Temirtaý tarlany

Qazaq eliniń jańa tarıhyna jol ashqan Elbasymyz­dyń ómirinde Temirtaý qalasynyń qanshalyqty eleýli oryn alatyndyǵyn kókirek kózi ashyq kópshilik qaýym jaqsy biledi. Al endi sol Temirtaýdan sol bir jyldarda qarbalasqan eńbektiń qara qazanynda qaınap, shynyǵyp, shyńdalyp, óreli ómir mektebinde ysylyp, Nursultan Ábishulynyń senimin arqalaý qurmetine bólengen, bylaısha aıtqanda, alǵashqy gvardııa sapynda bolǵan aıtýly azamattar az emes. Solardyń biri – kezinde Nurekeńniń  usynýymen jeti jyl boıy Temirtaýdy basqarǵan, keńestik kezeńde-aq mınıstr dárejesine jetken, Halyqaralyq eńbek uıymynyń basshylyǵyna táýelsiz Qazaqstan Prezıdentiniń resmı hatyn tabys etip, osynaý bedeldi uıymnyń Jenevadaǵy sessııasynda alǵash ret elimizdiń atynan qazaqsha sóz sóılegen, basqa túsken ártúrli qasiret-náýbetterdiń saldarynan jumyr jerge tarydaı shashylǵan qandastarymyzdyń atajurtqa bet túzegen alǵashqy qıyn kóshin bastap uıymdastyrǵan, búgingi ardaqty ardager Saıat Dúısenbaıuly Beısenov. – Sáke, ómirbaıanyńyzǵa qarap otyrsam, bolashaq mınıstr óziniń eńbek jolyn qarapaıym ǵana slesarlyqtan bastaǵan eken-aý?.. – Onyń sebebi bar. 1958 jyldyń mektep bitirgen jazynda men ınstıtýtqa barmas buryn áýeli ákeme úıdegi azyn-aýlaq tuıaqtyń qystyq shóbin daıyndaýǵa qolǵabys etýge tıisti boldym. Týyp ósken jerim Qaraǵandynyń Osakarov aýdany, onyń ishinde Kondratevka degen selo. Aýyldyq jer ǵoı. Ákeıdiń aıtýymen sondaǵy Telman atyndaǵy keńshardyń pishen daıyndaý­shylar brıgadasynda jaz boıy jumys istedim. Sóıtip, sonyń aqysyna úıge bir máshıne shóp túsirt­kizip, bir par kerzi etik aldym. Tıip turǵan Qaraǵandyǵa tek sodan keıin ǵana, tamyzdyń aıaǵyna qaraı bir-aq jiberdi. Áke sózinen attap ketý ol kezde múldem bolmaıtyn jaǵdaı. Men barǵanda ınstıtýttardaǵy qabyldaý emtıhan­dary aıaqtalyp ketken bolatyn. Sodan sol qaladaǵy №5 kásiptik-tehnıkalyq ýchılıshege túsýime týra keldi. Munda yń-shyńsyz eki jyl oqyp bitirgennen keıin, jańa óziń aıtqandaı, eńbek jolymdy qalalyq elektr júıesi basqar­masynyń elektr slesari bolyp bastaǵanym ras. – Slesarlyqta shyńdalýyńyzǵa kóp ýaqyt ketti me? – Eń jaqsy ómir mektebi – eńbek mektebi. Slesar bolyp istegen bir jylda ári ysyldym, ári eseıdim deýime bolady. Kondıter fabrıka­synyń, syra zaýytynyń, Mıhaılovkadaǵy máshıne jasaý zaýytynyń jabdyqtaryn elektr jelisine qosyp montajdaýǵa baılanysty qat-qabat qaýyrt jumystar, ujym tezi kóp nársege kózimdi ashyp úıretti. Prıshahtınskini, Maı­qudyqty, Fedorovkany jáne Qaraǵandynyń basqa da nysandaryn jaryqtandyrý oraıyn­daǵy jumystarda qanat qataıtyp, jastyq ji­gerimizdi salǵan jarqyn shaqtar qazir saǵyn­dyrady. Reti kelgende aıtaıyn, alpysynshy jyldardyń