Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń buıryǵy  №301

2014 jylǵy 26 jeltoqsan, Astana qalasy Iondaýshy sáýlelendirý kózderimen jumys istegen kezde ónerkásiptik qaýipsizdikti qamtamasyz etý qaǵıdalaryn bekitý týraly «Azamattyq qorǵaý týraly» 2014 jylǵy 11 sáýirdegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 12-2-babynynyń 14) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Iondaýshy sáýlelendirý kózderimen jumys istegen kezde ónerkásiptik qaýipsizdikti qamtamasyz etý qaǵıdalary bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Indýstrııalyq damý jáne ónerkásiptik qaýipsizdik komıteti (A.Q. Erjanov): 1) zańnamada belgilengen tártippen osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde onyń kóshirmelerin buqaralyq aqparat quraldarynda jáne «Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń «Ádilet» aqparattyq quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberýdi; 3) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ınternet-portalynda ornalastyrýdy; 4) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin on jumys kúni ishinde osy buıryqtyń 2-tarmaǵynyń 1), 2) jáne 3) tarmaqshalarynda kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdi Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Zań departamentine usynýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý vıse-mınıstri A.P.Raýǵa júktelsin. 4. Osy buıryq onyń alǵash resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý mınıstriniń mindetin atqarýshy J.QASYMBEK. «KELISILDI» Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ekonomıka mınıstri ________________ E.DOSAEV 2015 jylǵy 16 qańtar «KELISILDI» Qazaqstan Respýblıkasynyń Energetıka mınıstri ________________ V.ShKOLNIK 2015 jylǵy 12 qańtar Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstri mindetin atqarýshynyń 2014 jylǵy 26 jeltoqsandaǵy № 301 buıryǵymen bekitilgen Iondaýshy sáýlelendirý kózderimen jumys istegen kezde ónerkásiptik qaýipsizdikti qamtamasyz etý qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy Iondaýshy sáýlelendirý kózderimen jumys istegen kezde ónerkásiptik qaýipsizdikti qamtamasyz etý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Azamattyq qorǵaý týraly» 2014 jylǵy 11 sáýirdegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 12-2-babynyń 14) tarmaqshasyna sáıkes ázirlengen jáne ıondaýshy sáýlelendirý kózderimen (budan ári – ISK) jumys isteý kezindegi ónerkásiptik qaýipsizdikti uıymdastyrý jáne qamtamasyz etý tártibin aıqyndaıdy, olarmen jumys isteý kezinde mynalar bolýy múmkin: 1) jeke jyldyq tıimdi mólsheri 10 mıkroZıvertten (budan ári – mkZv) astam; 2) jeke jyldyq mólsheri adam terisinde 50 mZv-dan astam jáne adamnyń kóz janarynda 15 mıllıZıvertten (budan ári – mZv) astam; 3) ujymdyq tıimdi jyldyq mólsheri 1 adam – 3ıvertten astam. Qaǵıdalar jer betindegi ǵaryshtyq sáýlelenýge jáne tabıǵı kalııden paıda bolatyn adamnyń ishki aǵzalarynyń sáýlelenýi kezinde qoldanylmaıdy. 2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı termınder men anyqtamalar qoldanylady: 1) atom qýatyn paıdalaný obektileri – ıadrolyq qondyrǵylar qoldanystan alý deńgeıinen joǵary ıondaýshy sáýlelendirý kózderi; olardy ornalastyrý beketteri; medısınalyq, bilim berý, zertteý, kommersııalyq, aýyl sharýashylyǵy jáne ónerkásipti qosa alǵanda ıondaýshy sáýlelendirý kózderin paıdalanatyn uıymdar, onyń ishinde taý-ken óndirýshi, qaıta óńdeýshi, sondaı-aq basqa da uıymdar; 2) dezaktıvasııa – qandaı da bir betten nemese qandaı da bir ortadan radıoaktıvti lastanýdy tómendetý nemese joıý; 3) ıondaýshy sáýlelendirý kózderi – radıaktıvti materıaldar, quramynda radıoaktıvti materıaldar bar apparattar nemese qurylǵylar, sondaı-aq ıondaýshy sáýlelendirdirý shyǵaratyn nemese shyǵarýǵa qabiletti apparattar men qurylǵylar; 4) ıondaýshy sáýlelendirý kózderimen jumys – radıasııalyq baqylaýdy qosa alǵanda, jumys ornynda sáýlelený kózimen jumys isteýdiń barlyq túri; 5) ıondaýshy sáýlelenýdi taratý qurylǵysy (kózi) – ıondaýshy sáýlelendirý zarıadtalǵan bólikterdiń, olardyń annıgılıasııasy nemese ıadrolyq reaksııasy jyldamdyǵynyń ózgerýi esebinen týyndaıtyn, elektrlik-fızıkalyq qurylǵy (rentgen apparaty, údetkish, generator jáne t.b.); 6) personal – tehnogendik sáýlelený kózderimen jumys isteıtin (A toby) nemese jumys jaǵdaılary boıynsha olardyń áseri aıasynda bolatyn (B toby) adamdar; 7) radıoaktıvti zat – belsendi radıonýklıdteri bar kez kelgen agregattyq kúıdegi zat; 8) radıoaktıvtik lastanýlar – materıaldardyń betinde, ishki