Shet­eldik dıplomattardyń Qazaqstan tóraǵalyǵynyń birinshi jarty jyldyqtaǵy atqarǵan sharalary men osy beıresmı kezdesýde EQYU sammıtin bıylǵy jyldyń aıaǵynda Astanada ótkizý týraly Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń usynysyna qatysty pikirleri

16-17 shildede Almaty qalasynda jáne Almaty oblysynyń Talǵar aýdanyndaǵy Aqbulaq saýyq­tyrý-sport kesheninde ótken Eýropadaǵy qaýip­sizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna múshe elder syrtqy ister mınıstrleriniń beıresmı kezde­sýinen keıin gazet tilshileri oǵan qatysqan shet­eldik dıplomattardan Qazaqstan tóraǵalyǵynyń birinshi jarty jyldyqtaǵy atqarǵan sharalary men osy beıresmı kezdesýde EQYU sammıtin bıylǵy jyldyń aıaǵynda Astanada ótkizý týraly Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń  usynysyna qatysty pikirlerin bildirýdi ótingen edi. Tómende sol lebizderdiń birqatary jarııalanyp otyr. Avstrııa Syrtqy ister mınıstri Mıhael ShPINDELEGGER: – Avstrııa Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵynyń alǵashqy jarty jyldyǵyn oń baǵalaıdy. Bizdiń EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵa­sy, QR Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevpen qyzyqty kezdesýimiz boldy. Men ony EQYU-nyń tór­aǵasy retindegi Qazaqstannyń tabystarymen quttyqtadym. Bıylǵy jyly EQYU-nyń kún tártibinde, jalpy bizdiń aldy­myz­da turǵan basty synaq – Qyr­ǵyz­stan. Ol EQYU-nyń syrtqy ister mınıstrleriniń Almatydaǵy beıresmı kezdesýinde talqylaýdyń basty bir taqyryby boldy. Avstrııa Qazaqstanmen eki jaqty qatynastardy, sonyń ishin­de ekonomıka salasyndaǵy qaty­nastardy odan ári nyǵaıtýǵa múd­deli. Muny Avstrııa saýda-óner­kásip palatasy ókiliniń Astanada bolýy da dáleldeıdi. Bizdiń qazir­giden de kóbirek naqty joba­lary­myz bolatynyna senimdimiz. EQYU Parlamenttik Assambleıasynyń prezıdenti Petros EFTIMIÝ: – EQYU Sammıtin ústimizdegi jyly ótkizý Uıymnyń saıası rólin nyǵaıtýǵa múmkindik beredi. Eger EQYU Sammıti osy jyly ótse, paıdaly bolady. Munyń ózi bizdiń Qanat Saýdabaevpen kelis­sózderimizdiń negizgi taqyryby boldy. Ol búginde bizdiń aldy­myz­da turǵan synaqtar jaǵdaıynda EQYU tıimdiligin arttyrý jónin­degi sharalarǵa arnaldy. EQYU keıde óte mańyzdy ról atqarady. Keıde ol shetqaqpaı qalyp jata­dy. Sondyqtan biz onyń rólin arttyrýǵa tıispiz. Ulybrıtanııa Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary, Eýropa isteri jónindegi mınıstri Devıd LIDINGTON: – Biz úshin pikirtalastarǵa toly osy eki kún óte mańyzdy oqıǵa bolyp, onda Qazaqstan Prezı­denti­niń Uıym Sammıtin Astanada ótkizý jónindegi bastamasyn iske asyrý boıynsha sheshim qabyldan­dy. Men Sammıt qorytyndylary boıynsha joǵary nátıjelerge qol jetkize alatynymyzǵa senimdimin. Ulybrıtanııada Qazaqstandy EQYU tóraǵasynyń rólinde jáne kórshi eldegi saıası jáne ekonomı­kalyq daǵdarysty retteýde izgi kór­shi rólinde de kórgenine qana­ǵat sezimin bildiredi. Portýgalııa Syrtqy ister mınıstri Lýısh AMADÝ: – Bul – meniń Qazaqstanǵa tuńǵysh resmı saparym, son­dyq­tan men osynaý qonaqjaı elde bolǵanyma qýanyshtymyn. Bizde saıası jáne ekonomıka­lyq salada ǵana emes, sonymen birge, mádenı-gýmanıtarlyq salada da berik áriptestik qatynastardy jol­ǵa qoıýǵa barlyq múmkindik­te­ri­miz bar. Portýgalııanyń afrı­ka­lyq jáne latynamerıkalyq mem­le­kettermen, sonyń ishinde Brazı­lııamen, al Qazaqstannyń Reseı­men