OPTIMIST BOLA BILEIIK

Qazir ne kóp? Bir-birine syn aıtýshylar kóp. Tyrnaq astynan kir izdegendeı usaq-túıekshiler kóp. Taǵy ne kóp dep oılaısyz? Bireýdiń jaqsylyǵyn kóre al­maıtyn ishi tar, qaıda júrse de byqsyq áńgimege áýes, ósek dese ishken asyn jerge qoıatyn, qan­daı da bir is shyn mánisinde jú­zege asyp jatsa, onyń jaqsy­lyǵynan góri kemshiligin izdeýge qumarlar kóp. Biraq, bir jaǵynan oılap qarasańyz, mundaı adam­dar­dyń qyzý talqysyna túske­nińiz, ózińizdiń erekshe nazarda ekendigińizdi bildirtedi. Sonymen qatar, mundaı jaǵdaıdyń taǵy ekinshi jaǵy bar. Muny, árıne, adamnyń óz-ózin qamshylaýǵa berilgen zor múmkindik dep bilý ke­rek. Básekelestikke degen beıi­mińiz, jasampazdyqqa degen jigerińiz osyndaıda bilinedi. Memlekettik deńgeıde at­qa­ry­lyp jatqan jumystardyń sa­ny ushan-teńiz. Osvald Shpen­gler: “О́mir súrý degenimiz – ishki múmkindikterdi júzege asyrý”, dep aıtqanyndaı, ómirdiń jańa talap­taryna, jańa kóshine ilesý úshin, memlekettiń abyroıyn as­qaqtatý úshin álbette tynbaı eń­bek etip, jumys jasaý qajet. Álem ald­yn­da: “Sen kimsiń?” degen su­raq týyn­daǵanda, ózge memle­ket­tiń aldynda uıalmaı jaýap berý úshin de aýqymdy is-sharalardyń nátı­jesimen sóıleý kerek emes pe?! Eldiń saıasatyna synı kózqa­raspen qaraý da qanymyzǵa ábden sińisti bolyp bara jatqandaı. Qandaıda bir kemshilik baı­qal­ǵan jaǵdaıda oǵan synı tur­ǵydan qaraǵannan góri janashyr­lyq nıettegi usynys aıtqan ál­deqaıda tıimdi bolar edi-aý. Basymyzdan san alýan qıyn­dyqty ótkerip, endi ǵana kezin­degi beınettiń zeınetin kóreıik degende “anaý anandaı eken, my­naý mynandaı eken” dep aýzy­myzǵa ne kelse sony aıtyp júr­miz. “О́ziń sý ishken qudyqqa tú­kir­me”, degen danalyq sóz bar. Qı­yndyq ataýlynyń bárin je­ńip, endi eńsemizdi tiktep kele jat­qanda, jolyńa kese-kóldeneń tu­ryp alatyndardy, shyn má­ninde, túsiný qıyn. Jaqsylyq­tan góri jamandyqqa úıir, qandaıda bir kemshilikti mergen sııaqty dál kózdeýge sheber adam­dardan oń pikir kútý, árıne, qı­yn. “Asyq­sań, jaqsylyqqa asyq”, deıdi atam qazaq. Jaq­sy­lyq­qa beıim adamnyń ómiri de nurly bola­tyny kúmánsiz. Kóbimiz osy aqıqatty oılaı bermeıtindeımiz. Memlekettiń saıasatyna kú­mán­­men qaraýdyń, bılikke qı­syn­syz talaptar qoıýdyń sońy ne­ge ákelip soǵatynyn qazirgi álem­­de bolyp jatqan túrli oqı­ǵa­­lardan kórip júrmiz. Osyndaı­lar bizge sabaq bolýy tıis. Aýyz­birshilik, túsinistik joq jerde be­reke bolmaıtynyn esimizden áste shyǵarmaǵanymyz jón. “Batys Eýropa – Batys Qy­taı” halyqaralyq kólik dáliziniń salynýy elimizdiń álem aldyn­daǵy ımıdjin kóterip tastaı­tyny anyq. Al osy aýqymdy jo­bada sheshimi durys tabylmaı jat­qan jáıtter de joq emes eke­nin kózimiz kórdi. Muny biz syn tur­ǵysynda aıtqaly otyrǵan joq­pyz. Osy máseleler oń she­shilse eken, oǵan sebepshi bolsaq eken deımiz. Jýyrda Kólik jáne kommý­nı­kasııa mınıstrligi uıymdas­tyrǵan “Batys Eýropa – Batys