TО́RAǴALYQTYŃ TAMAShA TABYSY

TALǴAR DEGEN AÝDAN BAR Aýdannyń ózindegi qym-qýyt tirshilikke Alataýdyń ásem bókte­rin­de Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketter syrtqy ister mı­nıstr­leri beıresmı kezdesýiniń ekin­shi kúnine belgilengen úlken kon­ferensııany qabyldaý jóninde tapsyrma kelip túskende, bir ja­ǵy­nan, qatty qýansaq, ekinshi ja­ǵy­nan, qatty mazasyzdandyq. Eýro­pa­nyń órkenıetti elderinen keletin syrtqy ister mınıstrleri nemese mı­nıstrlikterdiń mártebeli ókil­de­ri talaı jerdi kórip, nebir ádemi kó­rinisterdi kóz aldarynan ótker­geni belgili ǵoı. Sondyqtan da qo­naq­jaılylyǵymyz barynsha ta­ny­lyp, qazaq degen halyqtyń salt-dástúrlerin kórsete bilsek degen oıda júrdik. Memlekettik úlken shara bolǵandyqtan, respýb­lı­kalyq organdar tikeleı arala­syp, jumy­symyzdy kóp jeńil­det­ti. Solaı bolsadaǵy Almaty obly­synyń áki­mi Serik Úmbetovtiń ti­keleı bas­shylyǵymen jáne qam­qorlyǵymen aýdannyń ıesi retin­de talǵar­lyq­tar­dyń kóp jumys isteýine týra kelgenin aıta alamyz. Biz ózimiz “Soldat saıy” dep ataıtyn jerge turǵyzylǵan “Aq­bu­laq” saýyqtyrý-sport keshenin­de ótken konferensııa búgingi adamzat balasy úshin aıryqsha qa­jet sheshim qabyldady. Oǵan qa­tys­qan 56 eldiń ókilderi bıylǵy jyly Astanada 29-30 qazanda EQYU-nyń joǵary mártebeli Sammıtin ótkizý jóninde biraýyz­dy pikirge kelgeni týraly habar­dyń eń aldymen osy “Aqbu­laq­tan”, Soldat saıynan, bizdiń Tal­ǵar aýdanynan, Almaty obly­sy­nan dúnıeniń shartarabyna tarap jatqany aıryqsha qýanysh boldy. Osy taý bókteriniń eteginen Jibek joly ótkeni jóninde El­basy Nursultan Nazarbaev jaqsy aıtty. Sol tarıhtyń jalǵasyndaı bolyp Talǵar jeri Batys pen Shy­ǵysty, túrli órkenıetterdi osy jerde ta­bystyryp, beıbit­shi­lik pen qaýip­sizdik isine laıyqty úles qosyp jatsa maqtanysh emes pe! Balalyq shaǵy dál osy Soldat saıynda ót­ken Turar aǵamyzdyń da táýelsizdik pen beıbitshilik isine jastaıynan aralasýy sondyqtan da bolsa kerek. Búginde búkil álem elderi eko­no­mıkasy qaryshtap damyǵan, sa­rab­dal saıasaty qaı qıyrda da ta­nymal etken Qazaqstandy, Elbasy Nur­sultan Nazarbaevty jaqsy biledi. Elimiz geosaıası ornalasýy­na qaraı, qazba baılyqtaryn kóp vektorly saıasat negizinde álem rynoktaryna tartynbaı ótkizýine qaraı, halqynyń tatýlyǵy men birligine, meımandostyǵy men qonaqjaılylyǵyna qaraı dúnıe júzine belgili bolyp, damyǵan jáne damýshy memleketter tara­py­nan moıyndalyp otyr. Eń al­dymen osy turǵydan Qazaqstan­nyń EQYU Sammıtin bıyl ótkizý jónindegi usynysy qoldaý tapty. Bala kezimizde Helsınkı sam­mıti­ne KSRO basshylarynyń tuńǵysh ret qatysyp, Qorytyndy aktige qol qoıǵanyn keremet oqıǵa retinde qabyldasaq, endi sol kez­degi quramy áldeqaıda ósip-jetil­gen Eýropa Uıymynyń syrtqy ister mınıstrlerin óz aýdany­myzda qa­byldap, Elbasynyń konferen­sııa­da sóılegen sózin tyńdap, beıbit­shi­lik pen qaýipsiz­dik isine Qazaq­stan qosyp otyrǵan zor úleske qanyǵa tústik. Memleket basshysy N.