kez kelgen adamǵa, ásirese ómirde muratyma jetsem degen qazaq jasyna qoıar talaby qazirgiden áldeqaıda qatańyraq boldy dep oılaımyn. –  Bokspen sol sebepten shuǵyldandyńyz ba? – Árıne, muny qaz-qalpyndaǵy qarabaıyr­lyqpen túsinip qalmaıyq. Biraq sportpen shuǵyl­daný adamnyń jalpy deńgeıi men óresin keńirek óriske shyǵaryp kóteretinin sol balǵyn bozbala kezimde sezingenimdi jasyra almaımyn. Iá, bokspen shuǵyldandyq, talaı dúbirli ja­rys­­tarǵa da qatysyp, júldeli boldyq, mereıimiz ósti. KSRO sport sheberi atandyq. Budan paıda tappa­sam, zııan kórgen jerim joq. Sonymen birge mamandy­ǵymnyń yńǵaıyna qaraı joǵary tehnıkalyq bilim alyp shyǵýǵa da talpyndym. Bul rette maǵan sol kezde ásirese qalalyq elektr júıeleri mekemesiniń bas ınjeneri Qamzabaı Arystanuly Bóketovtiń aıtqan aǵalyq janashyr aqyl-keńesterin osy kúnge deıin razy kóńilmen eske alamyn. – Sodan ınstıtýtqa tústińiz be? – Túsýin tústim ǵoı. Qamzabaı aǵanyń aqy­lymen qujattarymdy “Ken oryndary elek­tro­mehanıkasy” mamandyǵy boıynsha Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń keshki bólimine tapsyryp, sonda qabyldandym. Biraq sol jyldyń kúzinde áskerge alyp ketti. – Obal bolǵan eken. – Túk te obal emes. Bizdiń býynnyń jigitte­ri ondaı-ondaıǵa ókinish etpeıdi. Qaıta ásker de bir shynyǵý mektebi boldy. 1964 jyly bory­shym­dy ótep kelgesin naq sol mamandyq, sol ıns­tı­týttyń endi kúndizgi bólimine qaıtadan tústim. Biraq bul jerde kóp oqymadym. Sebebi, Qa­­zaqstan úshin kadr daıarlaý isimen Odaqtyń orta­lyq oqý oryndary da aınalysatyn. Bizdiń ara­myzdan 15 shaqty adamdy iriktep alyp, rektor akademık Ábilqas Saǵynovqa apardy. Birazyn Máskeýge, Lenıngradqa, Sverdlovskige jiberdi. Bizdiń – úsh elektrshiniń mańdaıymyzǵa Iva­no­vo qalasyndaǵy Energetıka ınstıtýtynda oqý jazylǵan eken. Instıtýtty bitirgennen keı­in joldamamen Temirtaý qalasyna keldim. Mun­daǵy jumys kúnderim negizinen sıntetı­ka­lyq kaýchýk zaýytynyń sehtary men metallýr­gııa kombına­ty­nyń elektromontajdyq alańdarynda ótti. – Kóptegen armandarǵa jol ashqan, qııaldar­ǵa qanat bitirgen, ańyzdy aqıqatqa aınaldyrǵan sol tustaǵy Temirtaý jaıynda aıtyńyzshy. – Temirtaý erekshe qala boldy. Munda sol kezderde 23 ónerkásip orny jumys istep turdy. Kópshiligi jalpymemlekettik, ıaǵnı odaqtyq quzyrǵa qarady. Bulardyń ishinde Qaraǵandy metallýrgııa kombınaty, sıntetıkalyq kaýchýk zaýyty, mehanıkalyq-quıý zaýyty, Qazaq metal­lýrgııa zaýyty, KarGRES-1 daralanyp turatyn. Onyń ústine ol tustaǵy Temirtaý úlken qurylys alańyna aınalǵan-dy. Eki trest: Qazmetallýrg­qurylys ónerkásip nysandaryn, Metallýrgtur­ǵyn­úıqurylys áleýmettik jáne mádenı-turmys­tyq nysandar turǵyzýmen aınalysty. Oılap qaraıyqshy. Qalada