jáne Ortalyq Azııa respýb­lıkalarymen jaqsy baılanys­ta­ry bar. Sondyqtan da bizdiń yn­ty­maqtastyq áleýetterimiz óte keń. Biz EQYU Sammıtin ótkizý týraly Qazaqstannyń bastamasyna qoldaý bildiremiz. Sammıt naq osy Qazaqstannyń tóraǵalyǵy kezinde bolady degen senimdemiz. Makedonııa Syrtqy ister mınıstri Antonıo MILOShOSKII: – Biz Qazaqstannyń Almatyda ne­mese Astanada Sammıt ótkizý jó­nindegi ıdeıasyna qoldaý bildiremiz. Munyń ózi EQYU-nyń ǵana emes, sonymen birge, Qazaq­stan­nyń da tarıhynda basty jáne negizgi oqıǵa bolmaq. EQYU-nyń sońǵy sammıti budan 11 jyl bu­ryn, 1999 jyly Túrkııada ótkizil­gen eken. Sondyqtan da 56 mem­lekettiń basshylary birge jına­lyp, bárimiz múddelilik tanytatyn ortaq máselelerdi talqylaıtyn ýaqyt jetti. Biz EQYU-nyń tóraǵasy re­tinde Qazaqstannyń naqty qadam­daryn kórip otyrmyz. О́rshil baǵdarlama ázirlenip, Eýropany damytý máseleleri talqylanýda. Qyrǵyzstanǵa keletin bolsaq, bizdi onda bolyp jatqan oqıǵalar maza­laıdy. Bizdiń bárimizge onda bo­lyp jatqan qaqtyǵystyń ósýine jol bermeý úshin kúsh-jigerimizdi úılestirý qajet. Izraıl Vıse-premeri – Syrtqy ister mınıstri Avıgdor LIBERMAN: – EQYU-daǵy eń yqpaldy tór­aǵa­lyq – bul Qazaqstannyń tór­aǵalyǵy. Sammıtti ótkizý EQYU tarıhyndaǵy aıryqsha kezeń bolyp tabylady. Bizdiń Qazaq­stan­men joǵary deńgeıdegi teń ári jaqsy qatynastarymyz qalyp­tas­qan. Sondyqtan da biz Qazaqstan úshin de, sol sekildi EQYU úshin de mundaı mańyzdy oqıǵa laıyq­ty deńgeıde ótedi degen senim­demiz. Germanııa Syrtqy ister mınıstri Gvıdo VESTERVELLE: – Biz Sammıtti Qazaqstanda osy jyldyń aıaǵynda ótkizý týraly usynysqa qoldaý bildiremiz. Alaı­da bul barlyq memleketterdiń maz­mundy kún tártibi bolýy tıistigin bildiredi. Sammıtte mynadaı má­se­leler qaralýy tıis dep bilemin: birinshi kezekte adamı ólshemder aıasynda mindettemelerdiń kepil­den­dirilýi, Eýropada qarapaıym qarý-jaraqqa baqylaý quraldaryn nyǵaıtý, sondaı-aq áskerı-saıası saladaǵy qazirgi bar ahýalǵa beıimdelý jáne senim sharalary men qaýipsizdik. Úshinshi – trans­ulttyq synaqtar. EQYU esirtki trafıgimen, uıymdasqan qylmys­pen jáne adam saýdasymen kúres­ke súbeli úles qosa alady. Ýkraına Syrtqy ister mınıstri Konstantın GRIShENKO: – Biz Astanada Sammıt ótkizý ıdeıa­syna qoldaý bildiremiz jáne bul týraly barlyq deńgeıde aıtyp júrmiz. EQYU-ǵa múshe memle­ket­ter basshylarynyń kezdesýi bel­gili bir qorytyndylar shyǵaryp, odan ári damýǵa eleýli serpin berýi úshin bıylǵy jyly ótýi qajet. Munyń ózi jańa myńjyldyqtyń jańa jaǵdaıynda qyzmettiń basty baǵyttaryn belgileý úshin de ke­rek. Bul EQYU-ǵa jýyrda qo­syl­ǵan memleketter úshin de óte ma­ńyz­dy. Al kún tártibine keletin bol­saq, ol az ǵana memleketterdiń ara­synda emes, úderiske qatysýshy barlyq memleketterdiń arasynda talqylanýy tıis. Astana usynyp otyrǵandaı, EQYU sammıtin Uıymnyń bola­shaq damý baǵyttaryn anyqtaý úshin ótkizý kerek. Mundaı forým­dy EQYU-ǵa jýyrda qabyldanǵan elderdiń birinde ótkizgen oryndy bolady. Bul Uıymnyń damý ba­ǵyt­tarynyń saıasatyn anyqtaýda te­pe-teńdik saqtaýǵa múmkindik beredi. Irlandııanyń Eýropa isteri jónindegi mınıstri Dık ROSh: – Qazaqstan tóraǵalyǵy bas­ta­ma­shysy bolǵan Astanada ótetin sam­mıt EQYU-nyń Eýropanyń bo­la­shaq qaýipsizdigi týraly, kóp­shi­lik­ke Korfý úderisi retinde ta­nys másele boıynsha únqatysýdy odan ári jalǵastyrý jónindegi ju­mysty óristetýge