Á.Na­zar­­baevtyń EQYU Sammıtin bıyl ótkizý jónindegi ıdeıasy birinshi kezekte elimizdiń, qurlyǵy­my­z­dyń, kontınentimizdiń, dúnıe júziniń qaýipsizdigin nyǵaıtý isine qyzmet etetinine senimim mol. Eger Elba­sy­nyń konferensııadaǵy sózine zer sala qaraıtyn bolsaq, Sammıtti bıyl ótkizýdiń qajet­tiligi neden týyn­daǵany jónindegi ıdeıasyn kim-kimniń de moıyn­damaýy múmkin emes. Konferensııaǵa kóptegen adam jınalǵanyn telekórer­mender kór­di. Al endi solardyń qasyna er­gen­­der­diń qansha ekenin, olarǵa qyzmet kórsetýshi qazaqstan­dyq­tardyń qan­shalyqty ekenin eskere berińiz. Sonshama jurt Elbasy­myz­dyń ja­dyrap júrisine qatty rıza boldy. Shynynda da qansha­ma kúngi oı-armanynyń, beıbit­shilik pen qaýip­sizdik jolyna jumsal­ǵan kúsh-jige­riniń osylaı aq­tal­ǵany oryndy boldy dep bil­dik. Endigi maqsat sol úlken Sam­mıtke ázirlený jáne ót­kizý bolsa kerek. Sol tusta osyn­daı ómir­sheń ıdeıanyń Talǵar jerinen bastaý alǵany júregimizdi shy­myr­latyp turatyny sózsiz. Talǵat О́MIRÁLIEV, Talǵar aýdanynyń ákimi. Almaty oblysy. BARMAǴANNAN BARǴAN JAQSY, KELMEGENNEN KELTIRGEN JAQSY Baǵzy kezderden-aq úlkenderimiz osylaı degen. Búginde elimizde alys-jaqyndy eleń­detken eleýli tirlikter júrip jatyr. Qa­zaq­stan qazir jaqsy bir kezeńderdi bactan ót­kerý­de. Eger táýelsizdikke qol jetkizge­nimizge 20 jyl da tolmaǵanyn eskersek, memleket bolyp qalyptasýda jetken tabys­tarymyz az emes ekenin túsinemiz. Memleket de adam sııaqty. О́z minezi, jaratylysy bolady. Bir adamdy tanyp-bi­lýdiń ózi qıyn, al memleketti taný, tanytý, damytý qıynnyń qıyny. Memlekettermen alys-beris, qarym-qatynas ornatý kúrde­li­niń kúrdelisi. Dıplomatııalyq qarym-qa­tynasta ábden ákki bolǵan qytaı halqynyń: “Kelissózder ústeline otyrmaǵannan góri, kelissózder ústeline otyrǵan durys”, deıtin qaǵıdatty sózi bar. Búgingi tańda jasap jatqan sharalardan Qazaqstanymyz utylmaıdy. Jáne utyl­maý­dyń joldaryn qarastyryp otyrý qajet. Sol kóp jıyn, kóp basqosýdan óz kere­gi­mizdi alyp, keregemizdi túzeı bergenimiz jón. Dúnıe júziniń lıderleri men kásip­ker­leri de Qazaqstanǵa kelýge umtylatyn bol­dy. Osy áriptestik pen ekonomıkalyq qarym-qatynastardan ózimizge yńǵaıly túrin qarastyryp, tıimdi áreket jasaýǵa talpynysty kórip otyrmyz. Bireýlerge Qazaqstanǵa álemniń arǵy-bergi jaǵyndaǵy saıasatkerlerin shaqyryp alyp, kóp sóz aıtyp, toı-tomalaqpen tarap jat­qandaı da kórinetini ras. Biraq, sol is­terdiń ishinde eldiktiń múddesi bar ekendigin, óz sózimizdi aıtyp, osynyń bári túptiń-tú­binde utymdy tirlikterge baryp tireletinin umytpaý da kerek. Bir mıllıonnan astam halqy bar Almatyǵa onsyz da aınala tóńi­rekten kelip jatatyndar jetip artylady. Sondaı jaǵdaıda EQYU-nyń beıresmı kez­desýine kelgen 60-qa jýyq delegasııanyń salmaǵy az emes ekeni belgili. Al endi osy syrtqy ister mınıstrleri men mártebeli ókilderi EQYU Sammıtin bıyl Astanada ótkizý týraly biraýyzdy toqtamǵa kelýiniń salmaǵyn tipti de ólsheı almaspyz. Áý