Erteń — Munaı-gaz kesheni qyzmetkerleri kúni

Munaıly el — shyraıly el

Serpindilik strategııasynyń qarlyǵashy Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń 2006 jyldyń mamyrynda qazynaly ólkedegi jumys saparynyń ekinshi kúninde Atyraý munaı óńdeý zaýytyna (AtMО́Z) barǵany este. Bul zaýyt eli­mizdiń osy salasynda iske qosylǵan tuńǵysh kásip­oryn ekendigimen erekshelenedi. Zaýyttyń qurylysy 1943 jyly bastalyp, tórt jyldan soń tolyqqandy ónim óńdeı bastaǵan. Tehno­lo­gııasy óte kúrdeli, gýdrı katalızdik krekıng jáne gaz fraksııalaý qondyrǵylarymen jab­dyq­talǵan. Elektrmen tuzsyzdandyratyn “Petrıko” qondyrǵysy zaýytta shıki munaıdy tereń óńdeýge jol ashty. Osy tehnıkalyq jobany kezinde amerıkalyq “Badjer jáne onyń balalary” fırmasy jasapty. Bastap­qy­da zaýyttyń jyldyq qýaty 800 myń tonna mu­naı óńdeýge shaqtalǵanymen, keıinnen elimizde “qara altyn” óndirý kólemi artýyna baı­la­nys­ty 5 mıllıon tonnaǵa deıin jetkizilgen. Árı­ne, bul úshin zaýyttyń tehnologııalyq qondyr­ǵy­laryn tehnıkalyq jaǵynan qaıta jaraqtan­dyrý iske asyrylǵan. Sóıtip, el táýelsizdik alǵan tusta munda 16 túrli munaı ónimderin shy­ǵarýǵa qol jetti. Zaýyt mamandary 90-shy jyldardyń basynda Munaı hımııasy jáne tabıǵı tuzdar ınstıtýtynyń ǵalymdarymen birlesip, TMD-da alǵash ret taýarlyq jáne ón­diris­tik munaıdy sýsyzdandyrý men tuzsyzdan­dy­rýǵa arnalǵan “Atyraý” deemýlgatoryn oılap tapty. О́ndiris orny men ǵylymı ortalyqtyń iskerlik baılanys ornatqan izdenisteriniń nátıjesinde 1996 jyly deemýlgatordyń “Atyraý-7020B” dep atalatyn jáne bir túrin óndiriske engizý múmkin boldy. Osynyń bári Teńiz kenishinen óndiriletin quramynda kúkirtti sýtegi mol munaıdy óńdeýge de yqpal jasady. Mańǵystaý munaıy da áli kúnge osy zaýytta óńdeledi. Ár jyldarda zaýytta jańa qondyrǵylar iske qosylǵanymen, negizgi tehnologııasynyń eskire bastaǵany, sol sebepten shıki munaıdy óńdeý úderisteriniń qıyndaı túsetini ótken ǵasyrdaǵy 80-shi jyldardyń aıaǵyna taman baıqaldy. Alaıda, bertinge deıin bul másele tolyqqandy sheshimin tappady. Biraq túptiń túbinde zaýyt tehnologııasyn qaıta jaraqtamaı, ónim óńdeý kólemin arttyrýdyń múmkin emestigi ańǵaryldy. Buǵan dálel retinde buryn zaýytta jylyna 5 mıllıon tonnaǵa deıin munaı óńdeletin bolsa, qazirgi kórsetkishtiń osy deńgeıden áldeqaıda tómendigin alǵa tarta alamyz. Máselen, 2005 jyly 3 mıllıon 514 myń tonna munaı óńdelse, al 2009 jyly zaýytta 4004,012 myń tonna munaı óńdeýden ótkizildi. Bul zaýytta dál osynsha kólemde 12 jyldan, ıaǵnı 1997 jyldan beri munaı óńdelmegen. AtMО́Z-diń otandyq rynokty osyndaı janar-jaǵarmaı túrlerimen úzdiksiz qamtıtyndaı ekinshi tynysy 2006 