múmkindik beredi. Biz qa­zirgi kezge deıingi qol jet­ki­zilgen úderisti joǵary baǵalaı­myz. Ir­landııa bul úderis qury­lym­dalǵan praktıkalyq negiz bo­lady degen senimde. Basty nazarda naqty nátıjelerge qol jetkizý qaǵıdaty jáne Eýroodaq usynǵan 4 basym­dyqqa nyq qoldaý bildirý turǵany jón. Atap aıtqanda EQYU-nyń janjaldardyń erte bas­tan aldyn alý, jol bermeý jáne retteý, daǵ­darystardy jáne janjaldardan keıin qalpyna kel­tirýdi retteý; EQYU qabyldaǵan normalardy, qaǵıdattar men min­det­temelerdi adamı ólshem máse­le­le­rine aıryq­sha basymdyq bere otyryp, oryn­daýdy kúsheıtý; senim sharalary men qaýipsizdikti, sondaı-aq trans­ulttyq qaterlerge nazardy art­ty­rýdy qosa alǵanda qarý-jaraqqa baqylaý jelisin ny­ǵaıtý úshin bar­lyq úsh ólshemdegi múmkindikterdi nyǵaıtý kerek. Sondaı-aq EQYU betpe-bet kele­tin synaqtar alǵa qoıa­tyn talap­tar­ǵa saı bolýy kerek. Ekinshi ja­ǵynan, biz uıymǵa jańa baǵyt bere alamyz. EQYU-nyń ózektiligin azaıtý durys bol­maıdy. Biz qazaqstandyq tóraǵa­lyq boıynsha asa mańyzdy aralyq baıandamany kórdik. Jáne taldaý men únqatysý óse túskenin baıqa­dyq. Munyń ózi bizdiń qyzmeti­miz­diń mańyzdy sáti bolyp tabylady. Bizde birden barlyq problema­lar­dy sheshý múmkindigi joq, sondyq­tan da az bolsa da basym mindet­terge nazar aýdarýǵa tıispiz dep oılaımyn. EQYU-nyń Bas hatshysy Mark Perren de BRIShAMBO: – Uıymnyń Sammıtin Qazaq­stan bastamasy boıynsha ótkizý qaýip­sizdiktiń ortaq keńistigin qurý jó­nin­degi jumysty jedeldete alady. Naqty is-áreketke kóshetin jáne onyń qarqynyn jedelde­te­tin ýa­qyt boldy. Almatydaǵy kez­desýdi jáne Sammıt ótkizý jó­nin­degi usynysty EQYU jaýap­ker­shi­li­gin arttyrýdyń, ortaq qaýipsiz­dik­tiń bir­tutas keńistigin qurýdyń Eýrat­lantıkalyq jáne Eýr­azııa­lyq óńirlerdiń tutas boıynda ajy­ra­ǵy­syz keńistik qurýdyń múm­kindigi retinde qarastyrý kerek. EQYU negizinde qurylǵan ortaq qaǵıdattardy, normalar men mindettemelerdi eske ala otyryp, múshe memleketterdiń aldynda turǵan problemalardy, olarmen birge sozylmaly janjaldardy jáne qarý-jaraqqa baqylaýdy qarastyrǵanda ortaq problema­lardy eńserý jónindegi ujymdyq yqpaldy sharalar ázirleý kerek. Qazirgi eń eleýli mindet Aýǵanstan problemasy bolyp tabylady. Eger Sammıt týraly sheshim qabyldanatyn bolsa, uıymǵa qaty­sýshy memleketterdiń EQYU-nyń barlyq úsh ólshemine sholý jóninde barshany qamtıtyn kon­ferensııa ótkizý talap etiledi. Sondaı-aq Sammıtke usyny­lýy múmkin Eýratlantıkalyq jáne Eýrazııalyq qaýipsizdik jó­nindegi jospardy anyqtaý jumy­syn bastaý qajet bolady. Korfý úderisi – bul úshin jaqsy negiz. Sonymen birge máseleni kon­sen­sýsqa jetkizý úshin mindet­ter­diń naqty kezektiligin anyqtaý qa­jet. Konsýltatıvtik polısııa top­taryn Qyrǵyzstanǵa ornalas­tyrý jónindegi ýaǵdalastyqty aıaqtaý kerek. Grýzııadaǵy jáne Moldovadaǵy ahýaldy retteýdi jedeldetip, Taýly Qarabaqta oń ilgeriletýge qol jetkizgen jón. Bul mindetterdi sheshý úshin negiz Qyrǵyzstandaǵy ahýaldy retteý kezinde paıdalanylǵan resýrstar bola alar edi. Bizdiń uıym Qyrǵyzstanda qalyptasqan ahýalda tıimdilikpen áreket etýge óziniń qabiletti ekenin kórsetip berdi. EQYU-nyń barlyq komponentteri birdeı áreket etti. Olardyń bári birlesip quraldardy úılesimdi paıdalaný nátıjege jetkizetinin kórsetti. Atalǵan mıssııalarda da Sammıttiń baıypty kún tártibin ázirleý úshin osyndaı turǵyda áreket etý qajet.