bastan-aq kóksegenimiz basqa elder­men terezemiz teń bolyp, ózge elderdi ózimiz­ben sanastyrý edi. EQYU-ǵa tóraǵalyq etý osy maqsatqa jetkizdi. Kóksegen arman­dar­dyń kóbi shyndyqqa aınalýda. Myna Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdy retteýge, Qyr­ǵyzstandaǵy saıası turaqsyzdyqty arnasyna túsirýge Qazaqstan kóp araǵaıyndyq istep, sózi ótetindigin, salmaǵy bar áriptes ekendigin tanytyp jatyr. Qazaqstan óńirde ǵana emes, álemdik qaýymdastyqta, adamzattyq aýqymda para­sat­ty qadamdarǵa barǵanyn biz emes, ózgeler aıta bastady. Iаdrolyq qarýdan bas tartý­dyń ózi dúnıe bitkenge durys joldy kórsetip berdi. Mundaı sheshim qabyldaýǵa biz on oılanyp, qyryq tolǵanyp bardyq, sol arqyly álemge úlgi kórsettik. Elbasy aıtqandaı, táýelsizdik turlaýly bolsa, qadamdarymyz paıymdy bolsa, arty­myzda tolaǵaı ult turǵanyn umytpasaq, qa­zaq­tyń kórer qyzyǵy men rahaty alda bolady. Dýlat ISABEKOV, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, jazýshy-dramatýrg. ALMATY. KО́KSEGEN ORTAQ MAQSATYMYZ Jyldan jylǵa Otanymyzdyń álem aldynda óse túsken mereıi men bedelin zor maqtanysh tutatyn jandardyń biri retinde meni ásem Alataý baýraıynda 60-qa jýyq eldiń mınıstrleri, mártebeli ókilderi basy qosylyp ótken beıresmı kezdesýdiń sátti aıaqtalýy asa qýantty. Sonyń jarqyn aıǵaǵyndaı Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń osy jańa ǵasyrdaǵy alǵashqy sammıti Qazaqstannyń tóraǵalyǵy tusynda Astanada ótetin bolyp sheshilýi elimizdiń maqtanysh sezimin ulǵaıtty. Táýelsizdiktiń tań shapaǵynan bastap-aq eń qymbatty maqsat – halyqtar birligi men tutastyǵyn, dostyǵy men túsinistigin tý etip kótergen memleketimizdiń bul baǵyttaǵy berik ustanymy minekı, jahanǵa tanylyp, birlese damýdyń úlgili jolyna aınalýy barsha jurt quptaǵan qubylys ekenin óz basymnan bilemin. Bulaı deýime ǵylymı izdenistermen shetelderde jıi bolyp, nıettes áriptestermen áńgimelesý kezinde kóz jetip júr. Jaqynda alysqa tanymal bıolog ǵalymdardyń Maltadaǵy ǵylymı konferensııasyna qatysqanymda Qazaq­stan­nan kelgenimdi estigen adamdardyń qolymdy qysyp, iltıpat bildirýlerinen elimizge degen qurmetti sezindim. Qazir álemde túbegeıli jaǵymdy ózgerister beleń alyp keledi. Beıbitshilik pen yntymaqtastyq basty saıası murat retinde qalyptasyp otyr. Adamzattyq osynaý eń izgi maqsatqa jańadan shoq túsirip, otyn úrlegen Qazaqstanymyzdyń mártebesi sol arqyly bıikteýde. EQYU-ǵa tóraǵalyq etý jaýapkershiligi júktelgennen bastap ózara baılanystardy jandandyrýǵa, qaýipsizdikti qamtamasyz etýge, elder shyr­qyn buzar oqıǵalardyń aldyn alýǵa ba­ǵyt­talǵan is-sharalarǵa rızalyq bildirilip otyr­ǵany aıan. Bul adamzat asa múddeli beı­bitshilik, qaýipsizdik saıasatyn ustanǵan Tuń­ǵysh Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń qa­jyrly is-qyzmetiniń jemisi ekeni talassyz. Qazaqstan mártebeli Uıymǵa basshylyq jasaǵan az merzimde óziniń kemeldengen memleketke aınalǵanyn dáleldep shyqty. Álemdik qaýymdastyq aldynda bedeli kóterilgen elimiz órkendeýindegi eleýli kezeńniń bıik belesteri alda dep bilemiz. Núrken MYRZAHANULY, E.A.