jylma-jyl 100 myń shar­shy metrden astam turǵyn úı, bir-eki mektep, eki-úsh mektepke deıingi balalar mekemesi paıdalanýǵa berilip otyrdy. Qurylys qarqyny men aýqymy osyndaı bolatyn. Stadıondar, velotrek, jeńil atletıka maneji, júzý haýyzy, kınoteatrlar bir mezgilde turǵy­zyldy. Árıne, osyndaı jaǵdaıda jigerlenip serpilesiń, ózińniń jaýapkershiligińdi sezinesiń. Eń bastysy, Temir­taýda jumysshy­lar­dan bastap, osy úderisterdi úılestirip basqaryp otyrǵan ǵajap adamdar boldy. Tálim alyp, ónege tutarlyq azamattar az emes-tin. Qalalyq partııa komıtetiniń bi­rinshi hatshysy N.Davydov, ekinshi hatshy N.Na­zar­baev, “Qazmetallýrgqurylys” tresiniń basqa­rý­shysy A.Korkın, metallýrgııa­lyq kombınat­tyń dırektorlary O.Tıshenko, M.Aq­bıevter shyn máninde Temirtaýdaǵy ómirdi ór­ken­detý­shi­lerdiń alǵy shebinde júrdi. Oblys bas­shy­laryn aıtsam, sondaı salmaqty da zııaly ab­zal azamat Sultan Qaparuly Dosmaǵambetov bolatyn. – Temirtaý deńgeıinen joǵary samǵaǵandar da boldy emes pe? – Iá, sol shoǵyrdan búginde Nursultan Na­zar­baev táýelsiz memleketimizdiń Tuńǵysh Pre­zıdenti, álem tanyǵan áıgili saıasatker bolǵan­dy­ǵyn, álbette, biz, Temirtaýdan túlep ushqan­dar árkez maqtan tutyp, mereılenip júremiz. Jańa aıtqandardan qazir Davydov pen Korkın Máskeýde turady. Aqbıev Almatyda. Bulardan basqa da G.Mýsalımov, A.Baýblıs, P.Sorokva­shın, G.Shapıro, J.Mýsın sııaqty tamasha adamdardan ómir mánin, ujymda jumys isteýdi úırenerlik jaılar kóp bolatyn. Bir sózben aıt­qanda, elimizdiń qazirgi is basyndaǵy, at ústin­degi kóptegen qurmetti azamattary úshin Temirtaý taptyrmaıtyn úlken ómir mektebine aınaldy. Kóp ultty, ónerkásipti Temirtaýda Elbasymyz Nursultan Nazarbaev sııaqty kemeńger tulǵanyń qurysh bolattaı somdala shyńdalyp qalyptasý­yn óz basym Qazaqstannyń búgingi qarqyndy damýynyń kepili, tynyshtyq pen ultaralyq tatýlyqtyń, elimizdiń barlyq halqynyń ózara qurmeti men syılastyǵynyń negizi ekendigine kámil senimdimin. Osy jyldyń 2 shildesinde res­pýblıka Prezıdentiniń qaty­sýymen Qazaq­stan Magnıtkasynyń 50 jyldyǵy atap ótildi. Úlken merekede adamdardyń tilegi bir arnada to­ǵys­­qandaı, júrekterde sonaý jas kúnderi­miz­degideı Temirtaý ottary áli janyp turǵandaı áser­ge bólendim. Osynaý tamasha qalada ómir sú­rip, eńbek etý baqytyn enshile­genimdi maqtan tuttym. – Osy Temirtaýda ózińiz de saty-saty basshylyq qyzmetterde bolǵan ekensiz. Qyzmet babynda eldiń bolashaq Prezıdentimen tikeleı toqaılasqan tustar boldy ma? – 1970 jyly sıntetıkalyq kaýchýk zaýy­tyn­­da ınjener bolyp júrgem. Bir kúni zaýytqa qalalyq partııa komıtetiniń ónerkásip-trans­port bóliminiń meńgerýshisi Nursultan Nazar­baev kelip, jınalysta sóz sóıledi. Janyp