jaǵynda, aýada, adam denesinde nemese basqa oryndarda radıoaktıvti zattardyń osy Qaǵıdalarmen belgilengen deńgeıden joǵary sanda bolýy; 9) radıoaktıvti qaldyqtardy kómý – radıoaktıvti qaldyqtardy olardy keıinnen alý nıetinsiz qaýipsiz ornalastyrý; 10) radıonýklıdti jabyq kóz – boıyndaǵy bar radıonýklıdterdi eseptelgen merzimde paıdalaný men tozý jaǵdaıynda qorshaǵan ortaǵa shyǵarýdy boldyrmaıtyn sáýlelený kóziniń qurylǵysy; 11) radıonýklıdti ashyq kóz – olardy paıdalaný kezinde, ondaǵy bar radıonýklıdterdiń qorshaǵan ortaǵa taraýy múmkin sáýlelený kózi; 12) radıasııalyq baqylaý – uıymdaǵy, qorshaǵan ortadaǵy radıasııalyq jaǵdaı týraly jáne adamdardyń ortanyń sáýlelený deńgeıi týraly aqparat alýy (mólsherdi jáne radıometrııalyq baqylaýdy qosa eseptegende); 13) radıasııalyq qondyrǵy – ıadrolyq bolyp tabylmaıtyn, radıoaktıvti materıaldarmen jumys isteý deńgeıinen joǵary qatysý júzege asyrylatyn, oǵan jatatyn ǵımarattardy, qurylystardy jáne jabdyqtardy qosa eseptegendegi qondyrǵy; 14) radıoaktıvti materıaldar – kez kelgen agregatty jaǵdaıdaǵy, osy Qaǵıdalardyń talaptary paıdalanylatyn, radıonýklıdy bar, tabıǵı nemese tehnogendik daıyndalǵan kez kelgen materıal; 15) radıoaktıvti qaldyqtar – budan ári paıdalanýy kózdelmeıtin radıoaktıvti materıaldar, ıadrolyq materıaldar nemese radıonýklıdti kózder; 16) sanıtarlyq ótkizý beketi – kıimdi, aıaq kıimdi aýystyrýǵa, personaldy sanıtarlyq óńdeýge, olardyń ashyq jerleri terileriniń radıoaktıvtik ýlanýyn baqylaýǵa, jeke qorǵanys quraldaryna, personaldyń jeke jáne arnaıy kıimine arnalǵan úı-jaılar kesheni; 17) ıadrolyq qondyrǵy – alyp qoıý deńgeıinen joǵary sanda ıadrolyq materıaldarmen jumys isteý júzege asyrylatyn, oǵan jatatyn ǵımarattardy, ǵımarattar men jabdyqtardy qosa alǵandaǵy arnaıy qondyrǵy. 2. Iondaýshy sáýlelený kózderimen jumys isteý kezindegi ónerkásiptik qaýipsizdikti qamtamasyz etý tártibi 1-paragraf. Iondaýshy sáýlelený kózderimen jumys isteý kezindegi ónerkásiptik qaýipsizdikti qamtamasyz etý 3. Qaýipti óndiristik obektilerdegi ıondaýshy sáýlelený kózderimen jumys isteý kezindegi ónerkásiptik qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin mynalardy: 1) jumys oryndarynda, úı-jaılarda, obektiniń aýmaǵynda, baqylanatyn aımaqtarda radıoaktıvti zattardyń shyǵaryndylary men jınalýyna radıasııalyq jaǵdaıǵa óndiristik baqylaýdy júzege asyrýdy; 2) jumysty qaýipsiz júrgizýdi qamtamasyz etetin uıymdastyrý-tehnıkalyq is-sharalardyń belgilengen talaptaryna sáıkes laýazymdy tulǵalar men personaldyń shtatyn jınaqtaýdy; 3) radıasııalyq qaýipsizdik pen ıondaýshy sáýlelený kózderiniń saqtalýyn qamtamasyz etý boıynsha is-sharalardy josparlaýdy jáne júzege asyrýdy; 4) ıondaýshy sáýlelený kózderi paıdalanylatyn obektige bóten adamdardyń kirýin boldyrmaýdy; 5) laýazymdy tulǵalar men personaldyń sáýlelenýine turaqty baqylaý men jeke mólsher esebin júrgizýdi; 6) laýazymdy tulǵalar men personaldy turaqty túrde olardyń jumys ornynda ıondaýshy sáýlelený deńgeıi týraly jáne olardyń alǵan sáýlelenýdiń jeke mólsheriniń aýqymy týraly únemi habarlaýdy; 7) laýazymdy tulǵalar men personaldy aldyn ala (jumysqa turý aldynda) jáne kezeńdi medısınalyq tekserilýin júrgizýdi uıymdastyrýdy; 8) oqýdan ótken jáne jumysqa ruqsaty bar laýazymdy tulǵalar men personaldy ıondaýshy sáýlelený kózderimen jumysqa jiberýdi; 9) avarııalardyń, oqıǵalardyń týyndaý sebepterine taldaý jasaıdy, avarııalardyń, oqıǵalardyń jáne olardyń saldaryn aldyn alýǵa, taratýǵa baǵyttalǵan is-sharalardy júzege asyrýdy; 10) avarııalardy, oqıǵalardy esepke alýdy; 11) ıondaýshy sáýlelený jáne radıoaktıvti sáýlelený kózderinen bolǵan avarııalardyń, oqıǵalardyń jaǵdaıyn baqylaý, habarlaý, baılanys jáne áreketti ustaý júıesin qurýdy jáne olardyń turaqty jumys isteýin qamtamasyz etýdi; 12) radıasııalyq qaýipsizdik qaterin týǵyzatyn óndiristik avarııalar, oqıǵalar týraly azamattyq qorǵaý salasyndaǵy memlekettik organdy der kezinde aqparattandyrýdy qamtamasyz etýi qajet. 4. Iondaýshy sáýlelený kózderimen jumys isteý kezindegi ónerkásiptik qaýipsizdikti qamtamasyz etý sharttaryn saqtaý úshin mynadaı talaptardy oryndaý qajet: 1) ıondaýshy sáýlelený kózderimen qalypty jaǵdaıda jumys isteý kezinde laýazymdy tulǵalar men personalda sáýlelený mólsheriniń belgilengen artyq sáýlelenýdiń bolmaýy; 2) qorshaǵan ortanyń ruqsat etilgen deńgeıden artyq radıoaktıvtik zattarmen lastanýynyń bolmaýy; 3) ıondaýshy sáýlelený kózderin óndirý, óńdeý, paıdalaný jáne saqtaý júzege asyrylatyn jumystardyń barlyq túrlerinde radıasııalyq avarııalardy boldyrmaý. 