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetiniń professory, bıologııa ǵylymdarynyń doktory. ELBASYNA, ELDIGIMIZGE QURMET Inshalla dep aıtaıyq, ýaqyt ótken saıyn egemen elimizdiń álemdik qaýymdas­tyq aldynda bedeli arta túsip keledi. Táýelsiz Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasymyz Nursultan Nazarbaev jıyrma jylǵa jeter-jetpes ýaqyt ishinde ózin de, elin de jer jahanǵa tanyta bildi. Basqany aıtpaǵanda, Elbasymyzdyń álemde qaýipsizdik máselelerine baılanysty batyl qadamdary men tyń bastamalary dúnıe júzindegi eń iri degen memleket basshylary tarapynan, Birikken Ulttar Uıymynyń bıik minberinen qoldaý tabýda. Onyń aıqyn aıǵaǵyn Amerıkada ótken alqaly jıyn barysynan ańǵardyq. Al dál sol aıtýly oqıǵa qarsańynda joǵaryda aıtylǵan mártebeli uıymnyń Bas hatshysy Pan Gı Mýn elimizge resmı saparmen kelip ketken-di. Al odan da burynyraqta Elba­sy­myzdyń tarapynan Semeı polıgonynyń jabylǵan kúnin – 29 tamyzdy Jappaı qy­ryp-joıý qarýynan bas tartýdyń Búkil­dú­nıejúzilik kúni dep jarııalaý týraly bas­ta­ma kóterilgeni, ile bul álemdik mańyzy zor bastamanyń BUU tarapynan qoldaý tap­qany belgili. Osyndaı ıgi bastamalardyń nátıjesinde endi buıyrtsa elimizde álemdik qaýipsizdik máselelerine arnalǵan alqaly jıyn, keleli keńes ótkizilmek. Solaısha álem jurtshy­ly­ǵy taǵy da bizdiń elimizge kóz tigip otyr. Oǵan qýana bileıik, bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp, uıymshyldyq tanytaıyq, aǵaıyn, degim keledi. Elbasymyz burnaǵy kúni EQYU-ǵa múshe elder syrtqy ister mınıstrleriniń beıres­mı kez­desýiniń ekinshi kúninde ótken úlken kon­ferensııada sóılegen sózinde Uıym Sammıtin ótkizý “ıadrolyq polıgondy birin­shi bolyp jaýyp, ıadrolyq qarýdan tolyq bas tartqan bizdiń halqymyzǵa degen qur­met­tiń kórinisi bolar edi”, dedi. Aıtty aıtpady, táýelsiz Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń alǵashqy jarlyq­tarynyń birimen Semeı atom polıgony jabylýynyń jıyrma jyldyǵy qarsańynda ótkizilgeli otyrǵan bul ıgi sharanyń eli­miz­diń abyroıyn odan ári asyra túsetindigine esh kúmán joq. Keler jyly el táýelsizdigine de jıyrma jyl bolady. Endeshe qos jıyrma jyldyq­ty kóterińki kóńil kúımen qarsy alyp, bıikten kórine bilý – eldigimizge syn. Sondaı synaqtardan súrinbeı óte bileıik. Qaırat KÁDIRJANOV, Ulttyq ıadrolyq ortalyqtyń  bas dırektory, akademık,  Memlekettik syılyqtyń laýreaty. Shyǵys Qazaqstan oblysy, Kýrchatov qalasy. ÁLEM MÚDDESIN KО́ZDEGEN IGILIKTI IS Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaq­tas­tyq uıymyna múshe memleketter syrtqy ister mınıstrleriniń Almatynyń irgesindegi Aqbulaq demalys aımaǵyndaǵy beıresmı basqosýy ıgilikti istiń bastamasyna aı­naldy. Elý alty elden kelgen dıplomattar aldaǵy kúzde uıymǵa múshe elder basshy­lary­nyń Sammıtin Astanada ótkizýdi uıǵar­dy. Bul osy halyqaralyq