Shýaq pen shapaǵat

SOS Qazaqstannyń balalar qalashyǵyna 10 jyl Meıli jaqsy bolsyn, jaman bol­syn, áıteýir jahandyq jańa­lyqtarǵa tez beıimdelip kelemiz. Bir jaǵynan, árıne, túsinetin adamǵa bul da jaqsy. Álemdik kóshten qalmaý, jahandyq damý úrdisterine jańa bolmyspen, jańa serpilispen aralasa bilý degendeı, taǵysyn taǵy kete bermek. Biraq, jahandyq kósh dep alyp, meıli qısyny kelsin, kelmesin, áıteýir durysqa da, burysqa da, basymyzdy tyqpalaı bermegenimiz jón sekildi. Ejelden beri halqymyzda “je­tim” degen sóz aýyzǵa kóp alynbaı­tynyn jaqsy bilemiz. Imandylyq pen baýyrmaldylyqty ult tár­bıe­siniń temirqazyǵyna aınaldyratyn dańǵyl jol Qudaıǵa shúkir, salyn­bady emes, salyndy. Degenmen, HH ǵasyr bastalǵannan beri halqymyz­dyń ulttyq sanasy neshe túrli syrt­qy faktorlar kesirinen ýla­nyp kele jatqany ras. Sonyń ja­ǵymsyz kórinisi “jetim” degen sózdi qoıyp, “jetimder úıi” degen ataý ornyǵyp barady. Kezinde, qulaqqa jaǵymsyzdaý estiletin sol sózdi aıt­paq túgili, ol týraly oılaýdyń ózi adamnyń sanasyna, odan qala berdi júregine ınedeı qadalyp, áser etýshi edi. Al qazir ondaı sózder qansha jerden kóp aıtylyp jatsa da, baıqap otyrsaq, eshkim­niń júregi de, sanasy da bylq et­peıdi. Myń jerden qoǵam bolyp qarsy kúresip, jetim balalardyń sanyn azaıtý qamyn jasap jatsaq ta adamdardyń ýlanǵan sana-sezi­min, óz ómirine degen jaýapker­shi­ligin, urpaǵyna degen súıispen­shi­ligin, eń bastysy, adamdyq aına­syn túzetýge shamamyz jetpeı otyr. Iá, ár memleket jetimderdiń sanyn azaıtý úshin kóptegen ister jasap jatyr. Halyqaralyq qorlar da jetim balalarǵa qamqorlyq kór­setýde. Olar kóbine bir ǵana maqsat aıasynda jumys jasaıdy. Iаǵnı je­tim balalarǵa meıilinshe kómek kór­setý desek, sondaı halyqaralyq qor­dyń biri – SOS Kinderdorf International qory. Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin ata-analarynan aıyrylǵan jetimderge qamqorlyq kórsetý maq­satynda 1949 jyly Avstrııada German Gmaıner degen mesenat óziniń barlyq qarajatyna balalar qalashyǵyn salady. Bul qalashyq­tyń salynýy halyqaralyq qordyń qurylýyna negiz bolady. Osy qor aıa­­synda búginde jetim balalarǵa ar­­nal­ǵan qalashyqtardyń sany 450-ge jetip otyr. Al bizdegi ananyń aıaly alaqanynan aıyrylǵan ba­lalarǵa arnalǵan osyndaı qalashyq 1997 jyly alǵash ret Almatyda, odan keıin 2000 jyly Astanada já­ne 2005 jyly Temirtaýda boı kó­terdi. Halyqaralyq qordyń tike­leı de­meýshiligimen salynǵan qala­shyqtar elimizdegi jetim balalarǵa qamqor­lyq jasap jatsa da, je­tim balalar máselesi áli túpkilikti sheshilmeı ja­tyr. Sol 2000 jyly Astanada qu­rylǵan “SOS Qazaq­stannyń ba­la­lar qalashyǵy” ótken jeksenbi kúni ózderiniń 10 jyl­dy­ǵyn atap ótti. Qalashyqta tárbıe­le­nip jatqan búldirshinderdi qut­tyq­taýǵa halyqaralyq SOS Kin­der­­dorf In­ter­national qorynyń prezı­den­ti Hel­mýt Kýtın arnaıy keldi. Taǵdyr tálkegine ushyraǵan jas júrekterge az da bolsa medeý bol­syn dep Bilim jáne ǵylym mınıs­tr­ligi, Astana ákimdigi, Respýblıka­lyq ulannyń gvardııasy, Musylman qyz balalar jáne analar departa­menti men qalanyń birneshe kásip­oryn­da­ry balalar qalashyǵyna kelip, óz­de­riniń syılyqtarymen jas jetkin­shekterdi qýantty. Balalar qalashy­ǵynda merekelik sahna uı­ymdas­tyrylyp, balalar quttyqtaý­shy­larǵa án men bıden shashý shashty. “On jyl buryn bizdiń qala­shy­ǵymyz Astananyń bir bóligine aınalǵanyna qýanyp edim. Balalar­dyń jaqsy ómir súrýlerine biz de, sizder de qoldaryńyzdan kelgen kómekti aıaǵan joqsyzdar. Osydan úsh kún buryn Qazaqstannyń bi­rinshi hanymy Sara Nazarbaevaǵa Qazaq­standaǵy balalar men otbasy­lardyń jaqsy ómirine sińirgen eleýli eńbegi men Balalar qalashy­ǵynyń qalyptasýy men damýyna qosqan ólsheýsiz úlesi úshin Ha­lyq­aralyq SOS Kinderdorf International qorynyń joǵary dárejeli “Qur­metti altyn saqınasy” syılyǵyn tabystaǵan bolatynmyn. Al endi minekı, búgin óz balalarymnyń or­tasyndamyn. Men úshin budan ar­tyq baqyt joq shyǵar” – dep aǵy­nan jaryldy halyqaralyq SOS Kinderdorf International qorynyń prezıdenti Helmýt Kýtın. Balalardyń kózderine qarap, erik­siz oıǵa batady ekensiń. Olarǵa ulttyq tárbıe meılinshe kóp be­ril­se eken deımiz. Keıin, elimizdiń da­mýyna olar da bir kirpish bolyp qa­­lanaty­nyna zor úmitpen qaraı­syń. Biraq, jetimi bar qoǵamnan jetimi joq qoǵam álde­qaıda meıi­rimdi, salıqaly, qaıy­rym­dy bola­ty­nyn áste umytpasaq eken. Araı ÚIRENIShBEKQYZY. --------------------------------- Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT.