Qazaq meniń óz jurtym

“Er jigittiń úsh jurty bolady” degen eken atam qazaq. Birinshisi – óz jurtym, ata jurtym. Ekinshisi – ana jurty, naǵashy jurtym. Úshinshisi – áıelimniń jurty, qaıyn jurtym. Meniń anam – qazaq qyzy. “Súıemin týǵan tilim – anam tilin, Besikte jatqanymda bergen bilim”, dep sol anam ózi ustaz bolǵandyqtan, bastaýysh synyptan bastap qazaq tilinde oqytyp edi. Sondyqtan ákem Jumamurat qaraqalpaq bolǵanymen, onyń uly – men qazaq mektebin bitirip, Tashkenttiń ınstıtýtyna túsip, sonda Almatynyń jigitimen bes jyl dos bolyp, birge júrip, qazaq qyzyna úılengen bolatynmyn. Qazirgi ýaqytta taǵdyrdyń jazýymen, zamannyń ozýymen ári naǵashy jurtym, ári qaıyn jurtym, ári túbi birge týysym sanalatyn qazaq eline kelip, oralman retinde qonystanǵan jaıym bar. Anamnyń da bir kezdegi armanyna oraı, kóńilinde júrgen qyzyna úılenip, endi birte-birte ózim de naǵyz qazaqqa aınalyp bara jatqan sekildimin. Túrim de, tilim de, dilim de qazaq. Iá, qazaq pen qaraqalpaq bir báıte­rektiń butaǵyndaı halyqpyz. Qýanyshymyz da, qaıǵymyz da ortaq bolǵan. Kádimgi Shoqan Ýálıhanov “Sahara bulbuly” dep ataǵan qaraqalpaqpyz. Abaıdy jatqa biletin osy halyqty Almatynyń tóńi­reginde ánsheıin “qalpaq” deı salady eken. Áıtken­­men, oǵan renjip jatqan men joq. Sebebi, ózim jaı ǵana “qalpaq” bolsam, “mende qandaı salmaq bolsyn, turaqtaı almaı tegistikke, keldim ǵoı, mine, egistikke”. Endi qona­rymdy saı bilip, usharymdy jel bilip “qalpaq” bolyp júrmin. Men jeńildim naǵashylardan! Anam qazaq bolǵan soń, odan soń áıelim qazaq bolǵan soń, meniń de qazaq­ty­ǵym basym bolyp shyǵyp jatyr. Sóıtip, qazaqtyń upaıy túgendelip tur. Osy kúni: “Jelke nege as bolmaıdy – jaly bolsa, jıen nege el bolmaıdy – maly bolsa”, degen maqaldy jıi aıtatyn boldym. Malym joq bolsa da, Qudaıǵa shúkir deımin, endi meniń Qazaq elim bar, Jetisý jerim bar. Osynda tik kóterile kóship kelgennen bergi jyldarda qıyndyq ta kórmedik dep aıta almaımyz. Maı shammen otyrǵan, túńilip toryqqan, ashqursaq júrgen kúnder de bolmaı qalǵan joq. Keıbir sheneýnikter de mashaqatty molaıtyp, anda-munda súırep biraz sandaltty. Biraq, úmitimiz úzilmedi. Jaǵdaıymyz jaqsaryp keledi. Taıaýda zańdy túrde kvotamyzdy aldyq, soǵan jelkemiz kúdireıip shyǵa keldi. Amandyq bolsa, aldaǵy ýaqytta isimiz ońǵarylar deımin. Qazaqstannyń azamaty atanǵan soń eki birdeı mamandyǵym bar maǵan turaqty jumys ta tabylar degen senimim kúsheıe tústi. Elbasynyń Joldaýyn da ejiktep oqydym. Joldaý da senimimdi odan ári bekitti. Ata-jurtym – Qazaq eliniń men de bir tilekshisi, tilekshisi ǵana emes, tiregi de bolmaqpyn. Anam meni qazaq qylsa, men endi sol anamnyń amanatyn oryndaǵandaı, ulym men qyzymdy qazaq qylyp, qazaqsha oqytyp jatyrmyn. Qýanysh qalqyp ushqan qaýyrsyndaı, Qaıǵy-muń qaptaǵan ný samyrsyndaı. Qaıǵy da, qýanysh ta bir ózińnen, Sen óziń qandaı bolsań ómir sondaı, – degendeı, jańadan tapqan óz jurtymda, Qazaq elimde ózimniń, jarymnyń, balalarymnyń, otbasy áýletimniń baqytyn, yrys-berekesin óz qolymmen somdamaqpyn. Qýanysh SAPARNIIаZOV, oralman. Almaty oblysy, Qarasaı aýdany, Turar aýyly.