AZIIаNYŃ ALDYMYZ

О́skemende qazaq kúresinen Azııanyń VI chempıonaty márege jetti. Oǵan Qazaqstan, О́z­bek­stan, Qyrǵyzstan, Reseı, Qytaı, Mońǵolııa, Túrkimenstan, Tájikstan, Sırııa, Iemen, Irak, elderiniń balýandary qatysty. Chempıonattyń ashylýynda oblys ákimi Berdibek Saparbaev sóz alyp, bul sport dodasynyń balýandardyń she­ber­liginiń ósýine, memleketter arasyndaǵy qa­rym-qatynastardyń nyǵaıýyna jol ashatynyn, damyǵan elderdiń Qazaqstandy jaqyn tanyp-bilýine muryndyq bolatynyn atap ótti. Al Olım­pıada chempıony Jaqsylyq Úshkempirov bolsa erekshe tolqyp, óziniń osydan 45 jyl bu­ryn qazaq kúresi álippesinen tálim alyp, úlken ómirge joldama alǵanyn tilge tıek etti. Ol kez­degi qazaq kúresi men qazirgi deńgeıdi salys­tyrýǵa kelmeıdi, arasy jer men kókteı dedi. Al osy salanyń damýyna erekshe úles qosyp kele jatqan Dúnıejúzilik qazaq kúresi fede­ra­sııasynyń prezıdenti Serik Tókeev bolsa, El­ba­sy N. Nazarbaevtyń: “Qazaq kúresin olımpııa­lyq oıyndar deńgeıine deıin kóterýge kúsh salýymyz kerek”, degen baǵasyna oraı alda kóp jumystar atqarý qa­jettigine toqtala kelip, dúbirli jarysty ótkizýge bas­tama kó­tergen Shy­ǵys Qazaqstan obly­synyń ákimi B.Sa­parbaevqa rıza­shylyǵyn bildirip, Qurmet gramotasyn tabys etti. FILA-nyń ókili V.Grı­shan­kov ta óz sózinde qazaq kúresin búkil álem jurt­­­­­­­­­shy­lyǵy tanyp bile bas­taǵanyn, bıylǵy jyl­dyń maýsy­mynda Re­seıdiń Máskeý qala­syn­da ótken Halyqaralyq kú­res fede­ra­sııasynyń (FILA) kezekti jıy­nyn­da Qazaq kúresi federasııa­sy­nyń biraýyzdan múshe­lik­ke qabyl­danýy, jasap jatqan isterdiń durys baǵytta ekenine nazar aýdardy. Bul jol­ǵy Azııa chempıonatyna 11 memle­ket­ten 98 balýan keldi. Aıta ketý ke­rek, qazir qa­­zaq kú­resimen 50-den astam mem­le­ketterde ba­lýandar shuǵyldanady. Onyń 30-ynda qa­zaq kú­resi fede­ra­sııa­lary jumys istep tur. Cerik Tó­keevtiń aıtý­yn­sha, bul joly da dúbirli do­daǵ­a kóp­tegen memleketterden osy ja­rysqa qa­ty­sý­ǵa tilek bildirýshiler az bolmaǵan kórinedi. Bi­raq “me­dal­dyń ekinshi jaǵy” bar de­gen­deı, olar­dyń barlyǵyn shaqy­ryp, jol shyǵynyn, qonaq úı, basqa da uıymdastyrý másel­e­lerin she­shý úshin qarjy jaǵy tapshylyq etetin sııaqty. – Aldaǵy qarashada Astanada qazaq kúre­si­nen dúnıe júziniń chempıonaty ótpek. Mine, so­ǵan Azııa chempıo­na­tyna tuńǵysh ret qatysyp otyrǵan Iemen, Irak, Sırııa sııaqty kóptegen Afrıka, Azııa, basqa da qurlyqtardan ókilder shaqyrý oıda bar, deıdi Serik Adamuly. Endi eki