5. Atom qýatyn paıdalanatyn obektilerdiń jobalyq qujattamasy (budan ári - joba) olardy qurastyrý, salý, rekonstrýksııalaý, paıdalanýǵa berý, paıdalanýdan shyǵarý kezinde qaýipsizdik sharalaryn saqtaýdy negizdeýden turady. 6. Atom qýatyn paıdalanatyn obektilerdiń jobalyq qujattamasynda ónerkásiptik qaýipsizdikti saqtaý, kásibı avarııalyq qyzmet, nomenklatýra, jeke qorǵanys quraldarynyń, dári-dármekterdiń, radıometrııalyq jáne mólsherlegish aspaptardyń avarııalyq qorynyń, dezaktıvasııalaý men sanıtarlyq tazalaý quraldarynyń, radıasııalyq avarııa, tosyn oqıǵa saldaryn joıý boıynsha shuǵyl jumystardy júrgizýge arnalǵan qajetti aspaptar men qural-jabdyqtardyń kólemi men saqtaý orny týraly málimetter kórsetiledi. 7. Aqaýlary nemese jobadan jáne osy Qaǵıdalardyń aýytqýy bar jańa jáne rekonstrýksııalanǵan atom qýatyn paıdalanatyn obektilerdi iske qosýǵa jol berilmeıdi. 8. Sáýlelengen adamdar úshin mynadaı sáýlelený deńgeıleri belgilenedi: 1) mólsherdiń negizgi shekteri (budan ári - MSh); 2) shekterdiń negizgi sheginen týyndaıtyn monofaktorlyq áserdiń ruqsat etiletin deńgeıleri (bir radıonýklıd úshin, túsý joldary nemese syrtqy sáýlelenýdiń bir túri): jyldyq túsim shegi (budan ári – JTSh), ruqsat etilgen ortasha jyldyq kólemdi belsendilik (budan ári – RKB), ortasha jyldyq úlestik belsendilik (budan ári – RMB) 3) baqylanatyn deńgeıler (aǵyndardyń mólsheri, deńgeıi, belsendiligi, tyǵyzdyǵy). 9. Personal úshin tıimdi mólsheri eńbek qyzmeti kezeńi ishinde (50 jyl) – 1000 mZv aspaıdy. 10. Iondaýshy sáýlelenýdiń tehnogendik kózderin qalypty paıdalaný esebinen personaldyń jyldyq tıimdi sáýlelený mólsheriniń shekti shamasy osy Qaǵıdalardyń 1-qosymshasynda kórsetilgen mólsher sheginen aspaýy tıis. 11. Personal úshin radonnyń enshiles ızotoptarynyń mánderi (222Rn ı 220Rn) – 218Po (RaA); 214Pb (RaB); 214Bi(RaC); 212Pb (ThB); 212Bi (ThC) balamaly tepe-teń belsendilik birlikterde mynany quraıdy: PGP: 0,10 PRaA + 0,52 PRaB + 0,38 PRaC = 3,0 MBk 0,91 PThB + 0,09 PThC = 0,68 MBk DOA: 0,10 ARaA + 0,52 ARaB + 0,38 ARaC = 1200 Bk/m3 0,91 AThB + 0,09 AThC = 270 Bk/m3 quraıdy, munda Pi jáne Ai – tıisti radonnyń enshiles ızotoptarynyń tynys alý aımaǵyndaǵy jyldyq túsýi jáne ortasha jyldyq kólemdi belsendiligi. 12. Sáýlelený kózin paıdalanýmen kásiptik oqýdan ótken stýdentter men jasy 16-dan asqan oqýshylar úshin jyldyq mólsherler ıondaýshy sáýlelený kózderimen jumys isteýmen aınalysatyn adamdar úshin belgilengen mánnen aspaýy tıis, biraq júrip-turý nemese jumys ornyn ornalastyrý sharty boıynsha ıondaýshy sáýle áseri aýmaǵynda bolady. Iondaýshy sáýlelený kózderiniń áser etý aıasyndaǵy jumys sharty boıynsha turǵan osy adamdar personaldyń B tobyna jatady. 13. Jumys sharty boıynsha ıondaýshy sáýlelenýdiń tehnogendik kózderimen jumys jasaýshylarǵa teńestirilgen qyzmetkerlerge, personaldyń A tobyna arnalǵan talaptar basshylyqqa alynady. Personaldyń A toby úshin jeke dozımetrlerdi paıdalaný arqyly baqylaý mindetti bolyp tabylady. Sáýlelený mólsheriniń shekti shamalary osy qaǵıdalardyń 1 qosymshasynda kórsetilgen. 14. Personaldyń sáýlelenýin jumys sıpattamasyna baılanysty jeke baqylaý: 1) teri qabattary men jeke qorǵanys quraldarynyń lastanýyn radıometrııalyq baqylaýdy; 2) radıoaktıvti zattardyń aǵzaǵa túsý sıpatyn, olardyń ózgerýin jáne deńgeıin janama radıometrııanyń týra jáne/nemese janama ádisin paıdalana otyryp, baqylaýdy; 3) neıtrondardyń ishki beta-, gamma- jáne rentgen sáýlelený mólsherin jeke dozımetrlermen nemese esepteý arqyly baqylaýdy qamtıdy. Radıasııalyq baqylaý nátıjeleri boıynsha personaldaǵy balamaly mólsherdiń máni anyqtalady, al qajet bolǵan jaǵdaıda jekelegen organdardyń sáýlelenýiniń balamaly máni anyqtalady. 15. Júrgiziletin jumystardyń sıpatyna baılanysty radıasııalyq jaǵdaıdy baqylaý: 1) rentgen, gamma jáne neıtrondy sáýlelený mólsheriniń qýattylyǵyn, jumys oryndarynda, aralas úı-jaılarda, aımaq aýmaǵynda, sanıtarly-qorǵanys aımaǵynda ıondaýshy sáýlelený bólikteriniń aǵyn tyǵyzdyǵyn ólsheýdi; 2) jumys betteriniń, jabdyqtardyń, kólik quraldarynyń, jeke qorǵanys quraldarynyń, teri qabattary men personal kıimderiniń radıoaktıvti zattarmen lastaný deńgeıin ólsheýdi; 3) jumys úı-jaılaryndaǵy aýada gazdar men aerozoldardyń kólemdi belsendiligin anyqtaýdy; 4) radıoaktıvti zattardyń shyǵaryndy jáne jınalý belsendiligin ólsheýdi nemese baǵalaýdy; 5) sanıtarlyq-qorǵanys aımaǵynda qorshaǵan orta obektileriniń radıoaktıvti lastaný deńgeıin anyqtaýdy qamtıdy. 