turǵan ot eken. Jas ta bolsa jurtty baıypty­ly­ǵy­men baýrap aldy. Jınalystan soń keńsede sál bógelip, maǵan: “Munda qansha istep júrsiń? Oqýdy qaıdan bitirdiń?” degendeı birer suraq qoıdy da, qalalyq partııa komıtetine nusqaýshy kerektigin aıtty. Birneshe kún ótkende men naq osy jumysqa shaqyryldym. Nursultan Ábish­ulynyń tikeleı qol astynda  jumys istedim. Kóp uzamaı ol kisi qalaǵa ekinshi hatshylyqqa saılandy. Bir kúni meni kabınetine shaqyryp: “Ana kotelnyı, kommý­nal­nyı slýjbalardy jó­nin bilip, durys qarap jatqan eshkim joq. Osylardy sen basqarsań qaı­tedi? Oqýyn oqy­dyń, energetıksiń, bilesiń ǵoı”, dep usynys ja­sady. Sóıtip úsh jyl qalanyń kommýnaldyq sha­rýashylyq bóliminiń meńgerýshisi bolyp, qa­lalyq qyzmet salalarymen tyǵyz baı­lanysty jumys kezeńimdi bastadym. Al endi budan keıin­gi jyl­dar­da Temirtaý qalalyq atqarý komıteti tóraǵa­synyń orynbasary, odan soń tóraǵa qyz­mette­rine usynylyp, bekitilýimde de bul kezdegi Qara­ǵandy oblystyq partııa komıtetiniń  óner­kásip má­seleleri jónindegi hatshysy Nursul­tan Nazar­baevtyń tikeleı yqpal-áseri bolǵany anyq. – Sóıtip, el Prezıdentiniń bolashaǵyn bastap bergen Temirtaýdyń tizginin qolǵa alǵan ekensiz ǵoı? – Qalaı deseńiz de, el qatarly ǵana qyzmet istedik qoı. Ozǵan da joqpyz, zaman kóshinen qalǵan da joqpyz. О́mir zańy solaı ǵoı. Al endi sol Temirtaýdyń tóraǵasy qyzmetin baqandaı segiz jyl atqaryppyn. Qala tirshiligin qamta­masyz etetin ártúrli basqarý qurylymda­rynda, bylaısha aıtqanda, qan júgirtetin kúretamyr­larda barlyǵy 15 jyldy tynymsyz eńbekpen ótkerippin. Álbette, osy jyldarda Temirtaýdyń tolaıym damyp kórkeıýine mysqaldaı da bolsa úlesimdi qostym-aý dep aıta alsam kerek. Qa­la­nyń ónerkásip oryndarynyń turaqty jumy­syn qamtamasyz etý maqsatynda munda turǵyn úı, mektepter, aýrýhanalar, bala­baqshalar salý jóninde sol kezdiń turǵysynan alǵandaǵy qıyn mindetter ret-retimen sheshimin taýyp jatty. Negizgi ári basym kóńil Elbasymyz bolat balqytýshy bop óziniń dańqty eńbek jolyn bastaǵan Qaraǵandy metallýrgııalyq kombına­tyna, ıaǵnı Qazaqstan Magnıtkasyna bólindi. – Segiz jyl merlikten keıin týra segiz jyl mınıstr bolǵan ekensiz... – Ádilin aıtý kerek, Nursultan Ábishuly­nyń bir tamasha adamı qasıeti sol, burynǵy kóz kór­gen, synnan ótken senimdi kadrlardy árkez um­yt­paı qoldap otyrady. Jalǵyz men tara­byn­da ǵana emes, munyń mysaldary jeterlik. “Jaq­sy­dan – sharapat” degendeı, sol qasıettiń sep­tigi maǵan da tıdi. О́zi respýblıka Mınıstr­ler Keńesiniń Tóraǵasy bolyp barǵannan keıin bi­raz­dasyn telefon soǵyp, Sovmınniń bólim meń­gerýshiligine shaqyrdy. Aıtqan ýáji bir-aq aýyz sóz: “Ol jerde qansha otyra bermeksiń? Sen mun­da kereksiń”. “Qısyndy sózge qyńyr toqta­mas” degendeı, tilektestik usynysty túp kó­tere qabyl alǵannan opyq jegen joqpyn. 