jylǵy mamyr aıynan beri qaıta ashyldy deýge bolady. – Búgin biz zaýyttyń qaıtadan túleý oqıǵasynyń kýágeri bolyp otyrmyz. Qazaqstan ındýstrııasynyń qarlyǵashy – Atyraý munaı óńdeý zaýytyna 1994 jyly Japonııaǵa barǵan saparymda uzaq merzimdi memlekettik nesıe esebinde 300 mıllıon dollar qarjy alýǵa kelisim jasaǵan bolatynmyn,– dedi Nursultan Nazarbaev 2006 jylǵy mamyrda atalǵan zaýyttyń qaıtadan ashylý saltanatynda. —Burynnan da el ekonomıkasyna qyzmet jasap turǵan zaýyttyń jańa ómiri bastaldy. Eń qıyn kezeńniń ózinde de bul zaýyt toqtaýsyz jumys istep, óz ónimderin berip turdy. Budan bylaı zaýytty qaıta jańalaýdan keıin endi avtokólik janar-jaǵarmaıy óndirisi 2,5 ese artady. Joǵary oktandy janarmaı óndirý 9 ese ósedi. Eń bastysy, atmosferany lastaý 3 esege tómendeıdi. Al sýdy lastaý deńgeıi 130 ese azaıady. Osydan keıin Memleket basshysy Atyraý munaı óńdeý zaýytynyń qaıta jaraqtandyryl­ǵan bóligin iske qosý úshin basqarý tetigin óz qo­ly­men basty. Zaýytty jaraqtandyrýdan ót­kizýge qarjy bólgen Japonııanyń Qazaqstan­daǵy elshisi Tesýo Ito Qazaqstan ekonomıka­synyń qarqyndy damý jolyndaǵy bolashaǵy zor el ekenin, taıaýdaǵy jyldarda álemdegi básekege barynsha qabiletti 50 eldiń qataryna kirý strategııasynyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Shyndyǵynda, AtMО́Z-di qaıta jaraqtan­dy­rý máselesi Elbasynyń tikeleı aralasýymen oń sheshimin tapty. Memleket basshysy Nur­sul­tan Nazarbaevtyń Japonııaǵa sapary ba­rysynda Qazaqstan Úkimeti men Japonııanyń “Marýbenı” kompanııasy arasynda atalǵan zaýytty qaıta jaraqtandyrýǵa kelisim-shart jasalǵan edi. Ile-shala osyndaı kelisim-shartqa “Qazaqoıl” (qazirgi “QazMunaıGaz”) UMK men atalǵan japondyq kompanııa qol qoıdy. Bul kelisim-shartty júzege asyrý úshin Japonııa­nyń halyqaralyq yntymaqtastyq banki (JBIC) men “Marýbenı” kompanııasy aýqymdy kó­lemde ınvestısııa salýǵa mindettendi. Sodan beri zaýytta qarbalas qımyl áste toq­taǵan joq. San túrli ázirlik jumystary qolǵa alyndy. Jobany iske asyrýshy mer­di­gerler tańdaldy. Árıne, bas merdigerdiń biri – nesıe berýshi Japonııanyń JGC kompanııa­sy. Onymen birge túriktiń “GATE Inshaat Taahıýt Sanaı Tıdjaret” kompanııasy da joba­nyń merziminen keshikpeı iske asýyna tikeleı jaýapty boldy. Bularmen qoıan-qoltyq jumys atqarýǵa otandyq birneshe kásiporyn da tar­tyl­ǵan. Zaýytqa álemde úlken suranysqa ıe bolyp júrgen eń sapaly qondyrǵylar ornatyldy. Zaýytty qaıta jaraqtandyrýǵa Ulybrıta­nııa, Úndistan, Reseı elderinen de ozyq tehno­lo­gııalar alynǵan. Qajetti jabdyqtardy daıyn­daýǵa arnalǵan tapsyrystar álemniń ár túkpirine taratyldy, óıtkeni bizge eń sapaly jabdyq qajet