16. Uıymdaǵy aqparattyq stendterde jumys oryndaryndaǵy ıondaýshy sáýlelený deńgeıi jáne sáýlelenýdiń alynǵan jeke mólsheriniń deńgeıi týraly málimetter únemi ilinedi. 17. Iondaýshy sáýlelený kózderin alý sátinde paıdalanýshy aımaqtyń tehnıkalyq jetekshisi, olarmen jumys isteýge ruqsat berilgen personaldyń tizimin bekitedi, sáýlelený kózin esepke alý men saqtaýdy, radıoaktıvti qaldyqtardy jınaýdy, saqtaý men tapsyrýdy uıymdastyrýdy, radıasııalyq qaýipsizdikke óndiristik baqylaýdy qamtamasyz etetin adamdardy taǵaıyndaıdy. 18. Uıymǵa kelip túsetin barlyq sáýlelený kózderi osy Qaǵıdalardyń 2-qosymshasyna sáıkes Iondaýshy sáýlelený kózderin esepke alýdyń kiris-shyǵys jýrnalyna tirkeledi. 19. Eger ıondaýshy sáýlelený kózderiniń uıymdyq ıesi, ýaqytsha saqtaýǵa ótkizgen ıondaýshy sáýlelený kózderin mezgilinde óndiristik qajettilikke baılanysty paıdalanatyn bolsa, ıondaýshy sáýlelený kózderin alý tek jazbasha ótinim negizinde júrgiziledi. Iondaýshy sáýlelený kózderin berý jáne qaıtaryp alý kiris-shyǵys jýrnalynda tirkeledi. 20. Kiris-shyǵys jýrnaly uzaq saqtalady. Sáýlelený kózderiniń tehnıkalyq pasporttarynyń (sertıfıkattarynyń) jáne olardy paıdalaný úshin berilgen ótinish-suranymdardyń kóshirmeleri olardy tirkeýge jáne saqtaýǵa jaýapty adamda bolady. 21. Jumysta ýaqytsha qoldanylmaıtyn ıondaýshy sáýlelený kózderi, bólingen oryndarda nemese olardyń saqtalýyn qamtamasyz etetin jáne oǵan bóten adamdardyń kirýin boldyrmaıtyn jabdyqtalǵan qoımalarda saqtalady. 22. Saqtaý kezinde radıoaktıvti gazdar, býlar nemese aerozoldar bólýi múmkin ıondaýshy sáýlelený kózderi paıda bolǵan gazdardy sorý shkaftarynda, bokstarda, kameralarda tazalaý súzgilerimen jeldetkish júıesinde bura otyryp, janbaıtyn materıaldan jasalǵan jabyq ydystarda saqtalady. Qoıma táýlik boıy jumys isteıtin sorý jeldetkishimen jabdyqtalady. 23. Iondaýshy sáýlelený kózderin saqtaý ornynan jaýapty qyzmetker uıymnyń tehnıkalyq basshysynyń jazba túrdegi ruqsatymen beredi. Iondaýshy sáýlelený kózderin berý men qaıtarý kiris-shyǵys jýrnalynda tirkeledi. 24. Sáýlelený kózderimen jumys isteýge ruqsat berilgen adamdar jumystan shyqqan (aýysqan) jaǵdaıda ákimshilik oǵan berilgen barlyq sáýlelený kózderin akt boıynsha qabyldap alady. 25. Jyl saıyn uıym basshysynyń buıryǵymen ıondaýshy sáýlelený kózderin qaıta túgendeý boıynsha, olardy esepke alýdyń durystyǵyn tekserý boıynsha komıssııa qurylady. 26. Iondaýshy jáne radıoaktıvti sáýlelený kózderimen jumys isteıtin personal jeke qorǵanys quraldarymen qamtamasyz etiledi. 27. Belgilengen deńgeıden joǵary mólsherde lastanǵan arnaıy kıim men ish kıim dezaktıvasııalaý úshin jýýǵa jiberiledi. 28. Iondaýshy sáýlelený kózderi bar jabdyqtar, konteınerler, qattama qoraptar, apparattar, jyljymaly qondyrǵylar, kólik quraldary radıasııalyq qaýiptilik belgisimen tańbalanady. 29. Iondaýshy sáýlelený kózderin paıdalanýǵa berýshi personal tehnologııalyq reglamentti, jabdyqtyń jumys isteý tártibin saqtaıdy, ony taza ustaıdy, jabdyqtyń tehnıkalyq jaǵdaıyn qadaǵalaıdy, onyń jumysyndaǵy aqaýlardy ýaqtyly anyqtap, túzetedi. Tehnıkalyq paıdalanýdyń barlyq aqaýlary, tabylǵan jáne jóndelgen aqaýlar, qoldanystaǵy jabdyqtyń aqaýlary aýysym jýrnalyna tirkeledi. Tehnıkalyq qurylǵylardyń konstrýksııalaryna ózgerister engizý tek ázirleýshi-uıymnyń jáne daıyndaýshynyń kelisimi boıynsha ruqsat etiledi. 30. Radıoaktıvti materıaldar paıdalanylatyn jabdyqtyń jalpy qurastyrylýy men ornalasýy qyzmet kórsetý men jóndeý jumystaryn júrgizýdiń yńǵaılylyǵyn qamtamasyz etedi. 31. Radıoaktıvti materıaldar paıdalanylatyn jabdyqqa ornatylǵan baqylaý-ólsheý aspaptarynyń plombysy nemese tekserý tańbasy bolady. Aspaptar olardy paıdalaný boıynsha basshylyq kózdegen merzimde, sonymen qatar kórsetkish durystyǵyna kúmán týǵan kezderde tekseriledi. Manometrler, salmaq kórsetý ındıkatorlary jáne basqa da baqylaý-ólsheý aspaptary olardyń kórsetkishteri qyzmet kórsetýshi personalǵa anyq kórinetindeı etip ornalastyrylady. 32. Radıoaktıvti zattar qoldanylatyn jabdyqtardyń jaı-kúıine únemi uıymdaǵy óndiristik baqylaýǵa jaýapty adam bekitilgen keste boıynsha toqsanyna bir retten kem emes baqylaý júrgizip turýy qajet. Baqylaý nátıjesi qondyrǵylardy qaraý jýrnalyna jazylady. 33. Radıoaktıvti materıaldar paıdalanylatyn jabdyqtardy jóndeý, josparly-eskertý jóndeý kestesine, jumystardy uıymdastyrý josparyna jáne tehnologııalyq reglamentke sáıkes júrgiziledi. 34. Jumys kólimi men sıpatyna baılanysty radıasııalyq qaýipsizdikke óndiristik baqylaýdy arnaıy daıyndyqtan ótken, radıasııalyq qaýipsizdikke jaýapty qyzmet nemese adam júzege asyrady. 