bedeldi Uıymnyń tizginin ustap otyrǵan Qazaqstan úshin ári mereı, ári zor jaýapkershilik bolmaq. Alataýdyń baýraıynda mártebeli meımandar aldaǵy Sammıtte qaralatyn máselelerdiń de bas-aıaǵyn túgendep qoıǵan syńaıly. Halqymyzdyń “kemedeginiń jany bir” degen danalyq sózi biz ómir súrip otyrǵan búgingi kezeńniń kúrdeliligine de kepil sııaqty kórinedi. Elbasy Nursultan Nazarbaev aıtqandaı, qazir qysqa ýaqyt ishinde dúnıe júzi múlde ózgeshe sıpat aldy. Osydan elý jylǵy ýaqyt pen búgindi salystyrýǵa da kelmeıdi. Ekologııalyq qaterlerden álemniń qaı shalǵaıy da qashyp qutyla almaıdy, apattar jáne ultaralyq arazdyqtan týyndaıtyn qaýiptiń jańa túrleri paıda boldy. Sondyqtan uzaq jyldardan keıingi bolaıyn dep otyrǵan Sammıtke artylar salmaq ta az bolmaıdy. Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń aldaǵy Sammıt týraly oılaryn tolyǵymen qoldaımyn. Ol bul halyqaralyq bedeldi basqosýdy eýroatlantıkalyq, eýrazııalyq jáne álemdik qaýymdastyqtyń aldyna ortaq qaǵıdalar men qundylyqtarǵa negizdelgen maqsattarǵa jetkizetin jol ashyp berýge paıdalaný kerektigin maqsat tutyp otyr. Qazaqstannyń Uıymǵa tóraǵalyǵy ba­ry­syn­da ultaralyq jáne dinaralyq tatýlyqqa basymdyq beretini de álemdik saıasattaǵy úlgi bolar is dep bilemiz. Sebebi, ultaralyq jáne dinaralyq tatýlyqtyń jaqsy mysa­lyn óz elimiz kórsetip otyrsa, aınalamyzda qamysqa tıgen órtteı arazdyq basylmaǵan mem­leketter de joq emes. Aýǵanstandy by­laı qoıǵanda, dál irgemizdegi Qyrǵyzstanda bolǵan qantógister halyqaralyq deńgeıden retteýdiń kerektigin meńzegendeı. Qazaqstan EQYU-ǵa jetekshilik ete otyryp, álemdik máselelerdi sheshýge atsalysatyn bolady jáne sol arqyly elimizdi álem tanıtynyn da maqtanysh etemiz. Qazan aıynda álem Astanaǵa kóz tigip qana qoımaı, kóp máselelerdiń sheshimin de kútetin bolady. Amanjol KÚZEMBAIULY, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor. QOSTANAI. EL JÚREGI ELBASYMYZ DEP SOǴADY Áńgimeniń ashyǵyn aıtsam, bizdiń kún shuǵylaly Qazaqstanymyz jyl sanap emes, kún sanap eńsesin tiktep keledi. “Birlik bar jerde tirlik bar” dep atam qazaq beker aıt­pasa kerek. Bizdiń elimizdiń eńsesin tiktep, halyqtyń turmys-tirshiliginiń jaqsarýy yntymaqtastyq pen qaýipsizdikti nyǵaıtý turǵysynda tegeýrindi jumys júrgizýdiń nátıjesi dep aıtýǵa ábden bolady. Elimizdiń álemdik kóshbasshylarmen kelisilgen kúsh-jigeri, olarmen yntymaqtasa ómir keshýi – aspanymyzdyń ashyq bolýynyń birden-bir kepili. Búginde aty álemge tanylǵan Qazaqstanymyzdyń qaryshty qadammen órge basýy tikeleı Elbasymyzdyń “elim” dep soqqan júreginiń dúrsili. Sodan da el júregi Elbasymyz dep soǵady. Qarańyz, keshegi Aýǵanstandaǵy, búgingi kórshi qonys tepken Qyrǵyzstandaǵy ahýal, ıaǵnı ekonomıkalyq qana emes, saıası daǵda­rys búkil álemdi dúr silkindirip otyr emes pe? Demek, el ishinde ǵana emes, jer sharyn­daǵy eldermen tatýlyq pen dostyǵymyzdy nyǵaıta otyryp, jańa qaýip-qaterdi boldyrmas úshin bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵara otyryp, ómir keshýimiz kerek. Elbasynyń tikeleı bastamasymen Qazaq eliniń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne ynty­maq­tastyq uıymyna tóraǵalyq jasaýy qaı­talanbas qazyna boldy. Elbasy aıtqandaı, ıaǵnı 1975 jyly, sol tusta áli álemniń kartasynda oryn almaǵan Qazaqstan tárizdi memlekettiń 35 jyldan keıin ony bas­qa­ratyny, sirá, eshkimniń qııalynda bolmaǵan. Kúni keshe EQYU-nyń forýmyna kelgen 56 eldiń syrtqy ister mınıstrleri men már­tebeli ókilderi osy uıymǵa 6 aı tóraǵalyq jasaǵan Qazaqstanǵa degen ózderiniń júrekjardy lebizderin jetkizýi de bizderdi, qazaqstandyqtardy maqtanysh sezimine bóleıdi. Osy forýmǵa qatysýshylarmen Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev beıresmı kezdesip, uıymnyń zaman tala­byna saı bolýynyń búgingi tańda asa ma­ńyz­dy ekendigine egjeı-tegjeıli taldaý jasaýy qatysýshylar kókeıin dóp basty dep oılaı­myn. Elbasymyzdy ózimizdiń elimizdegi jaǵ­daı ǵana emes, búkil álemdegi ahýal alań­datatynyn aıtpaı-aq ańǵarasyń. Elbasymyz Qazaqstannyń kúsh-jigeri arqasynda Qyrǵyzstandaǵy saıası daǵdarys saldarynan etek alar azamat soǵysynyń qaýpine jol ber­meýge septigimiz tıgenin basa aıtty. Elba­sy aıtqandaı, Qazaqstan tóraǵalyǵy óz quzyrynyń aıasynda áreket etip, EQYU-nyń BUU-men jáne Eýropa Odaǵymen qa­jetti ózara yqpaldastyǵyn qamtamasyz etti. Aıtqandaı, EQYU-nyń osy forýmynan qazaqstandyqtar taǵatsyzdana kútken súıin­shi habar da kelip jetti. Iаǵnı, Elbasymyz EQYU-nyń Sammıtin osy jyly Qazaq­standa ótkizý ıdeıasyn usynyp, óziniń búkil álemge áıgili kóregendigin taǵy da pash etti. Nursultan Ábishuly EQYU-nyń búkil qaýymdastyǵymen beıresmı kezdesýinde bizdiń elimizdegi sekildi búkil Jer sharynda qaýip­sizdik, jasampazdyq pen yntymaq­tas­tyq, birlik pen tirlik máseleleriniń bolýyn egjeı-tegjeıli baıan etti. Elbasymyz: “EQYU “qyrǵı-qabaq soǵys” ýaqytynda ǵana emes, sonymen birge búgin de tıimdi bo­lyp, osy zamanǵy jahandyq saıasat pen eko­nomıkanyń jandy jasýshasyna tyǵyz toqyl­ǵandyǵyn dáleldeýi tıis”, – dep qadap aıtty. Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıini sol, bizderdi, búkil qazaqstandyqtardy, elimizdiń aty búkil álemge áıgilenip, EQYU-nyń jańa myńjyldyqtaǵy, ıaǵnı HHI ǵasyrdaǵy alǵashqy sammıtiniń Qazaqstanda ótetin bolýy maqtanysh sezimine bóleıdi. Sodan da el júregi Elbasymyz dep soǵady. Nurlybek JOLDASBAEV, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń Qyzylorda oblystyq baqylaý jáne áleýmettik qorǵaý departamentiniń dırektory. BAIаNDY BETBURYSTYŃ BASTAÝY EQYU-ǵa múshe memleketter syrtqy is­ter mınıstrleriniń Almatyda beıresmı sam­mıtiniń ótýi Qazaqstannyń álem elderi aldyndaǵy bedelin jáne bir ret kóterdi. Buǵan deıin EQYU-ǵa tóraǵa bolǵan talaı elder dál Qazaqstan sekildi álemdik máse­le­lerdi keń aýqymda qamtyǵan emes. Onyń, árıne, túrli sebepteri bolǵan shyǵar. Al Qa­zaqstan atalǵan halyqaralyq Uıymǵa tór­aǵa­lyq etken jyl basynan beri Qyrǵyz­stan­daǵy saıası ahýaldyń kúrdelenbeýine, Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdyń qalypqa túsýine, sonymen birge Taýly Qarabaqtaǵy shıe­le­nis­tiń oń sheshimin tabýyna bel sheshe ara­las­ty. О́ıtkeni, Qazaqstan Prezıdenti Nur­sultan Nazarbaev álem elderinde ıadrolyq qarýdan bas tartyp, beıbit ómirdiń ornaýyn qalaıtyn birden-bir saıasatker ekenin tanytty. Shyndyǵynda, aýmaly-tókpeli myna dáýirde beıbit ómirden qymbat eshnárse joq. Tirlikte adamzat ataýlynyń bir-birimen jaýlaspaı, tatý-tátti, yntymaqtas­tyqta bolǵanyna eshteńe jetpeıdi. Álem elderiniń tatýlyǵyn, yntymaqtastyǵyn qalyptastyrý – saıasatkerdiń, saıasattyń bir qyry. Má­selege osy turǵydan úńilgende, Qazaq­stan­nyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy barysynda úlken ózgeristerge betburys jasalyp otyr. Basqa­sha aıtqanda, Qazaqstannyń Tuńǵysh Pre­zı­denti Nursultan Nazarbaev baıandy bet­burystyń oń qadamyn jasap berdi. Muny halyqaralyq bedeldi uıymdar men kóptegen memleketterdiń basshylary, eń bedeldi saıasatkerler moıyndap otyr. Sonyń naqty dálelin EQYU-ǵa múshe memleketter syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı sammıtinde de anyq ańǵardyq. Máselen, osy sammıtke arnaıy qatysqan EQYU-nyń Bas hatshysy Mark Perren de Brıshambonyń “Múddelerdiń sheshimdiligi men ortaqtyǵy Uıymǵa qatysýshy memle­ket­ter arasyndaǵy qarym-qatynastyń tıim­diligi men jıiligin talap etedi. Osyndaı joǵa­ry belsendilikti óziniń EQYU-ǵa tóraǵa mártebesi jáne “Korfý úderisi” arqyly áreket jasaı otyryp, Qazaqstan kórsetip keledi” degen pikiriniń jany bar. О́ıtkeni, Qazaqstannyń Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri, Is basyndaǵy tóraǵa Qanat Saýdabaev naq osy “Korfý úderisin” belsendi túrde ilgeriletýde. Qazaqstannyń EQYU-nyń qaǵıdattary aıasynda mindet­te­rin atqarýdaǵy ónegesi uıymnyń keıingi tór­aǵalyǵyn atqaratyn elderge úırenerlik úlgi bolatynyna da kóz jetti. Lıtva Syrtqy ister mınıstri Aýdronıýs Ajýbalıstiń: “Shy­nymdy aıtsam, men Qazaqstanǵa, Alma­tyda ótetin beıresmı sammıtke qatysýshy ǵana emes, sonymen birge Lıtvamen tyǵyz qarym-qatynastaǵy, dostyq peıildegi elge kelip otyrmyn. Qazaqstan Prezıdenti Nur­sul­tan Nazarbaevtyń sammıt ótkizý týraly bastamasy kópshilik qoldaýyna ıe bolýda. Sondaı-aq, Qazaqstannyń ózge de usynys­tary Eýroodaq baǵdarlamalarymen (qarý-jaraqqa baqylaý jasaý, Aýǵanstandaǵy jaǵdaıdy retteý jáne taǵy basqa) sáıkes kelýde. Eń bastysy – Qazaqstan jáne meniń áriptesim EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy Qanat Saýdabaev Qyrǵyz­standaǵy daǵdarys kezeńinde iskerlik tanytyp, oǵan BUU, Eýroodaq jáne taǵy da basqa halyq­aralyq uıymdardy da jumyldyra bilip, ondaǵy azamat soǵysy­nyń odan ári damýyna toıtarys bere aldy”, dep shynaıy kózqa­rasyn bildirýinen osyny ańǵaramyz. Teginde EQYU-ǵa tóraǵalyq etý ońaı emes. Degenmen, Qazaqstan el úshin jaýapty mindetti abyroımen atqaryp keledi. Osy uıymǵa tóraǵalyq kezindegi