Qytaı” baspasóz sherýi kezinde bel orta­dan ósek aıtqysh, “joq­ty bardaı, bardy Qudaı ur­ǵan­daı” etip kórsetýge qumar biraz BAQ ókil­deri de aramyzda boldy. Olar jol qurylysyndaǵy azdy-kópti kem­shilikterdi túıedeı etip kórsetýge tyrysty. Kemshiliksiz dú­nıe bolmaıtyny túsinikti. Bi­raq oǵan mán berip jatqan olar joq. Elimizdiń 5 oblysy aıma­ǵy­nan ótetin halyqaralyq kólik dá­lizi qurylysyndaǵy keıbir kem­shilikterdi máseleniń mán-jaıyn jaqsy biletin jol qurylysynyń kásibı mamandary da jasyr­maı­dy. Solardyń biri – KKM AJK tóraǵasynyń orynbasary Erulan Júnisov. Onyń aıtýyna qara­ǵanda, jol qurylysyndaǵy eń ózekti máselelerdiń biri la­bo­ra­torııalarda laboranttardyń je­tispeýshiligi. Mamandardyń aıtý­larynsha, Qazaqstannyń barlyq 14 ob­ly­sy­nyń kóleminde jol qu­ryly­syna qoldanylatyn mate­rıal­­dar­dy arnaıy tekseretin la­bora­to­rııalar jumys jasaıtyn kó­rinedi. Sonymen qatar, mundaı laboratorııalar jyljymaly túrde jumys atqarady. Máselen, qandaıda bir jol ýchaskesi ma­te­rıalynyń sapasyn tekserý kerek bolsa, sol aımaqqa baryp, bar­lyq laboratorııalyq tekseris­ter­di júzege asyrady. Al “Batys Eýropa – Batys Qytaı” kólik dálizindegi laboratorııalarǵa kel­sek, árbir merdiger kompanııada ózderiniń laboratorııalary bolýy shart eken. Mundaı qadaǵalaý ju­mystary Kólik jáne kommý­nı­kasııa mınıstrliginiń tikeleı ba­qylaýyna alynǵan. Árbir mer­diger kompanııanyń quramyndaǵy laboratorııalar sol merdiger paı­dalanatyn barlyq materıaldy tekseredi. Soǵan oraı materıal­dardyń paıdaǵa asatyndyǵy nemese aspaıtyndyǵy týraly sheshim qabyldanady. Aýqymdy jobaǵa baılanysty kóptegen laboratorııalar ashy­lyp jatyr eken. Alaıda, shynyn aıtý kerek, laboranttar jetkilik­siz. Qol­darynda dıplomdary bar kóp­tegen jas maman mundaı ju­mys­tarǵa áli beıimdelmegen. Nege deseńiz, olardyń kóbi qurylys materıaldaryn qoldarymen to­lyq ustap kórmegen. Oqý úrdi­si­niń bári tek teorııa túrinde ótken de, al naǵyz praktıkaǵa kelgende qurylys materıaldaryn osyǵan deıin ustap kórmegendikten, olarmen qalaı jumys isteý ke­rektigin bilmeıdi. Taǵy bir ózekti másele, ar­naýly kásibı oqý oryndary men keıbir joǵary oqý oryndarynda zamanaýı qurylǵylarmen jab­dyq­talǵan laboratorııalar joq kórinedi. Jańa tehnıkanyń tilin bilmegendiken, árıne, onymen jumys isteý kóptegen qıyndyq­tar týǵyzady. Endi osy másele­lerdi sheshý kerek emes pe! Osy­ǵan baılanysty jol qurylysy ótetin 4 aımaqta salalyq mınıs­tr­lik arnaıy oqý ortalyqtaryn ashqan. Bul ortalyqtarda tek laboranttar ǵana emes, jol qurylysyna qatysty barlyq mamandar qaıta daıarlanady. Jumyla kótergen júk jeńil de­mekshi, ózekti máselege arnal­ǵan jaýapty qadamdar da óziniń nátıjesin beretini anyq. Eger laboranttardyń jumystary du­rys jolǵa qoıylsa, onda alyp jo­badaǵy qurylystyń sapasyna da esh alańdaýshylyq bolmaı­ty­ny túsinikti jáıt. Qysqasy, optımıst bolaıyq, qurmetti qaýym. Araı ÚIRENIShBEKQYZY.