2-paragraf. Jylytý, jeldetý jáne aýany ylǵaldandyrý júıelerine koıylatyn talaptar 35. Ashyq ıondaýshy sáýlelený kózderimen jumys isteý kezinde personaldyń syrtqy jáne ishki sáýlelenýden qorǵanýy qamtamasyz etiledi, aýa men jumys úı-jaılarynyń, personaldyń teri qabattarynyń, olardyń kıimderiniń, obekti aýmaǵynyń lastanýy shekteledi. 36. Ashyq túrdegi ıondaýshy sáýlelený kózderimen jumystar júrgiziletin úı-jaılarda, jumys oryndary men atmosferalyq aýany radıaktıvti lastanýdan qorǵaýdy qamtamasyz etetin jeldetkish jáne aýa tazalaý qurylǵylary qarastyrylady. 37. Basqarý beketterin, kranshynyń jumys ornyn jáne basqa da oqshaýlanǵan úı-jaılardy qosa alǵanda, óndiristik ǵımarattardaǵy, úı-jaılar men qurylystardaǵy jylý berý, aýany jeldetý jáne ylǵaldandyrý júıeleri turaqty jáne turaqty emes jumys oryndarynda jumys isteý kezindegi aýanyń normatıvtik kórsetkishteriniń temperatýrasy, ylǵaldylyǵy, aýanyń qozǵalý jyldamdyǵy, aýadaǵy zııandy zattardyń quramy, ıondalýy sııaqty kórsetkishterdi qamtamasyz etý qajettiligin esepke ala otyryp, jabdyqtalady. 38. Jumys ornynyń aýasyn tabıǵı túrde tazalaý, ondaǵy aýanyń mıkroklımatıkalyq kórsetkishterin qamtamasyz ete almaǵan jaǵdaıda jáne tabıǵı jeldetý múmkin emes jumys oryndary men aýmaqtarda mehanıkalyq jeldetý qurylǵylary qarastyrylady. Aýa aǵynyn nemese shyǵarýdy ishinara paıdalana otyryp, mehanıkalyq aralas jeldetýdi paıdalaný ruqsat etiledi. 39. Jeldetkish júıelerimen sorylǵan aýa atmosferaǵa shyǵarylar aldynda qoldanystaǵy sanıtarlyq-epıdemıologııalyq talaptarǵa saı tazalaýdan ótýi tıis. 40. Jeldetkish qurylǵylar ornatylyp bolǵannan keıin rettelip, tıimdilikke sanalyp jáne uıym basshysynyń buıryǵymen bekitilgen komıssııa quramymen qabyldanyp, tıisti qujattary rásimdeledi. Jobalyq qujattarǵa sáıkes kelmeıtin jáne aqaýlary bar jeldetkish qurylǵylary paıdalanýǵa qabyldanýyna jol berilmeıdi. 41. Jeldetkish qurylǵylaryn qaýipsiz paıdalanylýyn qamtamasyz etý úshin uıym basshylyǵy arnaıy buıryqpen, jeldetkish qurylǵylarynyń qalypty jaǵdaıyna jáne qaýipsiz paıdalanylýyna jaýapty adamdy taǵaıyndaýy kerek. 42. Barlyq jeldetkish qurylǵylaryna pasporttar, jóndeý kartalary jáne paıdalanýǵa berý jýrnaly toltyrylady. 43. Tehnologııalyq jabdyqtar jumys istep turǵan kezde, barlyq negizgi ishke sorý-syrtqa shyǵarý jeldetkish qurylǵylary úzdiksiz jumys istep turýy tıis. 44. Jumys kezinde boıynan qaýipti jáne zııandy zattar shyǵyp turatyn tehnologııalyq jabdyqtardyń, sol qaýipti jáne zııandy zattardy soratyn jeldetkishiniń aqaýy bolsa, onda ondaı tehnologııalyq jabdyqtyń jumys isteýine jol berilmeıdi. Jeldetkish qurylǵylary toqtap qalsa nemese ǵımarattaǵy jumys ornynyń aýasynda zııandy zattardyń konsentrasııasy gıgıenalyq talaptardan joǵary bolsa, onda jumys toqtatylyp, adamdar tez arada syrtqa taza aýaǵa shyǵarylady. 45. Jeldetkish qurylǵylary tehnologııalyq jabdyqtardan buryn iske qosylady jáne jabdyqtardy toqtatqannan keıin arada óndiris aýasynda zııandy nemese qaýipti zattardyń shekti ruqsat etilgen konsentrasııasynyń joǵary mólsheri qalmaıtyndaı ýaqyt ótkennen keıin óshiriledi. 46. Jarylys qaýipi nemese qaýiptiligi 1 synypty zııandy zattardy óndiretin, saqtaıtyn nemese ákelinýi múmkin óndiristik ǵımarattardyń aýasy, avtomattyq sáýleli jaryq belgisin nemese dybystyq belgi beretin qurylǵysy bar gaz anyqtaǵysh aspaptardyń kómegimen udaıy baqylanyp turady, jáne bir mezgilde aýada jarylys qaýipti gazdardyń nemese tez tutanatyn suıyqtyqtardyń býlarynyń olardyń tutaný sheginiń tómengi konsentrasııasynyń 20 paıyzynan aspaıtyn mólsheri, al zııandy jarylys qaýipti gazdardyń, býlar men dymqyl aýalardyń quramy oalrdyń shekti ruqsat etilgen mólsherine jaqyndaǵan kólemi paıda bolǵanda iske qosylatyn avarııalyq jeldetkish ornatylady. Jarylys qaýipti óndiris ǵımarattarynda ornatylǵan jeldetkish qondyrǵylary jarylystan qorǵalǵan túrinde bolýy kerek. 47. Jeldetkish qondyrǵylarynyń tartpalaryn men jabý qaqpaqtaryn, aýa kiretin nemese shyǵatyn tesikterdi (arnalardy), sondaı-aqjeldetkishterdi, jeldetkish qondyrǵylarǵa qyzmet kórsetpeıtin personaldyń óshirýine nemese iske qosýyna jol berilmeýi qajet. 48. Zııandy býlar men gazdardyń arnaıy shyǵatyn oryndary tumshalanyp (qattalyp) jáne jumyskerler jeke qorǵanys quraldarymen qamtamasyz etiledi. 