Polkovnıktiń kúıreýi

“Men áskerı qyzmetshimin, polkov­nık­­pin, áskerı ǵylymdardyń kandı­daty­myn. Áskerı bólim komandıri qyzmetinde júrip, men áskerı proký­ra­tý­ra jáne áskerı-tergeý basqarmasy tarapynan áskerı qyzmetshilerden para alýdyń jaqsy júıege salynǵandyǵyna kóz jetkizdim. Paraqorlardy aqylǵa kel­tire almaǵandyǵymnan naqty laýa­zym­dy adamdardy kórsetip, synadym. Buǵan jaýap retinde birden maǵan qarsy qylmystyq is qozǵaldy. Keıin qamaýǵa alyndym. Bopsalaý, qorqytý jáne is júrgizý zańdaryn buzý tergeýshiler men prokýrorlar minez-qulqynyń normasy boldy. Meni oıdan shyǵarylǵan qyl­mys­ty jasadyń dep, tabandy túrde moı­yndatýǵa tyrysty. Maǵan qatysty tergeý isin men synaǵan prokýrordyń týysy júrgizdi. Munyń ózi is júrgizý zańyn buzý bolyp sanalady. Aıǵaqtar burmalandy, alıbıler iske tirkelgen joq. Tergeý basqarmasynyń bastyǵy tergeýge jetekshilik etti. Tabandylyq kórsetkenimniń arqa­synda men bostandyqqa shyǵaryldym, al qylmystyq is qosymsha tergeýge jiberildi. О́ıtkeni, meniń kináli ekenim dáleldenbedi. Tergeýshiler 2006 jyldyń qańtar aıynda shyǵarylǵan raqym­shy­lyq zańy boıynsha qylmystyq isti qysqartýdy usyndy. Biraq bul usynys meniń taza ataǵymdy aqtap bere almaı­tyn edi.  Sondyqtan men kelispeı, ter­geý­diń jalǵasýyn talap ettim. Sodan keıin meni tergeýden qashyp júr degen syltaýmen túrmege qaıta japty. Keri­sinshe men tergeýden qashqan joqpyn, aqtaý úkimine senip, tergeý men sottyń zańdy júrgizilýin talap etken bolatyn­myn. Biraq tergeý isi taraptardy bitis­tirý arqyly isti qysqartýǵa tyrysa­tynyn baıqatty. Men kelispedim. Jal­py, túrmede bir jyl otyrǵan soń men taǵy da bostandyqqa shyǵaryldym, al qylmystyq is taǵy da qosymsha tergeý­ge jiberildi. Jalpy alǵanda, jeti ret sot, toǵyz ret qosymsha tergeý boldy. Sottar ózderine jaýapkershilik alǵysy kelmedi, sondyqtan isti qosymsha ter­geýge jiberip otyrdy. Al prokýrorlar isti toqtatqysy kelmedi, óıtkeni bul jaǵdaıda olardyń maǵan qatysty quqyqqa qarsy áreketteri áshkerelenip qalar edi. Tergeý bastalǵannan úsh jyldan keıin tergeýshiler meniń áreketterimde qylmys quramynyń bolmaýynan qylmystyq isti qysqartýǵa májbúr bol­dy. Men óz elimniń adal azamaty retinde áskerı quqyq qorǵaý organ­darynyń menen keshirim suraýyn jáne tergeýshilerge shara qoldanýlaryn talap ettim. Buǵan jaýap retinde maǵan qarsy taǵy qylmystyq is qozǵap,  tipti jalǵan qylmys quramyn da tapty. Maǵan qatysty qozǵalǵan qylmystyq is tergeýshilerdi de, prokýrorlardy da, sýdıalardy da jalyqtyrǵan bolýy kerek. Qylmystyq is júrgizý kodeksi men Joǵarǵy Sot qaýlysynyń talap­taryn buza otyryp, maǵan sadaqa laqtyrǵandaı, shartty jaza túrindegi aıyptaý úkimin shyǵardy. Árqashan úlgili ofıser bolyp tanylsam da, búgingi kúni sottyń she­shi­mi boıynsha qarýly kúshter qatarynan shyǵaryldym, sottalǵandyǵymnan ju­mysqa ornalasa almaı júrmin. Ádilettilik ornap, burynǵy mártebem men taza ataǵymdy qaıtaryp alýyma qolushyn beredi degen senimmen “Egemen Qazaqstanǵa” aryzdanǵandy jón sanadym...”. Bul hattyń ıesi – Baýyrjan О́te­pov. О́zi aıtqandaı, áskerı qyzmetshi – biraq burynǵy, áskerı sheni polkovnık – ol da burynǵy. Áskerı ǵylymdardyń kandıdaty. Áýeli redaksııaǵa haty keldi. Keıin kúıregen, kúızelgen sııaqty kóringen ózi kórindi. Álbette, ashynǵan adam aryz jazady. Árıne, aryzynda ózin aqtap, ózgeni dattap jazýy da yqtımal. Sondyqtan qandaı nárseniń de ekinshi jaǵy bolatynyn eskere otyryp, osy máselege baılanysty jýrnalıstik zertteý júrgizýdi jón sanadyq. Eki jaqty da tyńdap, eki jaqty da sóıletý arqyly ǵana aqıqatqa kóz jetkizýge bolar edi. Osy burynǵy polkovnıktiń hatyna oraı Almaty qalasyndaǵy QR qylmys­tyq ister jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq áskerı sotynyń tóraǵasy Sovethan Sákenovke jolyqtyq. – Sottalǵan Baýyrjan О́tepovtiń Almaty garnızony áskerı sotynyń ózine qatysty shyǵarǵan 2007 jylǵy 20 tamyzdaǵy úkimine baılanysty apellıasııalyq shaǵymyn QR Áskerı sotynyń qylmystyq ister alqasy 2007 jyldyń qyrkúıeginde qarady, – dedi Sovethan Sákenuly. Bul jóninde №1 a – 71/2007 nómirli qaýly qabyldandy. Áskerı bólimniń burynǵy komandıri, polkovnık Baýyrjan О́tepov Qazaqstan Respýblıkasy Qylmystyq kodeksiniń 176-baby, ekinshi bóliminiń “a”, “b”, “v” tarmaqshalarymen aıypty dep tanylyp, úsh jyl alty aıǵa bas bostandyǵynan aıyrýǵa sottalǵan. Raqymshylyq zańyn qoldaný arqyly ol jazasyn óteýden bosatylǵan. Negizinde О́tepov sottyń úkimimen tómendegi jaǵdaılarǵa baılanysty aıypty dep tanylǵan. Ol 15632 áskerı bólimniń komandıri qyzmetinde júrip, 2001 jylǵy 13 qarashadan 2003 jylǵy qyrkúıek aıyna deıingi aralyqta qyzmet babyn paıdalanyp, janar-jaǵar maı qoımasynyń meńgerýshisi – janar-jaǵar maı qyzmeti bastyǵynyń mindetin ýaqytsha atqarýshy Nálenovke zańsyz buıryq berý arqyly urlyqqa ıtermelegen. Bir top kisi aldyn ala kelise otyryp, birneshe ret, atap kór­se­ter bolsaq, 2002 jylǵy 7 jáne 12 qyr­kúıekte, 2003 jylǵy 6, 7, 20 jáne 24 aqpanda 15632 áskerı bóliminiń 27 933,9 kg. janar-jaǵar maıyn Aqyl­baev degen azamatqa ótkizip jibergen. Jáne jasaǵan qylmystaryn jasyrý maqsatynda О́tepov óziniń qyzmet babyn paıdalanyp 2003 jyldyń qańtar aıynda qaramaǵyndaǵy Nálenovke jalǵan qujat jasaýǵa buıryq beredi. О́tepov óziniń apellıasııalyq shaǵymynda sottyń úkimin ózgertip, qylmystyq isti qysqartýdy suraıdy. Polkovnık B.