Qazaqstannyń usynystary da qoldaýyn taýyp otyr. Ási­re­se, EQYU Sammıtin Astanada ótkizýge baı­lanysty usynysty uıymǵa múshe elder­diń barlyǵy da qoldaǵany qýantady. Demek, álem elderiniń Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń usynysyn qýattaýy – Qazaq­stanǵa aıryqsha qurmet! Qazaqstanǵa bildirilgen senim – Nursultan Nazarbaevtaı saıasatkerge bildirilgen senim! Nazarbaevtaı saıasatkerdiń abyroıy – Qazaqstandaı táýelsiz eldiń abyroıy! Nurjan MUHANBETQALIEV, “Nur Otan” HDP Atyraý oblystyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary. QIYNDYǴYNA QOSA TARIHI DA TAŃDAÝ Keshegi ótken alqaly forýmda res­pýblıka Prezıdenti Nursultan Nazarbaev EQYU-ǵa tóraǵalyq etýshi eldiń basshysy retinde Uıym Sammıtin bıyl Astanada ótkizýdi usyndy. Ári bul jáı ǵana bir kezekti tańdaý emes, qıyn tańdaý bolǵanyn Nur­sultan Ábishuly forýmǵa qatysý­shy­larǵa ashyq aıtty. Biz buǵan on bir jyldan keıin ótkeli otyrǵan Sammıtti Astanada ótkizý ıdeıasy tek qıyn tańdaý ǵana emes, so­nymen birge tarıhı tańdaý da bolǵanyn senimmen aıta alamyz. Qazaqstan Memleketi basshysynyń: biz qıyn tańdaý jasadyq degen osy bir qysqa da nusqa oı túıininiń arǵy túkpirinde “on oılanyp, júz tolǵanǵan”, nátıjesinde EQYU Sammıtin Astanada ótkizý qajet­ti­li­gine óziniń de, ózgeniń de kózderin aıqyn jet­kize bilgen kóregendik kózqaras jatqany kámil. Ne nársege de argýment, qısyn men dálel kerek. Munsyz kez kelgen is alǵa jyl­jı almaıdy. Al EQYU Sammıtin jáı ǵana bir is emes, uly is dep atasaq kerek. Elbasy tarapynan aıtylǵan dálelder men oıly usynystar, paıym men parasatqa toly pi­kir­ler forýmǵa qatysýshylardyń kóńilde­ri­ne qonǵany qandaı ǵanıbet. Osy aıtylǵan naqty tujyrymdar, aqıqatpen astasyp jat­qan aıqyn dálelder forýmǵa qatysýshy­lar­dyń oılaryn dóp basýymen qundy boldy dep sanaımyz. Iаǵnı Aqbulaq forýmynda Uıym Sammı­tin Astanada ótkizý jónindegi sheshimniń qabyldanýyna basty alǵyshart qalaǵan Nur­sultan Ábishulynyń birinshi, ekinshi, úshinshi jáne tórtinshi baǵyttarda shegeleı aıtqan ornyqty da oıly, tujyrymdy da tııanaqty, dáıekti de dáleldi kózqarastary dep bilemiz. Ol sonysymen de forýmǵa qa­tysýshylar tarapynan qoldaý tapty dep aıta alamyz. Sondaı-aq Nursultan Ábishulynyń Eýropa úshin bir saıasat jáne Azııa úshin múl­dem basqa saıasat ázirleýdiń múmkin emestigi jónindegi oı-tujyrymdary da Aqbulaq forýmyn mazmun jaǵynan baıyta tústi dep esepteımiz. Sonymen birge, Elbasy tara­py­nan daǵdarystan keıingi álemniń ortaq tutas kartınasyn jasaýǵa barlaý jasalǵany, onyń basty kilti, álemniń qarjy-eko­no­mı­ka­lyq tártiptiń jańa modeli ekendigi de forýmnyń mártebesin bıiktete túsedi. Sonymen Uıymǵa qatysýshy memleket­ter syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezdesýinde jasalǵan konsensýstyq kelisim Sammıtti Astanada ótkizýdi maquldady. Osy arqyly Qazaqstannyń EQYU-daǵy tóraǵalyǵy jańa bir mazmundyq satyǵa kóterildi dep sanaımyz. Samıǵolla ORAZOV, Oral qalasynyń ákimi.