boldy. Jáne ony merziminde jetkizýdi talap ettik, dep óz oıymen bólisken zaýyt dırektory Talǵat Baıtazıevtiń aıtýyna qaraǵanda, zaýytty qaıta jaraqtandyrý kezinde jańa qondyrǵylar ornatýmen birge, burynnan jumys istep turǵan qondyrǵylardy jetildirýge de kóńil bólingen. Jańa tehnologııany engizý munaı óńdeý múmkindigin 92 paıyzǵa jetkizip, Eýro-3 standarty boıynsha janarmaı túrleri jáne osyndaı Eýro-4 sapasymen dızel oty­nyn shyǵarýǵa jol ashty. Bir ereksheligi, kúzgi, qysqy kezeńderdiń 35 gradýstyq salqynynda múldem qatpaıtyn dızel otyny shyǵarylady. Eń bastysy, zaýyttan aımaqtyń ekologııa­sy­na taralatyn zııandy qaldyqtardy barynsha boldyrmaýǵa basa nazar aýdarylyp otyr. Bul sý men aýany lastamaýǵa negiz qalaıdy, deıdi mamandar. AtMО́Z-di qaıta jaraqtandyrýdan keıingi kútilgen úmit aqtalyp keledi. Aldymen, elimizdiń munaı óńdeý salasyndaǵy tuńǵysh kásiporyn qaıta túlep, ekinshi tynysy ashyldy. Bul osynda jumys isteıtin 2314 adamnyń qataryn taǵy júzdegen jumysshy-mamanǵa kóbeıtti. Ekinshiden, óńdeletin ónimniń sapasy da, kólemi de artty. Bul elimizdiń ishki tutyný rynogyn janar-jaǵarmaımen qamtý­daǵy qıynshylyqty boldyrmaýǵa yqpal etedi. Úshin­shiden, el bıýdjetine túsetin salyq jáne bas­qa túsimder molaıady. Eń bastysy, táýelsiz elimiz­diń otandyq munaı óńdeý rynogynda ulttyq saıa­sat­ty júrgizýdegi, energetıkalyq qaýipsizdikti qam­tamasyz etýdegi áleýeti arta túsetini aıdan anyq aqıqat. Elbasy Nursultan Nazarbaev atap ótkendeı, qaıta túlegen zaýyt ónimi álemdik standartqa tolyq jaýap beredi. Endi eýropalyq standart deńgeıinde sapaly munaı ónimderin shyǵaratyn zaýytta Qytaıdyń “Sınopek ınjınırıng” kompanııasy hosh ıisti kómirsýtekter shyǵaratyn keshen qurylysyn qolǵa almaq. Osyǵan oraı byltyrǵy jyl aıaǵyna taman AtMО́Z jáne “Sınopek ınjınırıng” kompanııasy arasynda ózara shartqa qol qoıyldy. Joba boıynsha qadasy qaǵylatyn keshenge salynatyn ınvestısııalyq qarjynyń kólemi 1 mıllıard 40 mıllıon AQSh dollaryn quraıdy. “QazMunaı­Gaz” ulttyq kompanııasynyń munaı óńdeý jáne marketıng jónindegi basqarýshy dırektory Danııar Tıesov málim etkendeı, bul Elbasynyń 2015 jylǵa deıingi merzimde munaı óńdeý zaýyttaryn qaıta jańǵyrtý jónindegi tapsyrmasyna oraı qolǵa alynǵan alǵashqy joba bolǵaly otyr. Jobany iske asyrý elimizdegi munaı-hımııa ónerkásibin damytýǵa tyń serpin beredi. Naqtylaı aıtqanda, aldymen, jylyna 133 myń tonna benzol jáne bir jylda 496 myń tonna paraksılol shyǵarýǵa qol jetkizedi. Sonymen birge, osy joba arqyly AtMО́Z-de shyǵarylatyn taýarly benzınderdiń sapasyn Eýro-4 standarty deńgeıine jetkizýge bolady. Al ekologııalyq turǵydan aıtqanda, janarmaı túrlerindegi benzoldyń mólsheri 1 paıyzdan, hosh ıisti kómirsýtegiler 35 paıyzdan aspaıdy dep túsindiredi mamandar. Motor maılarynyń sapasy munaı ónimderiniń túr-túrin kóbeıtý esebinen jaqsartylmaq. Sonyń ishinde Eýro-2 standartyna sáıkestendirilgen Regýlıar-92, Premıým-95, Sýper-98 markili benzınderinde benzol men kúkirttiń mólsherli kórsetkishteri boıynsha sapa qory saqtalady. Eýro-2,3,4 standarttarymen shyǵarylatyn qysqy jáne jazǵy dızel otyndarynda qospa qoldanylmasa da 35 gradýstyq salqynda qatpaıtyndyǵymen erekshelenedi. “QazMunaıGaz” ókili D. Tıesovtiń aıtýynsha, joba qurylysyna shamamen 2500-ge deıin jumysshylar tartylmaq. Sonymen birge, jobada qazaqstandyq úlesti arttyrý máselesine basa nazar aýdarylmaq. AtMО́Z-diń bas ınjeneri Q. Orazbaev túsindirgendeı, joba qurylysyn júrgizý barysynda zaýytta ónim óńdeý úderisine esh kedergi bolmaıdy. О́nim túrleri turaqty óndirile beredi. Jańa joba iske qosylǵanda oǵan shamamen 300-den asa maman qajet bolady eken. Munyń 200-den astamyn zaýyttyń qazirgi mamandary esebinen tolyqtyrýǵa bolatyndyǵy aıqyndalǵan. Al 100-den asa mamandy múmkindiginshe shetelde oqytý jospary jasalypty. Mine, elimizdiń munaı óńdeý salasyndaǵy tuńǵysh zaýytty qaıta jańǵyrtý básekege barynsha qabiletti memleketter qatarynan tabylý maqsatyndaǵy naqty qadamdardyń biri ekeni daýsyz. Joldasbek ShО́PEǴUL, Atyraý oblysy. Altyn irgem keńeısin Qashanda biter istiń bastaýy kóp, Jeri baı, beıbit eldiń aspany kók. Qaztransgaz dáýletti shashyratpaı, Halqymnyń qazynasyna qosqany kóp. Qoǵamda Qaztransgaz atyń dara, Ǵalamda alǵy shepte turǵan sala. Ár úıdiń berekesin keltiretin, Báıgeden kúnde keler sen bir qara. Ýaqytqa boı usynǵan ómir tylsym, Tarıhtyń belesinde bul da bir shyń. Eńbekpen eselegen el yrysyn Merekeńe jyrymmen qosaıyn ún. Sen arqyly ár úıde máńgilik jaz. Berekege bólengen halqym da máz. Egemendi el týyn shyrqat bıik, Qutty bolsyn merekeń, Qaztransgaz! Qadirin “qara altynnyń” halqy bilgen, Ozady ósken eldiń salty birden. Aspanyń ashyq bolsyn, Qazaqstan, Shattyq tolyp, keńeısin altyn irgeń! Dáýlet QARTULY, Almaty gaz júıeleri kásipornynyń slesari. О́z isiniń  úzdikteri anyqtaldy Elimizdegi munaı alyptarynyń biri – “Mańǵys­taýmunaıgaz” AQ Munaı-gaz kesheni qyzmetkerleri kúni qarsańynda “О́z isiniń úzdigi” baıqaýyn ótkizdi. Araǵa tórt-bes jyl ótkizip ómirge qaıta kelgen baıqaýǵa óz isiniń sheberleri atanyp júrgen árbir ujymnan júzden astam júırikter qatysty. Olar “qara altyn” bulaǵyn tasqyndatyp júrgen eń tańdaýly munaıshy operatorlar, jóndeýshiler, dánekerleýshiler boldy. Baıqaý qorytyndysynda óz mamandyqtary boıynsha M.Jaqypov, R.Tıynov, S.Ǵubaıdýllın, N.Rahmedov, S.Denov “О́z isiniń úzdikteri” ataǵyna ıe bolyp, ekinshi, úshinshi oryn alǵan ozattar da qomaqty qarjylaı syılyqpen marapattaldy. Eńbek adamdarynyń sheberligin shyńdap, mártebesin bıiktete túsetin bundaı ıgi shara aldaǵy ýaqytta da jalǵasa beredi deıdi qoǵam basshylary. Jolaman BOShALAQ, Aqtaý qalasy. Maqsat — jaǵdaıdy jaqsarta túsý Qazaqstannyń munaıly derjava atanýy budan 11 jyl buryn Qarashúńgil jerinde burǵylanǵan uńǵydan atqylaǵan alǵashqy “qara altynnan” bastaý aldy. Búgingi tań­da elimizdiń saıası jáne ekono­mıkalyq mán-mazmunyn munaı-gaz kesheninsiz kózge elestetý múmkin emes. Bul sala respýblıkamyzdyń da­mýynyń lokomotıvi, yrǵaqty jáne tuǵyrly ekonomıkamyzdyń ir­getasy bolyp tabylyp otyr. Mine, osy sebepti Elbasy Nursul­tan Ábishuly Nazarbaev atalmysh sa­lanyń damýyna erekshe kóńil bólip, únemi nazarynda ustap kele­di. Álemdik qarjy daǵdarysy ýaqy­tynda Elbasy senimin aqtap, “qara altyn” óndirisin qarqyndy iske asyryp otyrǵanymyzǵa biz de óte qýa­nyshtymyz. Bıylǵy jyly 6 mln. tonnadan asa munaı óndirip otyrǵan “О́zenmunaıgaz” óndiristik fılı­alynyń da bul jetistikke qosyp otyrǵan ózindik úlesi bary anyq. Árıne, bul jeńistiń barlyǵy bizge ózinen ózi kelgen joq. Bul – bar­lyq býyn munaıshylardyń tyny­msyz tókken teri men eren eńbeginiń nátıjesi. Ásirese, О́zen ken ornyn alǵash ıgergen arda­ger­lerdiń erlikke para-par eńbeginiń arqasy. Biz Qazaq jerindegi munaı salasynyń irgetasyn óz qoldary­men qalap, kúlli ǵumyryn qıyn­dy­ǵy kóp óndiriske arnaǵan arda ul­da­rymyzdy árqashan maqtan tuta­myz jáne dáıim esimizge alyp júremiz. Búgingi tańda Qazaqstanda 230-ǵa jýyq munaı jáne gaz ken orny anyqtalǵan. Munaı qory dálel­dengen Qazaqstan munaıy álemniń 16 eline shyǵarylyp otyr. Mine, О́zen ken orny osylardyń ishindegi eń irisiniń biri. 1959 jyly Jetibaı qurylymynda aýqymdy zertteý, burǵylaý jumystary júrgizildi jáne 1961 jyly №6 uńǵydan al­ǵash­qy munaı burqaǵy atqylady. Sondaı-aq, osy jyly О́zen ken or­ny ashyldy. Kóz ilespes qysqa ýa­qyt ishinde bul ken ornyn zertteý, munaı óndirý jumystaryn yńǵaı­las­tyrý men ózge de daıyndyq sharalaryn júrgizý qolǵa alynyp, 1964 jyly munaı óndirý isi bas­talyp ketti.  1975 jyly Qazaqstan ón­dirgen “qara altynnyń” 80 paıy­zyn (17 mln. tonnaǵa jýyq) О́zen munaıy qurady. Mańǵystaýda joǵary qarqynmen shyǵarylǵan munaıdyń arqasynda respýblıka boıynsha óndirilgen “qara altyn” 10 jyldyń ishinde 2,4 esege ósti. Munaı óndirisiniń arqasynda mańǵystaýlyq aýmaqtyq-óndiristik keshen jiti ári jyldam qalyptasyp úlgerdi. 1970-1980 jyldar araly­ǵynda respýblıka boıynsha barlyq ónerkásip ónimi 1,7 esege, munaı ónerkásibi boıynsha Mańǵystaý­da­ǵy aýmaqtyq-óndiristik kesheniniń kólemi 18 esege ósti. Árıne, Táýelsiz qazaq eliniń búgingi basty perspektıvasy, kemel keleshegi Kaspıı qaırańyndaǵy ken ornyn ıgerýmen tyǵyz baı­la­nysty. Desek te, munaı óndirisin­degi shıkizat bazasynyń udaıy óndirisin qamtý maqsatynda aktıvti qordy údetý kompanııamyzdyń ne­gizgi tapsyrmasynyń biri bolyp tabylady. Búginde “QazMunaıGaz” Barlaý О́ndirý” AQ-tyń 44 ken oryn boıynsha 270 mln. tonnaǵa jýyq óndiriletin munaı qory bar. Kompanııamyzdyń óndirip otyrǵan “qara altynynyń” 7,3 mln. tonna­sy Mańǵystaý oblysynan, 5,1 mln. tonnasy Atyraý jáne Qazaqstan­nyń ózge de aımaqtarynan óndi­rilip otyr. О́z tarapynan kompanııamyz óziniń áleýmettik mindettemelerin, jerasty kenin ıgerý jónindegi ke­lisim-sharttaryn tolyq kólemde oryndap otyr. “QazMunaıGaz” Bar­laý О́ndirý” AQ-tyń osyndaı ıgilikti isiniń arqasynda Jańaózen qalasynyń turǵyndary sporttyq tamasha nysandarǵa qoly jetip, kompanııa esebinen Dene shynyq­tyrý-saýyqtyrý kesheni jáne ortalyq stadıon salynyp berildi. Endi jergilikti jastardyń óz ýaqytyn tıimdi paıdalanyp, sport­pen shuǵyldanyp, bıik belester men jańa jeńisterdi baǵyndyrýǵa múmkindikteri týyp otyr. “QazMunaıGaz” Barlaý О́ndirý” aksıonerlik qoǵamynyń qurylǵan sátinen bastap qol qoıylǵan árip­testik memorandýmynyń aıasynda Mańǵystaý oblystyq ákimdigimen áleýmettik seriktestik baǵdarlama­sy júzege asyp keledi.  Aǵymdaǵy jyldyń 7 aıyna 170 mln. teńge qarjy bólip, qaladaǵy 32 kásip­orynǵa jumyspen qamtý bóliminde tirkeýde turǵan Jańaózendegi 1000 jumyssyz azamatty jumysqa or­na­lastyrdyq. Sonymen qatar, “Qaz­MunaıGaz” Barlaý О́ndirý” AQ-tyń qarjylandyrýymen 200 páterli kommýnaldyq turǵyn úıdiń qury­ly­sy bastaldy, “Tóńirekshiń” qos­alqy sharýashylyǵyn 500 gektarǵa deıin ulǵaıtyp, 1500 jumys ornyn qurýǵa múmkindik týǵyzdyq. Munaı­shylardyń kásibı merekesine oraı qalamyzdaǵy tórt mekteptiń sport­tyq alańshalary jasandy jabyn­dylarmen qaıta salynyp, jyl sońyna deıin barlyǵy on mektepke 100 mln. teńge qarjyny quraıtyn osyndaı sporttyq alańshalar salynyp berilmek. Bárińizge belgili, kompanııa­myz­dyń jumyskerleriniń ortasha jal­aqysy túbektegi jáne jalpy eli­miz­degi biz sekildi ózge kásiporyn­dardaǵy jumyskerlerdiń eńbekaqy­synan áldeqaıda joǵary. Shilde aıynda “QazMunaıGaz” Barlaý О́ndirý” AQ-tyń óndiristik fı­lıal­daryna eńbekaqy tóleýdiń jańa júıesi engizildi. Jańa júıeniń nátıjesinde 1,8 salalyq koeffısıentin jáne 1,7 aýdandyq koeffısıentin qosa eseptegende eńbekaqy ortasha eseppen 26,5 paıyzǵa ósip otyr. “QazMunaıGaz” Barlaý О́ndirý” AQ-tyń barlyq jumyskerleri jáne olardyń otbasy músheleri te­gin erikti