О́tepovtiń áskerı bólim komandıri– memlekettik laýazym ıesi bola tura ózine senip tapsyrylǵan bótenniń múlkin qyzmettik ókilettigin teris paıdalana otyryp, adamdar tobymen aldyn ala sóz baılasyp, birneshe ret urlaǵany jóninde aıyby qylmystyq is materıal­darynda jınaqtalǵan. Jáne sot úderisinde jan-jaqty tolyq zerttelgen. Birneshe naqty dáleldemelerdiń jıyntyǵy men óziniń dálelin tapqan. Sondyqtan da birinshi satyly sot ony úsh jarym jylǵa bas bostandyǵyna aıyrý jazasyna úkim shyǵarǵan. Keıin raqymshylyq zańynyń negizinde О́tepov bul jazany óteýden bosatylǵan. – Biraq О́tepov ózine shyǵarylǵan bul úkimge razy emes qoı... – Sondyqtan da ol apellıasııalyq shaǵym túsirdi emes pe. Onyń bul shaǵymyn qarap, úkimdi óz kúshinde qaldyrdyq. – О́tepov sol apellıasııalyq  shaǵymyna qatysty shyǵarylǵan qaýlyǵa da kóńili tolmaı otyr ǵoı. – Sot sheshimine rıza emes taraptardyń ártúrli pikir aıtyp, ártúrli kózqarastaryn bildirip jatýy múmkin. Olar bar bolǵany kózqarastar men pikirler ǵana. Kúshine engen úkim – ol zań. Al zań oryndalýǵa tıis. – О́tepovtiń aıtýynsha, Áskerı prokýratýra jáne áskerı tergeý organdary onyń aqtalýyna jol bermeıtin sııaqty. Sottyń aqtaý úkimin shyǵarýyna túrli kedergiler jasap jatqan da solar deıdi. – Men bul isti bir kisideı-aq biletin sýdıamyn. Eger shynymen-aq aqtalýǵa jatatyndaı negiz bolsa, sýdıalar áldeqashan aqtaý úkimin shyǵarǵan bolar edi. Osy isti qaraǵan sýdıalar toby tergeýshiler men prokýrorlardy nemese basqa taraptardy jaqtap, múddelilik tanytty dep oılamaımyn. Kásibı sýdıa retinde buǵan senbeımin de. ...Sonymen B.О́tepovtiń redaksııaǵa jazǵan aryzynyń tolyq mátinin de, osy isti qaraǵan sýdıamen bolǵan shaǵyn suhbatymyzdy da oqyrman nazaryna usynyp otyrmyz. “Biriktirip aıtsa, bıdiki jón, qurastyryp aıtsa, quldyki jón” degenniń keri keldi. Árkim ózinikin durys deıdi. Al bul másele boıynsha biz óz pikirimizdi bildirýden aýlaqpyz. Oǵan quqymyz da joq. Degenmen, núktesi qoıylmaǵan sekildi kórinetin osy iske qatysty jazylǵan maqalamyzǵa da ázirshe núkte qoıa almaıtyn sııaqtymyz. Kim biledi, “Egemen Qazaqstandy” qolyna alǵan Bas áskerı prokýratýra basshylarynyń biri osy bir qıyn túıindi iske qatysty tekserý júrgizýge sheshim qabyldar. Sol tekserý istiń aq-qarasyn ashyp ta berer. Kúıregen, kúızelgen polkovnıktiń isi bálkim ońynan sheshiler, múmkin kerisinshe onyń aıypty ekeni naqty dáleldener. Ne de bolsa osy bir iske baılanysty dýaly aýyzdyń naqty sheshimi qajet-aq sııaqty. Sharafaddın ÁMIR. ASTANA – ALMATY – ASTANA.