Saqtyq sharalaryn nazarda ustaý qajet

Dáriger keńesi AQTQ juqpasy bar áıelderdi júktiligine baılanysty baqylaý birneshe kezeńnen turady. Máselen, júktiliktiń birinshi jartysynda dá­rigerge áıel aıyna 1 ret, júkti­liktiń 20-shy aptasynan keıin aıyna 2 ret, 32-shi aptadan keıin aıyna 3-4 ret kórinip turýy kerek. Qajet bolǵan jaǵdaıda dárigerler odan da jıi kelip turýyna keńes beredi. Júk­tilik qalypty jaǵdaıda ótip jat­sa, bo­sanýǵa keńes beredi. AQTQ juqpasy anadan balaǵa qashan, qaı kezde juǵýy múmkin degen saýalǵa jaýap izdeıtin bolsaq, AQTQ-nyń anadan balaǵa juǵý qaýpi, eger onyń aldyn alý boıynsha eshqandaı sharalar jasalmasa, 20-45 paıyz zaqymdanýyna kúdik týady. AQTQ juqpasy anadan balaǵa júktilik kezeńinde, bosaný kezinde ıa bolmasa emshek emizý kezinde juǵýy múmkin. Júktilik kezeńinde vırýs áıeldiń qan aınalymy arqyly bala joldasy arqyly uryqqa enýi múmkin. Bala joldasy – bul ana men balany jal­ǵas­tyryp turatyn múshe. Qa­lypty jaǵdaıda bala joldasy ná­resteni ana­synyń qanyndaǵy ártúrli juqpalar­dyń qozdyrǵyshynan saq­taı­dy, onyń ishinde AQTQ-juqpa­sy­nan da. Áıtse de eger bala joldasy qabynsa nemese za­qymdansa (ishiniń ja­raqat alýy já­ne juqpaly aýrýlar jaǵ­daıynda), on­yń qorǵaýshy qa­sıeti kúrt tómen­deı­di jáne vırýs ju­ǵýy múmkin bolady. Al bosaný kezinde vırýsty juq­tyrý eki jolmen ótedi: bala bosaný joldarynan ótý barysynda (jatyr moıyny, qynap) náresteniń terisi quramynda AQTQ juqpasy bar qan­men jáne qynaptyq bólindilermen janasady. Balanyń terisinde jara nemese basqa da zaqymdanýlar bolsa, solar arqyly vırýstyń bala orga­nız­mine túsýi múmkin. Bosaný jol­da­ry arqyly ótkende náreste ana­sy­nyń qanyn jáne qynaptyq bólin­dilerdi jutyp qoıýy múmkin. Bul jaǵdaıda vırýs balanyń organızmine aýzynyń sharashty qabaty, óńeshi jáne asqazany arqyly ótedi. Náresteni emshekpen tamaqtan­dyrǵanda juqtyrý myna joldarmen bolýy múmkin: tikeleı sút arqyly, sebebi, onda AQTQ-nyń úlken kon­sentrasııasy bolady, ekinshiden qan arqyly – eger anasynyń emsheginiń aınalasynda nemese sút beziniń qabynýy (mastıt) bolsa. Eger anasy balany emizip júrgen kezde AQTQ-ny juqtyrsa, onda balaǵa juqpany juqtyrý qaýpi 28 paıyzǵa artady. Ana súti arqyly juǵý qaýpi 12-20 pa­ıyz­dy quraıdy, sondyqtan, em­shek­pen emizýden bas tartylǵany jón. О́ıtkeni, balaǵa aqysyz sút qospa­laryn berýge bolady. Týǵannan keıin AQTQ(+) áıel kútiminiń AQTQ-ǵa teris nátıjesi bar áıeldiń kútiminen aıtarlyqtaı aıyrmashylyqtary bolmaıdy. Sút­tiń shyǵýyn emshekti tartyp baılaý nemese dári-dármek qoldaný ádisi ar­qyly toqtatýǵa (dárigerdiń nus­qaýymen) bolady. Náresteni kútý-baǵý barysynda AQTQ(+) analardyń juqtyrylǵan suıyqtyqtarmen janasýǵa jol bermeı, saqtaný shara­laryn oryndaý qajet (qanmen, sútimen, qynaptyq bólindisimen). Perzenthanadan shyqqannan keı­in AQTQ(+) áıelge múmkindiginshe gınekologqa jáne JQTB ortaly­ǵy­nyń dárigerine kóriný qajet, sebebi AQTQ(+) áıelder bosanǵannan keı­ingi juqpalyq asqynýlarmen zaqym­dalǵan. Perzenthanadan shyqqannan keıin mamandardan otbasyn jospar­laý máselesi boıynsha jáne kon­­tra­sep­sııanyń anaