О́tken jyly qarashada El Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Belarýs Respýblıkasyna resmı saparmen baryp qaıtqan bolatyn. Sapar barysynda eki memleket arasyndaǵy dostyq pen yntymaqtastyq baılanystardy júzege asyrý maqsatynda qolǵa alynǵan sharalardyń biri rýhanı dástúrlerdi jańǵyrtý ekeni eskerilip, Belarýs Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Mádenıet kúnderin ótkizý kózdelgen. K. Baıseıitova atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatrynda saltanatty ráýishte ashylǵan Belarýs Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Mádenıet kúnderinde Mádenıet mınıstrligi mádenıet komıtetiniń tóraǵasy Ilııas Qozybaev pen Belarýs Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Valerıı Brylev eki halyqtyń mádenı sabaqtastyǵyn ulyqtaıtyn ıgi sharaǵa tilekterin aıtyp, qonaqtardyń “Klassık-Avangard” ansambli Qazaq eline arnaıy ázirlegen konserttik baǵdarlamasyn usyndy. Mádenı sharany Mádenıet mınıstrligi men “Qazaqstan halqynyń rýhanı damý qory” AQ uıymdastyrýa.
El men eldiń arasyndaǵy rýhanı sabaqtastyqty saz órnekterimen bederleýden asqan áserli eshteńe tappaısyz. Júrektiń muńy men qýanyshy, saǵynyshy men sarqylmas baqyty tek qudiretti áýen qanatymen talmaı qalyqtaıdy. Halyqtyń tabıǵatyn tanyp, janyn barynsha uqqysy keletin adamnyń áýeli osy eldiń mýzykasyna qulaq tosýy beker bolmasa kerek. Sol sebepti de, mundaı shyǵarmashylyq baılanystarǵa qaı el bolsyn áýeli óziniń eń qymbat dúnıesin usynýǵa tyrysyp baǵatyny haq. “Klassık-Avangard” ansambli árbir belorýstiń kókeıine maqtanysh sezimin úıalatatyn, ataǵy Eýropaǵa taraǵan osyndaı áıgili kameralyq ujym sanalady. Ansambldiń on segiz múshesiniń árqaısysy óz aldyna jeke tulǵa retinde halyqaralyq konkýrstarda júlde alyp júrgen dúldúlder desek, al ujymnyń kórkemdik jetekshisi ári dırıjeri Vladımır Baıdovtyń dástúrli belorýs áýeni men klassıkalyq jaýharlardyń jaqyn úndestiginen kesteniń áshekeıindeı kórkem beıne túıgen sýretker ekenin, “Klassık-avangardtyń” shyǵarmashylyq shyńdalýyna qosqan tolaıym eńbegin jurt erekshe súıispenshilikpen aıtatyny shyndyq. Vıtebsk qalasynda ótetin I.Sollertınskıı atyndaǵy halyqaralyq kameralyq mýzyka festıvalin uıymdastyrýǵa muryndyq bolǵan ansambldiń jıyrma jyldan astamǵy tarıhyn túgel sholyp shyǵa almaspyz, biraq ta óner ujymynyń ulttyq radıo qoryna jazylǵan 150-deı injý-marjanyn belorýs halqynyń qalyptasý dáýirin tutas qamtıtyn, kesheden búginge deıingi mýzykalyq tynys-tirshilikten tizilgen shejirelik jınaq deýge tolyq negiz bardaı. Qazaq elinde alǵash ret óner kórsetip otyrǵan ujymnyń shyǵarmashylyq izdenistegi kelbetin ulttyq salt-dástúrge negizdelgen sazdary men XVII-XX ǵasyrlar aralyǵyndaǵy qundylyqtardan iriktelgen jazbalarynan aıqyn tanısyz.
“Klassık-Avangard” ansambliniń elordadaǵy keshi jurtqa qandaı áser qaldyrdy deıtin bolsaq, aldyńǵy saptaǵy segiz skrıpka men eki vıoloncheldiń dırıjer taıaqshasymen teńdeı terbelip, al ekinshi qatardaǵy úrlemeli túrli aspaptar qonymdy úılesip, birin-biri tolyqtyryp, biriniń únin ekinshisi ármen qaraı múltiksiz jalǵastyryp, tolyq túsinistikpen syńǵyrlata jónelýi kóńildi kókoraı belge jeteledi. Belorýstiń “Kýpalınka”, “Polka Iаnka” halyq ánderin oryndaǵan Belarýs Respýblıkasynyń Ulttyq akademııalyq opera jáne balet teatrynyń ártisi Anastasııa Moskvına men “Isa paıǵambardyń ánuranyn” aıtqan Vladımır Gromovtyń aıshyqty daýystary ansambl áýenimen jarasa qabysyp, sheberlik úlgisi kórinis tapty. Álem jáne belorýs kompozıtorlary qatar shyrqaldy. Iogann Shtraýs, Mateı Radzıvıl, Mechıslav Karlovıch, Stanıslav Monıýshko, Antonıı Orlovskıı, Sekondo Kazadeı, Roman Polester syndy ótken ǵasyrlar ókilderi qaldyrǵan murany qapysyz óńdep, halyqqa jetkizýde “Klassık-Avangardtyń” tókken teri ólsheýsiz ekenine kóz jetkizetin munan da basqa mysaldar az emes. Ansambl kenet qazaqtyń “Daırabaı”, “Kókpar”, “Ertegi” shyǵarmalaryn syzylta tartqanda, júrek shymyrlaı jónelgen. Mundaıda biregeı týyndynyń qaı halyqqa bolsyn ejelden tanys áýendeı janyna jaqyn bolyp ketetini belgili. Mýzyka tiliniń qudiretine shek keltirmes mundaı sátter áserinen eshkim de tys qala almaıdy.
Qarashash TOQSANBAI.
-----------------------------
Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT.