49. Jeldetkish qondyrǵylar olardaǵy aýa aǵynynyń jyldamdyǵyn, qysymyn jáne temperatýrasyn baqylaý úshin qurylǵylarmen (qaqpaqshalar, kelte qubyrshalar) jáne aýa aǵynynyń kólemin retteýge arnalǵan qurylǵylarmen jabdyqtalýy tıis. 50. Metaldardan jasalǵan barlyq aýa sorǵysh qubyrlar men jeldetkish jelileriniń (soratyn jáne syrtqa shyǵaratyn) qurylǵylary jerge qysqa tuıyqtalýy tıis. 51. Jeldetkish jelileriniń aýa sorǵysh qubyrlary men olardyń bir-birimen jalǵasqan jerleri quramynda qaýipti jáne zııandy qospalary bar aýanyń syrttan sorylatyn taza aýamen aralasyp ketýine jol berilmeıtindeı bolýy qajet. 52. Jeldetkish qurylǵylarynyń aýa sorǵysh jelileriniń syrttan aýa alatyn qurylǵylary úı-jaıdyń kez kelgen sátinde taza aýaǵa qaýipti jáne zııandy zattardyń qosylýyn boldyrmaýy qajet. 53. Bir ǵımarat ishinde nemese qatar ornalasqan ǵımarattardaǵy óndiris oryndarynan ár túrli synyptaǵy ýly zııandy zattardy biriktirip, aýaǵa sorylýy kezinde, ishke kiretin aýadan syrtqa shyǵatyn aýanyń kóleminiń basymdylyǵy qarastyrylady. 54. Sý qubyrlarynyń, jylý jelileriniń jáne sharýashylyq-turmystyq kárizdik jelileriniń qurylymdaryna qoıylatyn talaptar, qurylystyq normalarmen jáne qaǵıdalarymen retteledi. 55. Joıylatyn lastanǵan aýa atmosferaǵa shyǵaryndy aldynda tazalanady. Bul aýany tazalaǵanǵa deıin aralastyrýǵa jol berilmeıdi. Aýany ishki ortaǵa tazalamaı jiberýge, eger onyń jyldyq shyǵaryndy uıymǵa belgilengen shyǵaryndy máninen aspasa ruqsat beriledi. Bul rette personaldyń ishki jáne syrtqy sáýlelenýi belgilengen kvotadan aspaıdy. 3-paragraf. Ashyq ıondaýshy sáýlelený kózderimen júrgiziletin jumystarǵa qoıylatyn talaptar 56. Ashyq ıondaýshy sáýlelený kózderimen júrgiziletin jumystarǵa arnalǵan óndiristik úı-jaılar, osy Qaǵıdalardyń 3-qosymshasynda keltirilgen ashyq sáýlelený kózderimen júrgiziletin jumystar synybyna sáıkes bolýy tıis. 57. I synyptyq jumystar jeke ǵımaratta nemese tek sanıtarlyq ótkizý beketi arqyly jeke kiretin orny bar, ǵımarattyń oqshaýlanǵan bóliginde júrgiziledi. Jumys oryndary bokstarmen, kameralarmen nemese basqa tumshalanǵan jabdyqtarmen jabdyqtalǵan. Jumys bólmeleri úsh aýmaqqa bólingen: 1) birinshi aýmaq – sáýlelený men radıoaktıvti lastanýdyń negizgi kózderi bolyp tabylatyn tehnologııalyq jabdyqtar men kommýnıkasııalyq qurylǵylar ornalastyrylǵan, qyzmet kórsetilmeıtin jumys bólmeleri. Qyzmet kórsetilmeıtin jumys bólmelerine tehnologııalyq jabdyqtar jumys istep turǵan kezinde personaldyń kirýine ruqsat berilmeıdi; 2) ekinshi aýmaq – jabdyqtardy jóndeýge, tehnologııalyq jabdyqty ashýmen baılanysty basqa da jumystarǵa, radıoaktıvti materıaldardy tıeý men túsirý túıinderin ornalastyrýǵa, shıkizaty, daıyn ónim men radıoaktıvti qaldyqtardy ýaqytsha saqtaýǵa arnalǵan kezeńdi qyzmet kórsetiletin aımaq; 3) úshinshi aýmaq – búkil aýysym boıy óndiristik jumyskerler turaqty bolatyn aýmaq (operatorlardyń jumys orny, basqarý beketteri). 4) radıoaktıvti lastanýdyń aýmaqtar arasynda taralýyn boldyrmaý úshin, olardyń aralary sanıtarlyq shlıýzdermen jabdyqtalady. 5) radıasııalyq obektiniń taǵaıyndalýyna jáne qoldanylatyn oqshaýlaǵyshtardyń tıimdiligine baılanysty I synypty jumystardy atqarý kezinde jumys úı-jaılarynyń jumys bólmelerin eki aýmaqty etip josparlaýǵa ruqsat etiledi. 58. Úı-jaılardaǵy I jáne II synypty jumystar úshin jylý, gazben jabdyqtaý, syǵylǵan aýa, sý qubyry júıeleriniń jumysyn basqarý qalqandary jáne toptalǵan elektrlik qalqandar jumys úı-jaılarynyń syrtyna shyǵarylýy tıis. 59. Sáýlelenýdiń ashyq kózderiniń personalǵa tıgizetin áserin azaıtý úshin óndiristi basqarýdyń avtomattandyrylǵan jáne qashyqtyqtan basqarý júıelerin, sáýle shashý kózderin oqshaýlaý jáne jumys úderisteriniń ýaqytyn azaıtý sııaqty sharalardy qarastyrý qajet. 60. II synypty jumystar úı-jaıdyń jeke bóligine jıyntyqtalǵan, basqa úı-jaılarda oqshaýlanǵan jumys bólmelerinde júrgiziledi. Bir uıymda biryńǵaı tehnologııamen baılanysty II jáne III synyp jumystardy júrgizgen kezde II synypqa qoıylatyn talaptarǵa sáıkes jabdyqtalǵan úı-jaılardyń jalpy blogyn bólýge ruqsat beriledi. 61. Josparlaý kezinde personaldyń turaqty jáne ýaqytsha bolýyna arnaıy úı-jaı bólinedi. Bul bólmelerdiń quramynda sanıtarlyq ótkizý beketi nemese sanıtarlyq shlıýz de qarastyrylady. II synyp jumystaryna arnalǵan úı-jaılarda sorý júıeleri nemese bokstar qarastyrylady. 62. III synypty jumystar hımııalyq zerthanalarǵa qoıylatyn talaptarǵa sáıkes keletin jekelegen úı-jaılarda júrgiziledi. Bul jumys oryndarynyń quramynda sorý-tartý jeldetkishi qurylǵysy men jýyný bólmesi kózdeledi. Aýanyń radıoaktıvti lastanýymen baılanysty jumystar sorý shkaftarynda júrgiziledi. 