1984 jyl­dyń aıaǵynda Qazaq KSR Halyqqa turmys­tyq qyzmet kórsetý mınıstri bolyp taǵaıyndaldym. – Bul jańa jumysty jatyrqaı qoıǵan joq shyǵarsyz? – Tapsyrǵan qandaı jumysty da qatyryp oryndaıtyn qyp-qyzyl kommýnıst kezimiz ǵoı. Biraq eń ǵajaby, kúlli Keńes Odaǵyndaǵy eń jas, eń jigerli Premer-Mınıstr Nurekeńniń komandasynda bolǵanym, senimin ıelengenim edi. Osy bir rııasyz senimdi men únemi aqtaýǵa tyrysyp baqqanymdy ol kisiniń ózi de biledi. Alǵash mınıstr etip qoıǵanynda da seniminiń údesinen shyqtym ǵoı deımin. Jańa qyzmetke jańa serpinmen kiristik. Respýblıkanyń barlyq oblys ortalyqtarynda kóp salaly turmystyq qyzmet úıleri, jıhaz jasaý zaýyttary, kıimdi hımııalyq tazalaý, kilem toqý, bylǵary óńdeý jónindegi sehtar jáne basqa da kásiporyndar salyndy. Barlyq aýdan ortalyqtarynda toqyma-tigin sehtarymen, kúrdeli turmystyq tehnıkany jóndeıtin sheberhanalarmen qosa aýdandyq turmystyq qyzmet kombınattary jumys isteı bastady. Bul ıgi ister kópshiliktiń kóńilinen shyǵyp, sonymen birge jer-jerdegi halyqty jumyspen qamtýdyń jaıyn jaqsarta tústi. – Iá, osyndaı ıgilikti isterden soń táýelsiz Qazaqstannyń tuńǵysh Eńbek mınıstri bolyp taǵaıyndalǵanyńyzdy bilýshi edik. Bir jaǵynan, bul da bir qurmet emes pe? – Qurmetten buryn jaýapkershilik deseńshi. Toqsanynshy jyldardyń basyndaǵy belgili qıyndyqtar jas memleketimizge ońaı soqqan joq. Soǵan qaramastan osy jyldarda Eńbek mınıstrligi halyqty jumyspen qamtý jáne áleýmettik qorǵaý máselelerimen bel sheshe, belsendi túrde shuǵyldandy. Parlamentke eńbek zańnamasy (Eńbek kodeksi), jumyspen qamtý, áleýmettik qamsyzdandyrý jáne halyqtyń kóshi-qony jónindegi alǵashqy zań jobalary engizilip, solardyń bári qabyldandy. Osy sııaqty bastamalarymyz táýelsiz Qazaqstannyń eńbek, kóshi-qon jáne áleýmettik máseleler jónindegi qazirgi qalyptasqan vedomstvolaryn qurýǵa negiz bolyp tabyldy. Táýelsizdik alǵannan keıin Qazaqstan Dú­nıe­­júzilik densaýlyq saqtaý uıymy, IýNESKO, IýNISEF sııaqty halyqaralyq ınstıtýttarmen tyǵyz qarym-qatynas jasaı bas­tady. Osy rette, álbette, Halyqaralyq eń­bek uıymy da naq osy aldyńǵy mańyzdy qatar­da turdy. 1993 jyldyń shildesinde Qazaqstan delegasııasyn bastap, alǵash ret Halyqaralyq eńbek uıymynyń 80-shi sessııasyna qatysýy­myz esten ketpes tarıhı oqıǵa boldy. Uıym­nyń bas dırektory A.D.Hansen myrzaǵa Pre­zıdent N.Nazarbaevtyń hatyn tapsyryp, sessııada sóz sóıleýim de shýaqty ári baqytty sátterdiń sanatynda. – Qaı tilde sóıledińiz? – Aǵylshynshany erkin bilgenimmen, ásirese ózimiz úshin tarıhı sessııada bastan-aıaq qazaqsha sóıledim. Ilespe aýdarma kabınalaryna sózimniń aǵylshyn, fransýz, nemis, ıspan, qytaı tilde­rin­degi nusqalaryn berip qoıǵanbyz. Orys ti­line ondaı qurmet berilmegen. Sózimdi: “Eń al­dy­men, mártebeli sessııaǵa Assalaýmaǵaleıkým dep sálem berýge ruqsat etińizder” dep basta­dym. Osy jaǵ­daıdy unatyp qalǵan Túrkııa men arab elderiniń mınıstrleri, elshileri maǵan erekshe iltıpat bil­dirdi. Úziliste qolymdy alyp quttyq­tap, Kýveıt, Iordanııa, Lıvııa, Marokko, Aljır, Saýd Arabııasy, Birikken Arab Ámirlik­teri sııaqty elderden kelgen áriptesterimiz óz el­shilik­terindegi árbir saltanatty qabyldaýla­rynan qaldyrmaı, Quran, táspıh, basqa da qasterli kádesyılar syılap, tipten, ústime shapan jaýyp qurmettedi. О́z tarapymnan men de qarymta qurmet kórseteıin desem, ol kezde Jenevada áli bizdiń elshiligimiz joq. Sondyqtan, Reseı elshisine jaǵdaıdy aıtyp, kómektesýin ótindim.  Ol: “Sizdiń elińizge jáne Memleket basshysy Nur­sultan Nazarbaevqa degen aıryqsha qurmetim­niń belgisi retinde óz elshi­ligimizdiń ǵımaratynda sizdiń qabyldaýyńyzdy bir tıyn almaı tegin uıymdastyryp beremin”, dedi. Solaı etti de. Ol da bir óz elimiz úshin mereılengen kúnder edi. Sóıtip, Qazaqstan Halyqaralyq eńbek uıymynyń tolyq quqyqty múshesi atandy. Biz úshin bul mańyzdy oqıǵa boldy. Kóp uzamaı Almatyǵa uıymnyń mamandary kelip, jumys­pen qamtylmaǵan jurtty qaıta oqytý, qaıta mamandandyrý jáne qaıta daıarlaý jónindegi qanatqaqty baǵdarlamalar men mýltıjoba­lardy uıymdastyrýda óz kómekterin kórsetti. Bular Qaraǵandyda, Shymkentte, Qyzylorda, Oral jáne Almaty oblystarynda iske qosyldy. Sonyń kómegimen jumyspen qamtý, kóshi-qon jáne eńbek qaýipsizdigi jónindegi qazirgi ınstı­týttarymyzdyń negizi qalandy. Bul oraıdaǵy alǵashqy qadamdar osylaı jasaldy. Alǵash ret bizdiń elimizde Halyqaralyq eńbek uıymy negizgi konvensııa­larynyń erejelerin basshy­lyqqa alý jaıy Parlamentte qarala bastady. – Otandas oralmandar kóshin atamekenge alǵash bastaǵan da osy sizdiń mınıstrlik emes pe? – Iá, elimiz táýelsizdik alǵasyn sheteldegi qandastarymyzdyń keıbir ókilderi el basshyly­ǵyna: “Elge qaıtsaq” degen arman ańsarly tilekterin aıtyp kire bastady. Osy máselemen biz aınalystyq. Syrttaǵy otandastardy elge kóshirý jóninde belsendi jumys júrgizdik. Mı­nıstrlik quramynda 1992 jyldyń qarashasynda arnaıy kóshi-qon departamentin qurdyq. Máseleni zerttep, istiń naqty jaı-kúıin kózben kórip qanyǵý maqsatynda Elbasy tapsyrmasy­men jumys tobyn bastap, Mońǵolııa, Qytaı, Iran men Túrkııa elderine ózim baryp qaıttym. Ondaǵy qandastarǵa egemen eldiń sálemin jetkizip, úmit sáýlesin sebezdettik. Otanǵa degen saǵynyshty kóz jastarynyń, eljiregen júrek­teriniń kýási bolyp, ózimizdiń de kóńilimiz bosaǵan sátter az emes. Biraq qandastardy elge kóshirýdiń qıyndyq, kedergileri de az bolmady. Jańaǵy elderdiń ár deńgeıdegi basshylarymen áńgimelesip, sol qıyndyqtardy jeńildetýdiń, she­shimin tabýdyń joldaryn izdestirdik. Moń­ǵolııa prezıdentimen, Túrkııada Súleımen Demı­rel, Tansý Chıler sııaqty úlken qaıratker­lermen júzdesip, túsinistik taptyq. Elge qaıtam degen otandastardy kóshirýge áýe jáne temir jol kólikterin, avtokerýender uıymdastyr­dyq. О́zimizdiń jergilikti basqarý organdarymen de qandastarymyzdy qarsy alý, ornalastyrý, turmysyn rettestirý jóninde jumystar júr­gizdik. Qaıtkende de uly kóshtiń aq jolyn ashyp, bastap bergenimizdi dátke qýat ete ala­myz. Bul oraıda arym taza, júzim jarqyn. – Prıbaltıka elderinde elshi bolǵan kezde qaldyrǵan izińiz bar bolar? – Iá, eki jyl bederinde el Prezıdenti ja­nyn­daǵy Bas baqylaý ınspeksııasynyń tóraǵasy qyzmetin atqarǵannan keıin 1995 jyly Vıl­nıýste (Lıtva) elshilik, al Rıga (Latvııa) men Tal­lınde (Estonııa) konsýldyq ashýdyń baqyty ma­ǵan buıyrdy. Táýelsiz elimniń osyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi retinde qazaqstan­dyq júkterdi Klaıpeda, Ventspıls pen Tallın­degi teńiz aılaqtary arqyly tasymaldaý máselelerin izerledim. Úsh jyldaı ýaqytta ózara tıimdi ekono­mıkalyq jáne mádenı yntymaq­tastyq jónindegi kóptegen qujattarǵa qol qoıylýy mámilegerlik mereıimdi ósirmedi dep aıta almaımyn. – О́mir máni jaıynda ne aıtasyz, Sáke? – Elime qyzmet etkenim, adal júrip, aq turǵanym men úshin ómirimniń basty máni. Ýaqyt kóshinen, zamana úrdisinen qalyp qoı­maý­ǵa umtyldym. Jasymda bokspen shuǵyldan­ǵa­nym, egdelengende respýblıka boks fede­ra­sııasynyń prezıdenti bolǵanym, bertinde eko­nomıka ǵyly­mynan kandıdattyq dıssertasııa qorǵaǵanym sondyqtan shyǵar. Zeınetke shyq­qasyn da qarap otyrmaı, “Qaınar” ýnıver­sı­tetinde ustazdyq etýim de ómirimdi maǵynaly etý tileginen týsa kerek. Adamǵa tánniń bári maǵan tán. Erterekte qy­zyǵýshylyqpen aǵylshyn, túrik tilderin úıre­nip alǵanymnyń paıdasy ta­laı tıdi. Qazaq­shylyǵyma keler bolsaq, Buqar jyraý babamnyń arýaǵyna bas uramyn. Dom­byra shertip, Qasym Amanjolovtyń óleńderin, ánderin qońyrlatyp aıtqandy unatamyn. О́zim ánshi bolmasam da, Eskendir Hasanǵalıev jáne zaıyby Darıkomen otbasylyq dostyǵymdy maqtan tutamyn. Temir­taý-Qaraǵandydaǵy eski dostarmen de, alys júr­ge­­nimizge qaramaı, ara­las-quralasty úzgen emes­pin. Jetpisimdi Qara­ǵandyda atap ótpekpin. Kúni keshe ata-anamnyń beıitine táý ettim. Asyl ja­rym, jeńgeń Bátesh ekeýmizdiń órisimizdi uzartqan úsh balamnan súıgen bes nemereniń ata­sy­myn. Demek, ómir jalǵasýda. О́mir máni sol emes pe... – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Qorǵanbek AMANJOL.