medısınalyq saqtandyrý júıesimen qamtylǵan. Munaıshy­lar­dyń balalary jyl saıyn kom­panııa esebinen saýyqtyrý lager­le­rin­de demalyp keledi. Balalarǵa be­rilgen joldama qunynyń 70 paıy­zyn kompanııa óz esebinen ótep, sondaı-aq, búldirshinderdi charter­lik reıstermen tıisti jerine apa­ryp-ákelýdi óz moınyna alyp otyr. “QazMunaıGaz” Barlaý О́ndi­rý” aksıonerlik qoǵamy “О́zen­munaı­gaz” jumyskerleriniń áleý­mettik-tur­mys­tyq jaǵdaıyn jaq­sartý baǵytyn­daǵy jumystaryn osy jyly odan ári jalǵastyryp otyr. 2009 jyly osy maqsatqa kom­panııa 1,3 mlrd. teńgeden asa qar­jy jumsady. 2010 jyly ju­mys­kerlerdiń áleýmettik-turmys­tyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa arnalǵan baǵdarlama aıasynda 1,6 mlrd.teńge bólinip otyr. Árıne, bizdiń áleýmettik sa­la­daǵy jumystarymyz áli de kemshi­liksiz emes. Desek te, “О́zenmu­naıgaz” munaıshylaryna jaıly jaǵdaı jasaý úshin adymdy qadam­dar men naqty ister júzege asyp jatyr. Eń bastysy – munaı­shy­lardyń jaǵdaıyn odan ári jaq­sar­týǵa izgi nıetimizben qolymyzdan kelgen isti aldaǵy ýaqytta da jalǵastyra beretin bolamyz. Kıikbaı EShMANOV, “О́zenmunaıgaz” óndiristik fılıalynyń dırektory. Jańaózen qalasy. Talanttar tartýy “QazMunaıGaz” ulttyq kompanııasy elimizdiń mádenıetine qandaılyq qamqorlyq kórsetip kele jatqanyn jurtshylyq jaqsy biledi. Keshe, 3 qyrkúıek kúni elimizdiń munaı jáne gaz kesheni qyzmetkerleriniń kásibı merekesi qarsańynda mádenıet maıtalmandary sol qamqorlyqtyń qaıtarymyn jasaýǵa tyrysty. Astanadaǵy “Qazaqstan” ortalyq konsert zalynda Qazaqstan Respýblıkasynyń munaı-gaz kesheni qyzmetkerleriniń kúnine arnalǵan merekelik konsert shyn máninde tamasha talanttardyń toıǵa laıyqty tartýy bolyp shyqty. Án men bıdiń nómirleri sala qyzmetkerleriniń eren eńbegin kórsetetin shymyr da jumyr beınesıýjettermen qatar órilip, ádemi kómkerilgen bul konserttiń ózindik bir tamasha ereksheligi retinde “QazMunaıGaz” ulttyq kompanııasynyń ártúrli qurylymdarynda jumys isteıtin qyzmetkerlerdiń júrgizýshi retinde de, ánshi retinde de óner kórsetýin ataý jón. Qazaqstan Respýblıkasynyń Munaı jáne gaz mınıstri Saýat Myńbaev, “QazMunaıGaz” ulttyq kompanııasynyń prezıdenti Qaıyr­geldi Qabyldın, Úkimet músheleri Vladımır Bojko, Gúlshara Áb­di­qalyqova, Májilis depýtaty Kenjeǵalı Saǵadıev, munaı sala­sy­nyń ardageri Ravıl Shyrdabaev, taǵy basqa da aıtýly azamattar qatysqan bul konserttiń televızııalyq nusqasy kásibı mereke kúni, ıaǵnı 5 qyrkúıektiń keshinde “Habar” arnasy arqyly kórsetiledi. “Egemen-aqparat”. Ilgerileýdiń alǵysharttary О́ńir ekonomıkasynyń da­mýynda “SNPS-Aqtóbemu­naı­gaz” aksıonerlik qoǵamynyń orny erekshe. Aksıonerlik