31 shilde men 1 tamyz aralyǵynda elordadaǵy “Metro” kóterme-bólshek saýda ortalyǵy aýmaǵynda elimiz agroóndiristik kesheni jetistikteriniń “Qaraótkel-2010” IV jármeńkesi ótti. Ony Úkimet basshysy Kárim Másimov arnaıy kelip tamashalady.
– Agroónerkásiptik keshenniń básekege qabilettiligin arttyrý máselesi aldyńǵy qatarǵa shyǵarylyp otyr. Bizdiń kóz qýanatyn, maqtan tutýǵa bolatyn dúnıelerimiz barshylyq. Agroónerkásiptik keshen joǵary qarqynmen damyp keledi, – degen Premer-Mınıstr K.Másimov, – qaıta óńdelgen ónimniń nomınaldyq mándegi kólemi eńbek ónimdiligi sekildi eki esege derlik ósti. О́ńirlerde kez kelgen bastamalardy iske asyrýǵa memleket jaǵdaı jasap otyr. Bul aýyl turǵyndarynyń da, agrobıznesti damytýǵa úles qosyp kele jatqan jandardyń da ózderine senimdi serpiliste bolýlaryna múmkindik beredi, – dedi. Sondaı-aq ol bıyl sýbsıdııalaýdyń jańa tetikteri iske asyryla bastaǵanyn, atalǵan sharalar agroónerkásiptik keshendi jedel ártaraptandyrýǵa jaǵdaı jasaıtynyn jáne osyǵan uqsas kórmelerdi ótkizý túrli baǵyttaǵy mamandardyń múddeleri men kúsh-jigerlerin biriktirýge yqpal etetin mańyzdy qural ekenin de nazardan tys qaldyrmady.
Jármeńkeniń ashylý saltanatynan soń Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aqylbek Kúrishbaev Úkimet basshysyn jármeńkedegi “Agroóndiris keshenindegi ınnovasııalar”, “Agroónerkásip keshenin damytýǵa arnalǵan ónimder”, “Ǵylymı-tehnıkalyq qyzmetter” sekildi úsh seksııaǵa bólinip ornalasqan ekspozısııalarmen tanystyrdy. Atalǵan jármeńkege bıyl úsh júzdeı qatysýshy tirkelipti.
“Qaraótkel-2010” jármeńkesi oǵan jınalǵan bylaıǵy jurt pen óz ónimderin usynýǵa kelgen barlyq azamattardy erekshe bir sezimge bólegendeı. Qarasań kózdiń jaýyn alatyn aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary men asyl tuqymdy tórt túlik, odan qaldy dámi til úıiretin túrli ulttyq taǵamdar jármeńkeni tipti ajarlandyra túskendeı. Qaz-qatar tigilip birinen biri ótip turǵan kıiz úıler de eriksiz kóz tartady.
Tórt túlik dese et júregi eljiremeıtin qazaq joq shyǵar, sirá. Jármeńkege kelgen bette-aq asyl tuqymdy túlikterdi mańaılaǵanbyz. Shylbyryn úzip keterdeı bolyp kisinep turǵan jylqylarǵa tamsana berdik. Osy jerde Olımpıada chempıony, áıgili balýan Jaqsylyq Úshkempirovti jolyqtyrdyq. Almaty oblysy, Balqash aýdanynda ornalasqan “Jaqsylyq” sharýa qojalyǵyn basqaratyn aǵamyzdyń asyl tuqymdy jylqy ósiretininen syrttaı habardar bolatynbyz. Bul jerde ol túrli jastaǵy jaby jylqylarymen kelipti. Jylqyny jiti bilgisi kelgen janǵa erinbeı-jalyqpaı onyń qyr-syry jaıyn sıpattap tur. Mamandyǵy mal mamany ekenin eskersek, Jaqsylyq aǵanyń osy joly óz kásibine shyn berilgen azamat ekenin taǵy bir ańǵardyq.
Dámi til úıiretin bal qymyz da jármeńke sóresinen oryn alǵan. Soltústikqazaqstandyq “Arqalyq” sharýa qojalyǵynyń qymyzdary dámin tatqan jandy eriksiz sol jerge qaıta aparǵandaı. Sharýa qojalyǵynyń seh meńgerýshisi Záýresh Mustafına kúnine shamamen 65 jylqy saýylatynyn, olardan 400-500 shólmek qymyz shyǵaratynyn tilge tıek etti.
Etti, sútti baǵyttaǵy zeńgi baba tuqymy da qaraǵannyń kózin qaryp qalyp tur. Aqmola oblysynyń Astana irgesindegi Qosshy aýylynda ornalasqan mal tuqymyn asyldandyrýmen aınalysatyn “Asyl túlik” AQ jetistikteri de jetkilikti eken. Olar jármeńkege ákelgen sýyr qara ala tuqymy men shved tuqymdy sıyrlardy kórgende tańdanysyńdy jasyra almaısyń. Aksıonerlik qoǵamnyń basqarma tóraǵasynyń orynbasary, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty Jora Almantaı qos janýar jóninde: “Mynaý sizder kórip turǵan sýyr qara ala tuqymynyń úsh jarym jastaǵy analyǵy 305 kúnde 12 184 lıtr sút beredi. Salmaǵy tonnaǵa jýyq. Al myna shved tuqymynyń salmaǵy 1 tonna 200 kılony quraıdy. Bul kóbine taýly aımaqqa beıimdi. Ekeýi de etti, sútti baǵyttarda ónim beredi”, – deıdi. Sonymen qatar ol osyndaı jármeńke jyl saıyn óz jalǵasyn taýyp jatsa ıgi edi degen tilegin de jasyrmady. Al qazaqtyń aq bas sıyrlarymen Soltústik Qazaqstan oblysy Taıynsha aýdanynan kelgen “Alabota” asyl tuqymdy mal zaýyty” JShS bas zootehnıgi Anton Malınovskııdiń de jármeńkeniń uıymdastyrylýyna rızashylyǵy ózgeshe eken.
– Tájirıbe almasý men jańa áriptester tabýda, sonymen birge uqsatqan ónimińdi jalpaq jurtqa usynyp, pikir almasýda búgingi jármeńkeniń jóni bólek dep esepteımin. Osyndaı jármeńkeler jıi ótkizilip jatsa, saladaǵy seriktesterge senimdi serpilis beretini aıqyn, – deıdi ol.
Aýyl sharýashylyǵy degende onyń tehnıkalary jóninde de aıtpaı kete almaısyz. Symdaı tizilip samsap turǵan áıgili “Belarýs” traktorlary men olardyń tuqym sebetin qosalqy tirkemeleri jármeńkede túgelimen túr-túrimen oryn alypty. Semeıdegi “SemAZ” zaýytynan kelgen tehnıkany jetkizip berý jónindegi menedjer Andreı Bazarov ta traktor men onyń bólshekteri jaıynda jan-jaqty túsindirip, quraq ushyp tur.
Qazaqtyń qol óneri de esh halyqtan kem emes mádenı muramyz ekeni belgili. Túrli jádiger zattar men kıiz úı kórinisteri jármeńkeniń ajaryn ashyp, kelgen jurttyń tańdaıyn eriksiz qaqtyryp jatty. Qaraǵandy oblysy Aqtoǵaı aýdany Narmambet aýylynan kelip kıiz úı tikken erli-zaıypty qos qarııa Saǵyntaı Sultanov pen Jamal Qoqymovanyń qýanyshtarynda shek joq. Qarııalar “Sársembekov” sharýa qojalyǵynan shopan ata tuqymyn alyp kelgen Batyrbek Sársembekov pen Erjan Ámirqulovtyń kıiz úılerin ákelgenin aıta kele, elordany kórý múmkindigine ıe bolǵandyǵyna ózderiniń sheksiz rızashylyǵyn bildirip, elimiz aman bolsyn degen ata-analyq tilekterin jetkizdi.
“Qaraótkel-2010” jármeńkesindegi bul júzden bir kórinister desek, jańylyspaımyz. Jármeńke aıasynda aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshiler úshin aýyl sharýashylyǵyndaǵy marketıng, mal sharýashylyǵynda jáne aýyl sharýashylyǵy ónimderin óńdeý salasyndaǵy ǵylymı jetistikter sekildi baǵyttarda semınar-keńester ótkizildi. Sharany uıymdastyrý tarapynan elimizdiń úzdik aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileri “Qaraótkel-2010” altyn medalimen marapattalsa, jármeńkege qatysýshylar men kelýshiler arnaıy konserttik baǵdarlamany tamashalap, erekshe kóńil-kúımen tarasty.
Ábdirahman QYDYRBEK, Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT. Astana.
