Baǵany turaqtandyrý basty baqylaýda

Cońǵy kezde elimizdiń keıbir aımaqtarynda azyq-túlik baǵalary kúrt kóterilip, tolǵaqty máseleler týyndaýda. Ásirese, nan baǵasyna baılanysty alyp-qashpa áńgimeler kópshilikti eleńdetip otyr. Aǵym­d­a­ǵy jylǵy qurǵaqshylyq bir­sy­pyra aımaqtardaǵy egistiktiń etek jaıýyna keri áserlerin tıgizip, egin shyǵymyn, ıaǵnı bıdaı ónimin azaıtpaq degen de boljam bar. Osy bir tolǵaqty saýaldar altyn kúzdegi egin oraǵynda óz jaýaptaryn alatyn bolar. Syr aımaǵy halqynyń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda bıylǵy jyly óńirde 160,2 myń gektar alqapqa aýyl sharýashylyǵy daqyldary egilgen. Ol ótken jylmen salystyrǵanda, 5,6 myń gektarǵa artyq. Aıta keteıik, aǵymdaǵy jylǵy aýqymdy jumystar nátıjesinde bıylǵy jyly mol ónimge negiz qalandy dep aıtýǵa ábden bolady. Ásirese, Syr marjany – aq kúrishtiń shyǵymy kópshilik kókeıindegi kúdikti seıiltip, úmitti oıatyp otyr. Syr­darııa ózenindegi sýdyń mol­dyǵy aq kúrishti alqapty sýlandyryp otyrýǵa tolyq múmkindik bergen. Demek, Syr aımaǵy turǵyn­da­ry­nyń kúrishke degen suranystary bıylǵy jyly da qamtamasyz etil­mek. Kúrish baǵasy da turaqtaıtyn bolar. “Qazagromarketıng” aksıo­ner­­lik qoǵamynyń bizge bergen derekterine júginer bolsaq, Syr aımaǵynda áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik ónimderiniń baǵalary ótken aılarmen salystyrǵanda, birshama tómendegen. Atap aıt­qanda, Syr jerinde makaron ónimderi – 3,3, sıyr eti – 0,3, jumyrtqa – 7,3, sút – 7,8, kartop – 10,6, pııaz –4,2, qııar – 18,5, qyzanaq – 40,5, alma 12,5 paıyzǵa arzandaǵan. Al, un, kúrish, jylqy jáne qoı etteri baǵalary turaqty baǵada turǵan kórinedi. Asa mańyzdy, ıaǵnı kópshilik kúndelikti tutynatyn azyq-túlik baǵalaryn turaqtandyrý maq­sa­tyn­da “Qyzyl­ordaa­groservıs” MKK-niń qarajaty esebinen 20,0 mln. teńge qarjy qaralǵan. Osy qarjy arqyly kórshiles Ońtústik Qazaq­stan oblysynan arzan baǵaǵa kartop jáne kókónis ónimderin kóptep tasymaldaýǵa kóńil bólip otyr. О́ıtkeni, Syr aımaǵyna qaraǵanda Ońtústik Qazaqstanda kókónis ónimderi áldeqaıda arzan kórinedi. Sondyqtan da búgingi kúnge deıin oblysqa 105,4 tonna kartop, 8,5 tonna pııaz, 3,5 tonna qyryqqabat jáne ózge de kókónis ónimderi jetkizilgen. Bul ónimder aldaǵy ýaqytta da turǵyndar su­ranysyna saı tasymaldana bermek. Sóz oraıy kelgende aıta ke­teıik, Syr aımaǵynda nan ónimderi qymbattaǵan joq. Buǵan septigin tıgizgen jaqynda oblys orta­ly­ǵyndaǵy “Shapaǵat-sút” JShS ja­nynan táýligine 30 tonna nan jáne nan ónimderin shy­­ǵaratyn zaýyt­tyń iske qosylýy bolar. Ká­siporyn nan baǵasyn turaqtandyrý men onyń sapasyn jaqsartýǵa meılinshe jol ashyp otyr. Sodan da qala turǵyn­darynyń suranysy kún sanap kóbeıe túsýde eken. Bul kásiporyn búginde oblys ortalyǵy tur­ǵyndarynyń 63,3 paıyzyn qamtamasyz etip otyrǵan syńaıly. Nan jáne nan ónimderi baǵa­laryn turaqtandyrýda, ıaǵnı qym­bat­tatpaýda elimizdegi “Azyq-túlik ke­lisim-shart” korporasııasy ar­qyly josparly jumystar júr­gi­zilýde. Qazaqstannyń astyqty óńir­lerinen Syr boıyna qolaıly baǵada un ónimderi jetkizilmek. Árıne, bul ónimder nan ónimderin daıyndaıtyn kásipkerlerge oń­taı­ly baǵalarmen berilip, olar tu­tyný­­shylarǵa qolaıly baǵamen usynady. “Qyzylordaagroservıs” memle­ket­tik kommýnaldyq kásipornynyń dırektory Q.Toǵyzbaevtyń bizge bergen derekterine júginer bolsaq, sońǵy jyldary Syr aımaǵynyń aýyl sharýashylyǵy taýar óndirý­shilerine asyl tuqymdy mal jáne aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óńdeýge jáne qaıta óńdeýge qajetti qural jabdyqtardy tehnıkalardy lızıng jolymen alyp berý ba­ǵy­tynda qomaqty jumystar jasalýda eken. Iаǵnı, ótken jyly kásiporyn qoldaýymen 8 ınvestısııalyq joba qolǵa alynǵan. Osy jobalardyń basym bóligi aǵymdaǵy jyly iske qosylady dep kútilýde. Osynyń ná­tıjesinde kúrish daqylynyń jańa sorttaryn shyǵarý, ony aýdan­dastyrý jáne óndiriske engizý maqsatynda naqty jumystar júzege asyryla bastady. Sondaı-aq ju­myrtqa ónimderin kóptep óndirý, kókónis, jemis-jıdek ónimderin óńdeý, jylyjaı sharýashylyǵyn damytý baǵytynda da birsypyra ıgi ister qolǵa alynýda. Mal tuqym­da­ryn asyldandyrý baǵytynda da naqty tirlikter júzege asyrylyp jatyr. Búginde elimizde azyq-túlik baǵalaryn baqylaýǵa alýǵa jáne ony turaqtandyrýǵa basa kóńil bólinip otyr. Osyǵan oraı, syr aımaǵynda da josparly da júıeli jumystar júrgizilýde. Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıini sol, Syr aımaǵynda da azyq-túlik baǵasyn baqylaý jáne turaq­tandyrý basty nazarda qala bermek. Erkin ÁBIL, Qyzylorda.