Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev óńirge jumys saparynyń ekinshi kúnin Aqtóbe rels arqalyǵy zaýytynyń jumysymen tanysýdan bastady. «Sabaqty ıne sátimen» degendeı, Elbasynyń osy zaýytqa soǵyp, kásiporyn jumysshylarymen kezdesýiniń ózindik reti bar edi. О́tken jyly Jalpyulttyq telekópir kezinde Elbasy «2020 jylǵa deıingi memlekettik ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamasy» aıasynda salynǵan zaýyttyń iske qosý-retteý jumysyn bastaýǵa pármen bergen bolatyn.
Ortalyq Azııa elderinde teńdesi joq biregeı kásiporynnyń jalpy aýmaǵy 57 gektardy quraıdy. Zaýytta úsh negizgi jáne 17 qosymsha sehtar jumys isteıtin bolady. Eki jyldan astam ýaqytta boı kótergen iri kásiporyn óńirdiń ekonomıkalyq qýattylyǵyn arttyra túspek. Jobanyń quny – 76,6 mıllıard teńge. Kásiporynnyń iske qosylý-retteý jumystary aıaqtalyp keledi. Zaýyt ústimizdegi jyldyń ortasynda tolyqtaı paıdalanýǵa berilmek. Jylyna 430 tonna ónim óndiredi, onyń 200 myń tonnaǵa jýyǵy temirjol relsi, qalǵan 230 myń tonnasy bir qalypta quıylǵan prokat (shveller, arqalyqtar, qyrly burysh temirler, arnaýly profılder) bolyp tabylady. Kásiporyn shyǵaratyn relster, basqa da ónimder О́zbekstan, Túrikmenstan, Reseı naryqtaryna shyǵarylady. Sonymen qatar, Grýzııa, Qyrǵyzstan, Ázerbaıjan, Tájikstan, Iran memleketteriniń naryqtarynyń suranystary da qarastyrylýda.
Bul zaýytta ınnovasııalyq termotózimdi, joǵary sapaly relstiń uzyndyǵy 25-120 metr etip quıylady. О́nim joǵary jyldamdyqpen jáne qozǵalysy kóp jelilerge qoldanylatyn bolady. Relstiń uzyn bolýy mundaǵy dánekerleý arqyly jalǵaý jumystaryn azaıtady ári qaýipsizdikti kúsheıtedi. Taǵy bir ereksheligi – zaýyt shyǵarǵan ónim jyljymaly quramnyń jyldamdyqty arttyrýyna yqpal etedi. Qazirdiń ózinde «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» AQ-pen on jylǵa ónim jetkizýge kelisim jasalǵan.
Zaýyt jumysshylary men temirjolshylar Elbasyn asqan kóterińki kóńil kúıde qarsy aldy. Áńgime barysynda Memleket basshysy Aqtóbe oblysynyń damý qarqyny jalpy elimizdiń júıeli aıaq alysyna saı ekenin atap ótti.
– О́ńirdiń damýyna sońǵy jyldary 500 mıllıard teńgeden astam qarajat jumsaldy, 500 myń sharshy metr baspana paıdalanýǵa berilip, 5 mektep, 2 balabaqsha salyndy. Sábılerdiń 90 paıyzynyń balabaqshalarǵa barýy óte mańyzdy. «Nurly Jol» baǵdarlamasy aıasynda joldar, áýejaılar salynatyn bolady. Búkil qazaqstandyqtar jumyspen qamtylady, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstan Prezıdenti Ortalyq Azııadaǵy iri ári biregeı kásiporyn oblys ekonomıkasyn nyǵaıtýǵa zor úles qosatynyn aıtty. Sondaı-aq, biregeı zaýytty elimizdegi ındýstrııalandyrý saıasatynyń úzdik úlgisi retinde baǵalady.
– Zaýyt ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasynyń ozyq jobalarynyń biri sanalady. Ol «Sımens» kompanııasynyń zamanaýı qural-jabdyqtarymen jabdyqtalǵan. Qurylys kezinde 1000 adam jumys istedi, endi 760 adam jumysqa ornalasady. Ár adamǵa shaqqandaǵy ónimdilik 80 myń dollardy quraıdy. Bul – bizdiń elimiz úshin joǵary ónimdilik. Mundaı kásiporyn Qazaqstanda buryn bolmaǵan, onyń shyǵaratyn ónimi de jańa. Buryn biz relsti syrttan satyp alatynbyz, endi ishki naryqtyń suranysyn ótep qana qoımaı, eksportqa da shyǵara alamyz. Sonymen qatar, munda qurylysqa qajetti nárselerdiń bári óndiriletin bolady, – dedi Memleket basshysy.
Kezdesýde sóz alǵan Qazaqstan temirjolynyń ardageri Tynyshtyqbaı Áýesbaev aldymen Elbasyna araıly Aqtóbe óńirine qosh keldińiz dep alyp, táýelsizdik jyldary ǵalamat ister atqarylǵanyn, 2500 shaqyrym temirjol salynǵanyn, osy zamanǵy elektrovozdar, teplovozdar, júk jáne jolaýshy vagondaryn qurastyryp shyǵarýǵa qol jetkizilgenin, elimizdiń Eýrazııadaǵy logıstıkalyq-tranzıttik ortalyqqa aınalǵanyn memlekettiń utymdy saıasatymen sabaqtastyrdy. Jas maman Serik Bımaǵambetov zaýyt jumysshylarynyń 70 paıyzy jastar ekenin, kásiporyndy álemdegi úzdikter qataryna shyǵarýǵa úles qosatyndaryn jetkizdi.
