Teatrdyń 90-shy maýsymy

kúzde kórermenge Asanáli Áshimovtiń «Qaza men jaza» spektaklin usynady Qazaqtyń M.Áýezov atyndaǵy memlekettik akademııalyq drama teatrynyń bıylǵy 89-shy maý­symy KSRO halyq ártisi Asanáli Áshimovtiń rejısserlyǵymen qoıylǵan Igor Vovnıankonyń «Qaza men jaza» krımınaldyq dramasynyń premerasymen aıaqtaldy. Jańa spektakldiń tusaýkeseri anshlagpen ótip, óner synshylary qoıylymdy jyly qabyldady. Osylaısha 90-shy maýsymyna aıaq basqan teatr repertýary taǵy bir qoıylymmen tolyqty. Áıgili akter Asanáli Áshimov buǵan deıin de birneshe ret rejıs­sýraǵa barǵany belgili. «Áli de jaspyz ǵoı, jospar kóp. Endi eń basty jospar – sahnadan abyroımen ketý», dep qaljyńdaıtyn Asekeń óner jolyndaǵy tájirıbesi men kórgen-bilgenin keıingi jastarǵa úıretý maqsatynda osy jobany qolǵa alǵanyn aıtady. Teatr tabaldyryǵyn attaǵan jas óner ıelerine ról berip, qabiletterine qanat bitirýdi kózdegen jańa spektakl taǵdyr jazýymen týǵan ákesiniń úıinde qyzmetshi bolyp júrgen Ásel atty qyzdyń ómiri týraly. Kisi óltirdi dep jala jabylǵan jas ádilet izdegende ózin álemde jal­ǵyz qalǵandaı sezinedi. Qysqasy, zamana taqyrybyna barǵan drama ózin ózi aqtaıdy dep bilemiz. – «Qaza men jaza» negizinen kınematografııaǵa arnalǵan dúnıe. Bizdiń teatr krımınaldyq taqyrypqa birinshi ret baryp otyr. Akterlerdiń eki quramy da bir-birine teń óner kórsete alady. Jastardy keńdikke, ónerdegi adal básekelestikke úıretkimiz keledi. Bul spektakldiń basty repetısııasyn eki ret qoıyp, eki quramnyń oıynyn bólek-bólek ótkizdik, – deıdi Asanáli Áshimov. – Teatr maýsymynyń jabylýy – mereke. Jańa spektakl qoıǵan saıyn kórermen esimizde turady, zalda otyrǵan halyqqa aıtpaǵymyz sonda ne bolady degen suraqty oıymyzdan shyǵar­maımyz, – deıtin Asanáli aǵamyz­dyń jańa spektakli jurttyń kóńilinen shyqty. Kem-ketigi júre túzeler. Iá, teatr ótken maýsymdy tabysty aıaqtady. Maýsym­dy qorytyndylaý úshin uıymdas­tyrylǵan baspasóz máslıha­tynda osy akademııalyq óner orda­synyń dırektory, Qazaq­stannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Erlan Bilálov bul týraly keńinen baıandap, jýrnalısterdiń saýaldaryna jan-jaqty jaýap berdi. Bul maýsymda 6 birdeı premera kórermenge jol tartypty. Teatr repertýary birsa­ryn­­dylyqty kótermeıdi ǵoı. Osyny eskergen ujym qalyń kórer­­menniń talabyn eskere otyryp, álemdik klassıkany da, ult­­tyq dra­matýrgııany da, zamanaýı ózekti taqyryptardy da teń ustaý­ǵa tyrysyp, búgingi kúnmen úndes­tirýdiń joldaryn qarastyrǵan. 89-shy teatr maýsymy jazýshy Dýlat Isabekovtiń «Júz jyldyq mahabbat» dramasynyń premerasymen bastalǵan bolatyn. Sonymen qatar, qarasha aıynda Asqar Súleımenovtiń aýdarmasy boıynsha Tennesı Ýılıamstyń «Shyny haıýana­tyn» rejıssýradaǵy óziniń tuń­ǵysh tyrnaqaldy týyndysy re­tinde Alena Qabdeshova usyndy. Sahna óneriniń úrdisin jaq­sy tájirıbemen tolyqtyrý maqsatynda elimizdiń bas teatry shyǵarmashylyq kókjıegin keńeıtip, belgili rejısserlermen tájirıbe almasýdy soń­ǵy qabyldaǵan ózderiniń «Tujy­rymdamasynda» aıqyndap alǵan bolatyn. Soǵan sáıkes, jańa­shyl kózqarastaǵy, aty máshhúr Lıtva rejısseri Ionas Vaıtkýsty teatrǵa arnaıy shaqyrtyp, ol aqyn-dramatýrg Iran-Ǵaıyptyń «Qorqyttyń kóri» pesasyn sahnalady. Bul spektakl Qazan qalasynda ótken HII halyqaralyq «Naýryz» festıvalinde qazylar alqasy tarapynan da «Eń úzdik spektakl» degen baǵa alyp qaıtty. Teatrdyń akterlik qura­my­nyń 70 paıyzy jastar­dan turady. Olardyń shyǵarma­shylyq qarymy men múmkindigin ashyp kórsetýdi kózdegen fransýz dramatýrgteri F.Dıýmanýar men A.D’Ennerıdiń «Don Sezar de Bazan» komedııasy Áý­bákir Rahımovtyń aýdarmasy hám rejısserligimen sahna­lan­dy. Al Uly Jeńistiń 70 jyl­dyǵyna baılanysty Tuń­ǵyshbaı Jamanqulovtyń rejıs­serligimen sahnaǵa shyǵarylǵan Qazaqstannyń halyq jazýshysy Sherhan Murtazanyń «Aı men Aıshasy» da kórermenniń jyly iltıpatyna ıe boldy. Sońǵy jyldary teatrdyń gastroldik sapary qaıta jandanyp keledi. Olar jazýshy Raqymjan Otarbaevtyń «Beıbarys sultan» pesasymen teatr ujymy Belorýssııanyń Brest qalasynda ótetin dástúrli «Belaıa Veja» halyqaralyq festıvaline baryp qaıtypty. Eń bastysy, qazir teatrdyń barlyq qoıylymy derlik anshlagpen ótedi. Sonaý 90-shy jyldardaǵydaı ónerdiń baǵasy tym qunsyz emes. Baspasóz más­lıhatynda teatr­dyń baıyr­ǵy aktrısa­la­rynyń biri, Qazaq­stannyń halyq ártisi Torǵyn Tasybekova bir kezderi zalda 8 ǵana kórermen otyr­ǵanda 30 akter óner kórset­ken kúnder bolǵanyn da eske aldy. Sodan beri spektaklge kiretin bılettiń baǵasy 200 teńgeden 2 myń teńgege ósti. Kórermen tal­ǵamy da kóterildi. Teatrdyń da ózine degen talaby artyp keledi. Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.