63. Sanıtarlyq ótkizý beketiniń: jýynatyn bólme, úı kıimin sheshetin oryn, arnaıy kıimdi sheshetin oryn, jeke qorǵanys quraldaryn saqtaý orny, jumyskerlerdiń ashyq teri qabattary men arnaıy kıimderin radıometrııalyq baqylaý orny, lastanǵan kıimdi saqtaý qoımasy, taza kıimdi saqtaý qoımasy, ájethana bólmeleri bolady. 64. Sanıtarlyq ótkizý beketiniń ǵımarattyq josparynda personaldyń jumys úı-jaılarynda jáne keri baǵytta ár túrli jolmen ótýi qamtamasyz etiledi. 65. Ashyq ıondaýshy sáýlelený kózderimen jumys atqarý kezinde avtomattandyrý jáne qashyqtan basqarý, sáýlelený kózderin ekrandaý men jumys operasııalary ýaqytyn qysqartý júıeleri paıdalanylady. 66. Árbir úı-jaıdyń esiginde onyń taǵaıyndalýy, júrgiziletin jumystar synyby jáne radıasııalyq qaýiptilik belgisi kórsetiledi. 67. Jabdyqtar, aspaptar men mebelder ár synyp (aýmaq) óndiristik úı-jaılaryna bekitiledi jáne sáıkesinshe tańbalanady. Olardy bir synyp (aýmaq) ornynan ekinshisine berýge ruqsat etilmeıdi, keıbir jaǵdaılarda radıasııalyq baqylaýdan keıin, tańbasyn mindetti aýystyrýmen ǵana ruqsat beriledi. 68. II synyp jáne I synyptyń 3-aımaǵy jumystaryna arnalǵan óndiristik úı-jaılardyń qabyrǵalary men edenderi, I synyptyń 1 jáne 2-aımaqtarynyń tóbeleri nashar ótkizgish, jýý quraldaryna tózimdi materıaldarmen jabylady. Ár túrli aýmaq pen synypqa jatatyn óndiristik ǵımarattar ár túrli boıaýmen boıalady. Edender jabynynyń sheti kóteriledi jáne qabyrǵamen bastyrylyp jabylady. Traptar bolǵan kezde edenderdiń eńkisi bolady. Esikter eni men tereze jaqtaýlarynyń qarapaıym materıaldardan jasalady. 69. Iondaýshy sáýlelený kózderimen jumys isteý kezinde óndiristik ǵımarattar men jabdyqtardy dezaktıvasııalaý boıynsha sharalar kesheni qarastyrylady. Dezaktıvasııa júrgizýdiń kezeńdiligi úı-jaıdyń naqty túrine baılanysty belgilenedi. 70. Ashyq túrdegi radıoaktıvti zattarmen jumystar júrgiziletin úı-jaılarda mynadaı is-qımyldarǵa: 1) laýazymdy qyzmetkerlerdiń jáne personaldyń tıisti jeke qorǵanys quralynsyz júrip-turýyna; 2) as ishýge, temeki shegýge, kosmetıkalyq zattardy paıdalanýǵa; 3) tamaq ónimderin, temeki ónimderin, úı-kıimin, kosmetıkalyq zattardy jáne jumysqa qatysy joq basqa da zattardy saqtaýǵa ruqsat berilmeıdi. 4-paragraf. Jabyq túrdegi ıondaýshy sáýlelený kózderine qatysty jumystarǵa qoıylatyn talaptar 71. Jabyq ıondaýshy sáýlelený kózderiniń berik tumshalanýy olardy paıdalaný boıynsha daıyndaýshy nusqaýlyǵynda kórsetilgen tártipte jáne merzimde tekseriledi. 72. Jabyq ıondaýshy sáýlelený kózderin olardyń germetıkalyǵy buzylǵan jaǵdaıda, paıdalanýdyń belgilengen merzimi ótkennen keıin ruqsat berilmeıdi. 73. Jabyq ıondaýshy sáýlelený kózderi ornalasqan qurylǵy mehanıkalyq, hımııalyq, temperatýralyq jáne basqa áserlerge tózimdi jáne radıasııalyq qaýipsizdik belgisi bolady. 74. Jumysqa paıdalanylmaıtyn kezderinde, jabyq sáýlelený kózderi qorǵanys qurylǵylarynda saqtalady. 75. Jabyq ıondaýshy sáýlelený kózderin saqtaýǵa arnalǵan qurylǵylar (qýystar, qudyqtar, seıfter) sáýlelenýdiń jekelegen kózderin salý nemese alý kezinde personal basqa sáýlelený kózderinen sáýlelenýge ushyramaıtyndaı borlýy kerek. Radıoaktıvti zattary (konteınerleri) bar oramdar men seksııalar esikteri jyldam ashylady jáne radıonýklıdtiń ataýy men onyń belsendiligin kórsetken anyq tańbasy bolady. Iondaýshy sáýlelený kózderin esepke alý men tirkeýdi qamtamasyz etetin jaýapty jumyskerdiń qolynda olardy qoımada ornalastyrýdyń karta-syzbasy bolady. Ishinde radıoaktıvtik suıyqtyqtary bar shyny ydystar, metall nemese plastmassa qorapshalarǵa salynady. 76. Jabyq sáýlelený kózderi bar stasıonarlyq qondyrǵylarda jumys júrgiziletin óndiristik ǵımarat sáýlelený kóziniń (kóz blogy) jaǵdaıy týraly buǵattaý jáne dabyldyq dybys berý júıelerimen jabdyqtalady. 77. Úı-jaılardan tys nemese jalpy óndiristik úı-jaılarda jabyq sáýlelený kózderi bar aspaptardy paıdalaný kezinde, sáýlelený kózine bóten adamdardyń enýi boldyrylmaıdy jáne kózdiń saqtalýy qamtamasyz etiledi. Personaldyń radıasııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda: 1) sáýlelenýdi adamdar joq jaqqa baǵyttaý; 2) sáýlelený kózin qyzmet kórsetýshi personaldan barynsha múmkin alys jaqqa shyǵarý; 3) adamdardyń sáýlelený kózine jaqyn bolý ýaqytyn shekteý; 4) 3 metr qashyqtyqtan anyq kórinetin radıasııalyq qaýipsizdik belgisi men eskertý taqtaıshalaryn ilý. 78. Qondyrǵyda sáýlelený kózin saqtaý qalpynda qondyrǵynyń elektr qýatynan ajyratylǵan jaǵdaıda nemese basqa kez kelgen oqys oqıǵa jaǵdaıynda, májbúrli qashyqtan aýystyrýǵa arnalǵan qurylǵy kózdeledi. 