Onyń tuńǵysh qazaqstandyq kadeti
Zerdeli oqýshy jerde qalmaıdy. Muny bilgendikten atalarymyz buryn da kóp aıtqan. Máselen: «Oqysańyz, balalar, shamnan shyraq jaǵylar», dep kezinde Ybyraı atamyz aıtyp ketkendeı, óner de, erlik te, baılyq ta, eldik te osy bir shynaıy bilimde ǵana ekenin qazirgi jastarymyz bes saýsaqtaı túsinip boldy. Buǵan kóz jetkizerlikteı elimizde asqan amaldar da jasaldy. Ásirese, táýelsizdik alǵaly beri elimizdiń nebir qıyn da, alynbas belesterdi eńsergeni belgili. Al munyń bári Elbasymyzdyń sara saıasatynyń jetistigi ekeni daýsyz. Onyń ishinde Prezıdenttiń tikeleı aralasýymen qurylǵan Nazarbaev ıntellektýaldy mektepteriniń kómegi, jastarǵa berer azyǵy teńdesiz ekenin Qazaqstan túgil, álem moıyndap úlgerdi. Oǵan dálel kóp. Sonyń biri retinde qazirgi kúni AQSh-tyń Vest-Poınt áskerı akademııasynda oqyp jatqan Batys Qazaqstan oblysynyń týmasy Maqsat Nuǵymanovtyń birqatar jetistikterin atar edik.
Iá, Maqsat Nuǵymanov Astana qalasyndaǵy Nazarbaev ıntellektýaldy mektebiniń túlegi. Ol ony 2011 jyly oıdaǵydaı bitirip shyqqan. Sodan úzdik te, talantty jastyń qadamy odan ári ashylyp sala berdi. Daryndy bala AQSh Kongresiniń usynysy boıynsha osy eldiń úkimeti jyl saıyn taǵaıyndaıtyn 14 sheteldik granttyń birine ıe boldy. Onda da anaý-mynaý emes, AQSh-tyń Nıý-Iork shtatynda ornalasqan aty jer jahanǵa keńinen jaıylǵan – Vest-Poınt áskerı akademııasynyń kýrsanty atandy. Al munda oqý úshin joǵaryda aıtqanymyzdaı, ózine berilgen quqyq sheńberinde Kongress ǵana AQSh-tyń memlekettik qazynasynan bir grantqa 450 myń dollar qarjy bólýge kelisimin beredi eken. Bul kez kelgen adamǵa ońaıshylyqpen qol jetkize qoımaıtyn beles ekeni belgili. О́ıtkeni, AQSh bul grantty «má ala qoı» dep kókten tastaı salmaıdy. Ony jeńip alý qajet. Sóıtip, ol joldama kóptiń ortasynda talasqa tústi.
AQSh-tyń álemge máshhúr Vest-Poınt áskerı akademııasynyń kýrsanty atanýǵa kimniń yqylasy aýmady deısiz. Bári qyzyqty, armandady. Alaıda, myqtylardyń myqtysy ǵana jarty mıllıonǵa jýyq dollar turatyn grantqa qol jetkize alady. Demek, solardyń ishinen biri de, biregeıi atanýy úshin «sen tur, men ataıyn» deıtin ylǵı saıypqyran ozyqtarmen synǵa túsýi tıis. Olaı deıtinimiz, munda tek Qazaqstannan ǵana emes, álemniń 50 elinen bilek túrip kelgen nebir bilimdiler men saıdyń tasyndaı iriktelgen jas qyrandar boldy. Sondyqtan joǵary áskerı oqý ornyna tańdaý men qabyldaý óte qatań halyqaralyq básekelestikte ótti. Irikteý barysy úmitkerdiń tek bilim deńgeıimen ǵana anyqtalmaǵany belgili, munda eń bastysy adamnyń myqty densaýlyǵy men kúsh-qýatynyń orasan jáne sporttyń qandaı da bir túrinen dárejesi de bolýy kerek edi. Osy talaptardyń barlyq úrdisinen Maqsat baýyrymyz tabyla bilgen eken. Sóıtip, ózgelerge alynbas qamaldaı bolyp kóringen asýǵa erkin shyǵypty.
