­habat aǵanyń “Mashattaǵy mahabba­tyn” da súısine oqyp tastaǵanbyz bir kezde. Sol jerde mahabbat týraly kıno túsi­rilip jatyr eken, soǵan anaý-mynaý emes, sonaý Fransııa elinen álemge áıgili akter Jerar Depardeniń ózi kelipti degen soń, óner dese ishken asymyzdy jerge qoıatyn ádetimizben quıysqanymyz kóterile berdi. Sonymen, Mashatqa qaraı sapar shek­ken­biz. Kóp uzamaı kınoshylardyń qym-qýyt tirligine de kýá bolǵanbyz. Jerar De­parde atty “juldyzdy” da  kórdik. Baı­qaımyz, ol qaljyńbas sııaqty. Ásire­se, belgili akter, talantty óner ıesi Bolat Qalymbetovpen ázili jarasa ketipti. Olardyń ádemi ázil-qaljyńdaryna qazirgi qazaq kınoóneriniń dara tulǵasy Nur­juman aǵa Yqtymbaev keńkildeı kúlip, máz bolyp qalady. Osynyń bárin kórip, kýá bolyp turǵan soń ataqty aktermen áńgimeleskimiz kelmeı me baıaǵy. Al áńgimelesý úshin fransýz tiliniń mamany kerek. Ol da tabyldy. Tabylǵanda... Aısha bolyp shyqty. Aısha bolǵanda, kúlli qa­zaq­ty bir jerge jıyp alyp, oqıǵasyn aı­typ ber deseń jatqa soǵatyn kádimgi “Ta­qııaly perishte” fılmindegi bárimizdiń súıikti keıipkerimiz Taılaq ǵashyq bo­latyn boıjetken she? Iá, aýdarmashymyz sol sulýdyń dál ózi bolyp shyqty! Ras, Mashatta kezdesken aýdarmashy Aısha kınodaǵy órimtal Aısha qyzdan búginde ózgerek. Árıne, ýaqyt taby kimdi bolsa da óz erkine eriksiz júgindiredi ǵoı. Onyń ústine kózine tunǵan  muńnan taǵdyr taýqymetin biraz tatqany da ańǵarylǵan. Oý, aıtpaqshy, meniń Aısha, Aısha dep neǵyp tańdaıym taqyldap ketti. Aısha – onyń fılmdegi aty, al ómirdegi esimi Sholpan emes pe? Sholpan Júsipqyzy Altaıbaeva! Iá,  belgili jýrnalıst, jazýshy, syqaqshy Júsipbaı Altaıbaevtyń týǵan qyzy. Júsip aǵamyzdyń “Naq, naq”, “Sypyrǵy”, “Uıat-aı”, “Túlek”, “Jaınaq” jáne “Arzan dombyra” sııaqty kóptegen tama­sha kitaptaryn oqyp óskenbiz. Kezinde “Ara” sııaqty aryndy jýrnaldyń bas re­dak­tory bolǵanynan da habardarmyz. Uıat bolǵany, súıikti jazýshymyzdyń qazaq kıno óneriniń shoq juldyzynyń birinen sanala­tyn “Taqııaly perishte” fılmine on ekide bir gúli ashylmaǵan erke qyzyn akter retinde úkilep qosqanyn bilmeppiz. Aısha búginde fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty. Kandıdattyǵyn sonaý Sankt-Peterbýrgte qorǵaǵan. Almaty shet tilder ınstıtýtynyń stýdentterine, mine, jıyrma úsh jyldan beri fransýz tilinen sabaq berip keledi. Ol “Taqııaly perishte” fılminen basqa, “Án qanatynda”, “Atameken” kınolaryna da túsken. “Án qanatynda” – Láılanyń rólin oınady. Kınoshylardyń tilimen tujyrsaq, “partneri” Ánýar Moldabekov syndy daryndy akter bol­ǵan. Al “Taqııaly perishtedegi” Aısha ró­line mekteptiń 11 synybynda oqyp júr­gen kezinde, ıaǵnı 18 jasynda shaqy­ryp­ty... “Mashatqa kel, Jerar Depardege aýdarmashy tappaı, qysylyp turmyz”, dep shaqyrǵan belgili rejısser Sergeı Ázimov eken. Onyń aldynda Sozaqtaǵy “Katko” ýran kom­panııasynda 3 jyl “til­mash” bolǵan tá­jirıbesi bar kórinedi.  О́kimet “óz kúnderińdi ózderiń kórińder” degen soń ózekti janǵa nan tabý kerek te baıaǵy. Kúıeýi Ravıl Sabyrov bolsa mar­qum bolyp ketipti. Odan bir ul, bir qyzy bar. Ul – sýretshi, qyz – quqyq qorǵaýshy. Dámeli degen ne­meresiniń tili baldan tátti. Aıpaqshy, Mashat shatqalyna kireberistegi kıno túsirip jatqan aýylǵa Shymkentten bir top áıelder de kelipti jelpildep. Jerar Depardemen sóılesemiz deıdi. Fransýzsha! Akterge: “kórdińiz be, mese, bizdiń Shymkenttiń áıelderi Dýlatıdiń ǵana emes, sonymen birge Dıýmanyń tilinde de saıraıyn dep tur”, degen em, qazaqtyń minez-qulqyn bilip qalǵan ol balasha máz boldy da qaldy. Eń bastysy, álgi áıelder – Sholpan Altaıbaeva dáris bergen baıyrǵy stýdentter bolyp shyqty. Ustazdarymen: “Sholpan Júsipqyzy, shynymen siz be!?” dep, shurqyraı amandasyp, qýana qushaqtasyp jatyr. “Ustaz baqyty!” degen osy ǵoı. Sholpannyń muń uıalap, syr tunǵan kózi lezde jaınap shyǵa keldi. “Taqııaly perishte” fılmine, ondaǵy aıdaı sulý Aıshaǵa qaıta oralaıyqshy. О́z basym buryn ylǵı Ámına apaı men balasy Taılaqtyń qylyǵyna máz bolyp otyra berippin. Áıtpese, bul fılmde jeke-jeke sóz etetin kóptegen qaharmandar bar ǵoı. Olardyń ishinde Aısha-Sholpannyń beınesi de ózi attas juldyzdaı jarqyrap tur. Ol somdaǵan beınedegi náziktik qandaı, sulýlyq qandaı, eń bastysy — qazaq qyzdaryna tán aqyldylyq pen jibekteı minez qandaı, shirkin!.. Men fılmdi qaıta kórgende osyndaı oı túıdim. Sizder de “tirlik kóp, jumys bastan asady” demesten, bir kórip shyǵyńyzdar. Sýrette: aktrısa, ustaz Sholpan Altaıbaeva. Kósemáli SÁTTIBAIULY.  Sýretti túsirgen  Altynbek Qartabaev.