79. Sáýlelený kózin ornatý, jóndeý, qaıta zarıadtaýǵa jáne radıoızotopty aspaptarǵa (budan ári - RIA) tehnıkalyq qyzmet kórsetýge uıym mamandary nemese mamandandyrylǵan uıym júrgizýge ruqsat beriledi. Bul rette RIA ornatý, jóndeý, qaıta zarıadtaý boıynsha jumystardy oryndaýshy tulǵanyń ıondaýshy sáýlelený kózderimen jumysqa ruqsaty bolýy tıis. 80. RIA daıyndaý, ornatý, jóndeý, synaý jáne paıdalaný kezinde tehnologııalyq reglamentpen kózdelgen qorǵanys sharalary saqtalady. 81. Eger bul paıdalaný boıynsha nusqaýlyqpen kózdelmegen bolsa, sáýlelený kózderin bloktan shyǵarýǵa ruqsat berilmeıdi. Eger paıdalaný boıynsha nusqaýlyqpen sáýlelený kózderin bloktan shyǵarý qarastyrylǵan bolsa, onda qashyqtan basqarý aspabyn, qorǵanys ekrandaryn jáne basqa da jabdyqtardy paıdalaný qajet. 82. Jabyq túrdegi ıondaýshy sáýlelený kóziniń aqaýy paıda bolyp, tumshalanýy buzylsa, onda eń aldymen negizgi qorǵanys sharalary óndiristik ortanyń, jabdyqtardyń, arnaıy kıimniń, dene men jumyskerler qolynyń lastanýyn aldyn alýǵa baǵyttalady. Sáýlelený kózi paıdalanýdan shyǵarylyp jáne kómilýge jiberiledi. 5-paragraf. Radıoaktıvtik qaldyqtarmen jumys isteý 83. Uıymdarda, radıoaktıvti qaldyqtar paıda bolǵanda, uıymnyń tehnıkalyq basshysymen bekitiletin radıoaktıvti qaldyqty jınaýdy, ýaqytsha saqtaýdy jáne olardy kómý tártibin qarastyratyn tehnologııalyq reglament ázirlenedi. Tehnologııalyq reglamentte mynadaı negizgi máseleler qarastyrylady: 1) suıyq jáne qatty qaldyqtardy tikeleı olar paıda bolatyn oryndarda jınaýdy uıymdastyrý; 2) qaldyqtardy esepke alý tártibi jáne olardy ýaqytsha saqtaý talaptary; 3) qaldyqtardy uıym ishinde tasymaldaý tártibi men baǵyttary; 4) uıymnyń radıoaktıvti qaldyqtardy ýaqytsha saqtaý úshin paıdalanatyn jınaǵysh-konteınerlerdi dezaktıvasııalaý tártibi; 5) qysqa merzimdi radıonýklıdteri bar radıoaktıvti qaldyqtardy ustaý men joıý tártibi; 6) qaldyqtar men paıdalaný merzimi kózderdi kómýge berýdi daıyndaý tártibi; 7) radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys kezinde radıasııalyq baqylaýdy uıymdastyrý; 8) avarııa, tótenshe oqıǵa paıda bolǵan jaǵdaıdaǵy jumys tártibi men olardy uıymdastyrý. Tehnıkalyq reglamentte - jarylý jáne órt qaýpi bar, suıyq jáne qatty radıoaktıvti qaldyqtardy tasymaldaý, saqtaý jáne jınaý kezinde órt qaýipsizdigin saqtaýǵa baǵyttalǵan sharalar bolýy kerek. 84. Radıoaktıvti qaldyqtar týyndaý múmkindigi bar uıymdarda, radıoaktıvti qaldyqty jınaýǵa jáne ýaqytsha saqtaýǵa múmkúndigi joq bolsa, ıondaýshy sáýlelený kózderimen jumys isteýge jol jiberilmeıdi. 85. Radıoaktıvti qaldyqtardy jınaý tikeleı olardyń paıda bolýy oryndarynda mynadaı kórsetkishterdi esepke ala otyryp, basqa túrdegi qaldyqtardan bólek júrgiziledi: 1) Suıyq jáne qatty radıoaktıvtik shyǵyndylardy osy Qaǵıdanyń 3 qosymshasyna sáıkes sanattaý; 2) agregattyq jaǵdaıy (qatty, suıyq); 3) fızıkalyq jáne hımııalyq sıpattamalary; 4) shyǵý tegi (organıkalyq jáne beıorganıkalyq); 5) qaldyqtarda bolatyn radıonýklıdterdiń jartylaı bóliný kezeńi (15 táýlikten kem, 15 táýlikten artyq); 6) jarylys jáne ot qaýiptilikter; 7) qaldyqtardy óńdeýdiń qabyldanǵan ádisteri. 86. Qatty radıoaktıvti qaldyqtardy jınaý úshin konteınerler qoldanylady. Konteınerlerdiń ornalasý orny sáýlelenýdi olardyń shegingen tys ruqsat beriletin deńgeıge deıin tómendetý úshin qorǵanys jabdyqtarymen jabdyqtalady. 87. Suıyq radıoaktıvti qaldyqtar ydysqa jınalady. Olar shoǵyrlandyrylýǵa jatady jáne olar ózderi paıda bolǵan uıymda nemese radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteıtin mamandandyrylǵan uıymda qatty jaǵdaıǵa aýystyrylady, sodan keıin kómilýge jiberiledi. 88. Suıyq radıoaktıvti qaldyqtardyń birshama mólsheri (kúnine 200 lıtrden artyq) bolatyn jobamen, radıoaktıvti emes aǵyndardy laqtyrýǵa ruqsat berilmeıtin kanalızasııa júıesi kózdeledi. 89. Ár túrli sanatty radıoaktıvti qaldyqtardy uıymda ýaqytsha saqtaý jeke ǵımaratta, ne II synypty jumysqa arnalǵan ǵımaratta qoıylatyn talapqa sáıkes jabdyqtalyp bólingen telimde júzege asyrylady. 90. Radıoaktıvti qaldyqtardy ýaqytsha saqtaý merzimi bir aıdan aspaıdy. Qaldyqtardyń aı saıynǵy paıda bolýy 50 lıtrden (kılogramm) aspaǵan jaǵdaılarda ýaqytsha saqtaý merzimin uzartýǵa, biraq 6 aıdan artyq aspaıtyn merzimge uıymnyń tehnıkalyq basshysynyń ruqsatymen beriledi. 91. Radıoaktıvti qaldyqtardy óńdeýdi, uzaq merzimde saqtaýdy jáne kómýdi sáıkes qyzmet túrine ruqsaty bar uıym júrgizedi. 92. Radıoaktıvti qaldyqtardy uıymnan óńdeýge, uzaq merzimde saqtaýǵa jáne kómýge berý konteınerlerde júrgiziledi jáne aktimen resimdeledi. 93.