Árıne, mundaı bıik beleske qazaqstandyq jastyń batyl da, sátti qadam jasaı alýyna, eń aldymen joǵaryda
aıtqanymyzdaı, oǵan Nazarbaev ıntellektýaldy mektebiniń kómegi zor bolsa, ekinshiden, óziniń qaıtpas-qaısar, taýdaı kúsh-jigeriniń arqasynda synnan súrinbeı ótti. Ol ózi jastaıynan sportpen baryn sala aınalysqan. Sonyń arqasynda kekýshenkaı-karate boıynsha qarsylasqannyń qarymyn qaqyratatyn «qara belbeý» dárejesine qol jetkizdi. Onyń ústine ol atalǵan mektepte úzdik oqyp qana qoımaı, belgili bir pánder boıynsha oza shaýyp, ozyq atandy. Oqýshylar arasynda fızıka, matematıka boıynsha Kıprde ótken halyqaralyq olımpıadanyń júldesine ıe boldy. Zor daıyndyq arqasynda óz kúshimen osyndaı úlken jetistikterge jetken ol álem boıynsha kóptegen qatarlastarynyń arasynan sýyrylyp shyǵyp, Nazarbaev ıntellektýaldy mektebiniń túlegi degen atty aspandata tústi.
Iá, zerdeli jas jerde qalmaıdy dep joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, eń aldymen Nazarbaev ıntellektýaldy mektebine zerek jastardyń qabyldanatynyna aıryqsha nazar aýdarý qajet. O bastaǵy alǵyrlyǵymen daralanyp oqyǵan daryndy jas zymyran qýatyndaı jarylys jasar bilim jıyp, aıǵa aıaq basar deńgeıge jetedi. Sondyqtan bul mektepti bitirgen jastyń qaı-qaısysynyń bolmasyn áleýeti zor bolyp shyǵady. Endeshe, týǵan Otany erteńgi kúni qııanǵa qanat sermer qyranynyń topshysyn qataıtyp, bar jaqsysyn aýzyna tosqan azamaty el úmitin sózsiz aqtaıtyny da anyq. Jaqynda ol az kúndik demalysynda elge kelip, Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaevpen kezdesti. Oblys ákimi Nazarbaev ıntellektýaldy mektebiniń zerdeli túlegine tilek bildirdi.
Mine, búginde Maqsat Nuǵymanov atalǵan akademııada oıdaǵydaı bilim alyp jatyr. Ony endi aıaqtaıtyn ýaqyty da jaqyndap qaldy. Qudaı qalasa, ústimizdegi jyldyń mamyr aıynda akademııany bitirisimen oǵan áskerı mamandyqpen qatar, ınjener-zertteýshi degen azamattyq mamandyq ta qosa beriledi. Sóıtip, ol ózi qalaǵan baǵytta alǵan bilimin ári qaraı júzege asyra alady. Al qazirgi ýaqytta mundaı mamandardyń qazaqstanda qat ekendigi aıtpasa da belgili. Sondyqtan ozyq elderdiń úlgili ilimi men aıtýly tájirıbesin alyp, jaqsysy men paıdalysyn el isine jarata bilse, artyq etpeıdi.
Bul aıtqandarymyzdyń oryndalaryna senim zor. О́ıtkeni, muhıttyń arǵy jaǵynan qandasymyz týraly kelip jatqan jetistikter kóńil qýanta túsedi. Taıaýda ǵana Maqsat Nuǵymanov matematıka salasynda kórsetken keremet jetistikteri úshin ony Pi Vu Erpsilon ıaǵnı AQSh qurmetti matematıkter qoǵamy óz qataryna tańdap alǵan kórinedi. Bul taǵy bir márte bizdiń Elbasymyzdyń arqasynda elimizde ashylǵan ıntellektýaldy mekteptegi bilim berý sapasynyń óte joǵary ekendigin sózsiz dáleldeı túsedi. Endeshe, el jastarynyń bolashaǵy úshin jasalǵan ıgi isterdiń mundaı naqty nátıjesine qalaısha qýanbasqa deımiz.
Al endi Maqsat oqýdy, ıaǵnı aıtýly áskerı akademııany támamdaǵan soń elimizdiń naǵyz patrıoty sekildi týǵan Otany – Qazaqstanǵa oralmaqshy. Sóıtip, ana jaqta alǵan orasan zor bilim-ilimderi men jınaǵan tájirıbesin ortaǵa salyp, elimizdiń bolashaq jas qorǵaýshylarymen bólispek. Buǵan biz kámil senemiz. О́ıtkeni, Amerıka Qurama Shtattarynyń Nıý-Iork shtatynda ornalasqan Vest-Poınt áskerı akademııasynyń tuńǵysh qazaqstandyq kadeti Maqsat Nuǵymanovtyń el úshin aıanbaı eńbek etetindigi qazirgi jetistikterinen-aq aıqyn sezilip, senimdilik uıalatady. Sóıtip, álemniń eń myqty degen elý eliniń ókilderi baq synasyp, bas qosyp oqyp jatqan AQSh-taǵy aıtýly áskerı akademııanyń tuńǵysh qazaq kýrsanty – qandasymyz Maqsatqa biz de aq tilekti arnaımyz.
Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan».