– Men qatardaǵy ınjenerden osyndaı biregeı kásiporynnyń dırektorlyǵyna deıingi eńbek jolynan óttim. Bul bárimizdi irgeli isterge qulshyndyrady, – dedi «Aqtóbe rels arqalyǵy zaýyty» JShS-niń bas dırektory Andreı Kýzmın.
Sońynda Nursultan Nazarbaev zaýyt qurylysyna atsalysqan barlyq mamandarǵa alǵys aıtyp, jumystyń tezirek bastalýyn jáne budan ári de tabysty bolýyn tiledi.
Prezıdent «Aqtóbe-ortalyq» JShS-niń kólik-logıstıka ortalyǵynda boldy. Munda Memleket basshysyn ortalyqtyń jumysymen oblys ákiminiń orynbasary Muhtar Jumaǵazıev tanystyrdy, onda saqtalatyn ónim túrleri kórsetildi. Ortalyqtyń qýaty 17 myńnan astam palletorynǵa laıyqtalǵan. Onyń aýmaǵy – 4,7 gektardy, qoımalarynyń alańy 12 400 sharshy metrdi quraıdy.
Nursultan Nazarbaev agroónerkásip kesheni men bıznestiń ózge de salalary ókilderimen áńgimelesip, oblystyń ornyqty ekonomıkalyq damýyn qamtamasyz etýdiń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
– Memleket táýelsizdiktiń alǵashqy kúnderinen bastap shaǵyn jáne orta bızneske qoldaý kórsetip keledi. Qazaqstan naryqtyq ekonomıkaly el bolǵandyqtan, biz otandyq ónimderdiń jartysyn bıznes óndirgenin basty maqsat etip otyrmyz. Bul úshin qajetti barlyq jaǵdaı jasalǵan. Nesıeler boıynsha syıaqy mólsherlemesi sýbsıdııalanady, «Bıznestiń jol kartasy-2020» arnaýly baǵdarlamasy jumys isteıdi, negizsiz tekserýler toqtatyldy. Kásiporyndardy tirkeý úderisi jeńildetildi. Memleket endi sizderdiń taraptaryńyzdan ónim kólemin ulǵaıtýdy, jumys oryndaryn ashýdy, salyq tólemderin, sondaı-aq, básekege qabiletti ónim jasaýdy jáne jańa tehnologııalarǵa ınvestısııa salýdy kútedi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
«Qazaqstanda jasalǵan» brendi boıynsha azyq-túlik ónimderiniń kórmesimen tanysý barysynda oblystyń agroónerkásip salasynyń damý baǵyttary baıandaldy. «Stepnoe» JShS quryltaıshysy Amanǵos Tóleýov pen «Ardaǵym» sharýa qojalyǵynyń basshysy Qalı Ismaılov bekire tuqymdas balyqty toǵanda ósirý týraly áńgimeledi.
Elbasy oblysqa saparynyń sońynda «GituShopingGenter» saýda kesheniniń jańa ǵımaratyn aralap kórdi. Saýda kesheni jaıynda joba quryltaıshysy, «Dastan» JShS-niń basshysy Ashat Aıtjanov habardar etti. Aýmaǵy 8 myń sharshy metrdi quraıtyn jobaǵa kólemi 2,5 mıllıard teńgeden astam ınvestısııa salynǵan. Munda jańadan 500 jumys orny ashylady. Úsh qabatty saýda kesheninde lıft, eskalator, pandýstar, sondaı-aq, tez tólem jasaıtyn bankomattar men termınaldar ornatý úshin Cash-room qarastyrylǵan. Úshinshi qabatta 200 oryndyq meıramhana bar.
Prezıdent osy jerde óńirdiń bir top kásipkerimen áńgimelesti. Elbasy áńgime barysynda shaǵyn jáne orta bıznesti damytý eldiń ekonomıkalyq ál-aýqatynyń ózegi ekenine toqtaldy. Nursultan Ábishuly qazir Qazaqstan ekonomıkasynyń 30 paıyzyn kásipkerlik berip otyrǵanyn, bul kórsetkishti 2025 jylǵa deıin 50 paıyzǵa jetkizý kerek ekenin atap ótti. Ol, sondaı-aq, jınalǵandarǵa oıǵa alǵan josparlaryn júzege asyrýda tabys tiledi.
О́ńirlik kásipkerler palatasynyń dırektory Tólemis Shotanov kásipkerler palatasynyń qurylýy bıznestiń damýyna yqpal etip otyrǵanyn atap ótti, «Qazkommersbank» AQ Aqtóbe fılıalynyń dırektory Danııa Esbaeva «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń qaıtarymdy bolǵanyn jetkizdi. Kezdesýde sóz alǵan qalǵan kásipkerler de Elbasyna shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa qoldaý kórsetip, kásipkerlikke kedergilerdi joıýǵa baǵyttalǵan bastamalary úshin rızashylyqtaryn bildirdi.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy.
Sýretterdi túsirgender
S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.