qo­ǵam bıyl 6 mln. 50 myń tonna munaı ón­dirýdi mejelep otyr. Munaıǵa ilespe gazdy óńdeýdiń jańa tehnologııasyna basa kóńil bólinýde. Bıylǵy jyly bizdiń kompanııa munaı daıyn­daýdyń tórtinshi zaýyty men Jańajol ken oryndaryn­da­ǵy tazartylmaǵan gazdy jer qa­bat­taryna aıdaıtyn kompres­sor­lyq stansanyń qurylysy­na qarjy bólip otyr. Bul ny­sandar paıdalanýǵa berilgende alaýǵa jaǵylǵan gaz halyqtyń ıgiligine aına­la­dy dep otyr­myz. Oblys ekonomıkasy­nyń damýyna mol úles qosyp otyr­ǵan osy kompanııanyń ıgi isteri jurtshy­lyq­qa keńinen málim dep oılaımyz. Ústi­mizdegi jyl­dyń sáýir aıynan bastap úsh ny­sanda kúrdeli qurylys ju­mystary bastaldy. Bul nysan­dar aımaqtyń údemeli ındýs­trııalyq-ınovasııalyq damý baǵdarlamasyna kiredi. Olarǵa jumsala­tyn qarjy kólemi 500 mln. AQSh dol­la­ryn quraıdy. Aqtóbe jerinde jumys iste­gen jyl­darynda “SNPS-Aqtó­bemunaıgaz” aksıo­­nerlik qo­ǵamy aımaqtaǵy áleýmet­tik mańyzdy jobalarǵa kóńil bóldi jáne osy jumystardy odan ári jalǵastyrýda. Kompanııa árqa­shanda qolushyn sozýǵa ázir. 1997 jyldan kúni búginge deıin demeý­shilik qaıyrymdylyq maqsattarǵa 8 mlrd. teńgeniń ústinde qarjy baǵyttaldy. 2010 jyly 650 mln. teńge jumsaldy. Onyń ishinde 100 mln. teńge aqtóbelik fer­merlerge beriletin janar-jaǵarmaı­dyń qunyn óteýge berildi. Kommýnaldyq-ınfraqury­lym­dyq jobalardy qoldaýǵa úlken kólemde demeýshilik jár­dem kórsetilýde. Aýyl sharýa­shylyǵy, densaýlyq saqtaý salalaryna, buqaralyq jáne kásiptik sportqa biraz qarjy berilip keledi. Mádenıetke, óner men ǵylymǵa da kómek kór­setilýde. Merekelerdi uıym­das­tyrýǵa, az qamtylǵan otba­sy­lardy qoldaýǵa qaıyrymdylyq jasalýda. Kompanııa, sondaı-aq kommýnaldyq jumystardy, baı­lanys júıelerin de qarjy­lan­dyryp, eldi mekenderdi gaz qu­byrlaryna qosýǵa tikeleı járdem berýde. Máselen, 2001 jyly kom­panııa Uly Otan soǵysy ar­da­gerleri úshin seksen páterli úıdi paıdalanýǵa berdi. Bes jyldyń ishinde nemese 2002-2007 jyldary oblys mektep­teri 500 kompıýter jabdyq­taryn aldy. Al medısına mekemeleri 57 jedel járdem avtókóligin aldy. “SNPS-Aqtóbemunaıgaz” kompanııasy respýblıkalyq kólemdegi qaıyrymdylyq sha­ralaryna da turaqty qatysa­dy. Olardyń da baǵyty san-sa­laly. Tabıǵat apatynan zar­dap shekken eldi mekenderge kómek kórsetý, ǵylymı eńbek­terdiń baspalardan shyǵýyna járdem jasaý, taǵy basqa jaǵdaılar únemi eskeriledi. Aımaqtyń áleýmettik tur­my­syn jeńildetýde kompanııa kóp jumys istep keledi. О́z kúshimen óndirip, oblystyń eldi mekenderine tómen baǵa­men taýarly gaz berýdi kom­panııa moınyna alyp otyr. Taktalıfým ESENǴULOV,  “SNPS-Aqtóbemunaıgaz” AQ bas dırektorynyń orynbasary. Aqtóbe oblysy.