kúnge so­zylǵan qazaq kúresi jan­kúı­erlerine ne syılady, alǵa qaraı jyljý bar ma degen saýaldarǵa keleıik. Shy­ǵys Qa­zaqstan ob­lysy, Se­meı qala­sy­nyń ókili Qýa­nysh Salyq­baev­ty qazir sport dese eleń­deı qa­­la­tyn jan­kúıer­ler jaq­sy biledi. Qazaq kúre­siniń ór­ken­deýine osy azamat ólsheýsiz úles qosyp ke­le­di. Ja­qyn arada qamal buza­tyn qy­ryq­qa to­latyn Qýa­nysh­tyń osy jol­ǵy qar­qy­ny men ek­pi­nine eshkim shaq kelme­di. Ol 90 kı­lodan jo­ǵa­ry sal­maq­ta fı­nalda óz­bek­­standyq belgili ba­lýan Bo­tır Hodjaevpen beldesti. Birden shabýylǵa shy­ǵyp eki búkke ıe boldy. Alaıda, Botır munyń al­dyn­da alǵan jaraqaty salda­rynan jarysty toqtatýǵa májbúr boldy. Sóı­tip, Qýanysh osy­men úshin­shi márte Azııa chem­pıo­ny atandy. Qýa­nysh Sa­lyqbaev abso­lıýttik sal­maqta 90 kıloda chem­­pıon atanǵan Mu­syl­manbek Qajymu­qa­nov­pen de kúsh synasty. Bir mınótke jetkizbeı ony da ut­ty. Al absolıýttik salmaqta 18 balýan tirkelgen. 90 kıloda M.Qajymuqanov fınalda Sı­rııadan kelgen Metkal Almaranımen bel­­­­­­­­­de­sip, taza utyp ketti. Al 82 kılo sal­maqta aq­­tóbelik ál­em chempıony Baqtybaı Qıs­y­qov qarsylas­ta­ryn alyp ta, shalyp ta jyqty. Ol aqtyq saıys­ta ırak­tyq Mýr­tachha Kemaldan basym tústi. Taǵy bir álem chempıony astanalyq Es­ten Erlan 66 kılo salmaqta Sı­rııa­dan kelgen Eık Abdýl­ǵa­nı­dan basym túsip, altynnan alqa taqty. Jal­py, osy jolǵy chem­pıonatta Sırııa, Irak, Iemen elderi balýan­da­rynyń sheber­li­giniń ósip qal­ǵa­nyn ańǵar­dyq. Sóıtip, bul jo­ly barlyq sal­maq­­tar­da qazaq­standyqtar al­da­ryna jan sal­mady. 54 kıloda B.Raısov Ba­qyt­jan О́keevti utsa, 77 kı­loda Erbol Myr­za­­bo­synov ıemendik Mater Ze­ıed­ti utyp, chem­­­pı­on atandy. Al 60 kılo salmaqta qazaq­standyq Ǵanı Keldiqulov – altyn, qyrǵyzstandyq San­jar Os­man­álıev – kúmis, túrkimenstandyq Zerıp Zaýrat­­jan men Baýyrjan Myr­zalıev (Qazaqstan) qola alqany ıelen­di. Jarysta júl­deger atanǵan­dar aqshalaı, zat­­taı syılyq­tarǵa ıe boldy. Olar­dy Olım­pıada chempıony J.Úshkempi­rov, Týrızm jáne sport mınıs­tr­ligi Sport isteri jónindegi ko­mıteti tóraǵasynyń orynbasary Málik Sa­­pashev, kıkbokstan álemniń bes dúrkin chem­pıo­ny As­qar Mo­ja­nov, federasııa prezıdentteri S.Tó­keev, R. Nurtaev, taǵy basqalar tabys etti. Ońdasyn ELÝBAI, О́SKEMEN. Sýretterde: Azııa birinshiliginiń ashylý saltanaty; semeılik Qýanysh Salyqbaev 90 kılodan joǵary, absolıýttik salmaqta da chempıon atandy. Sýretterdi túsirgen avtor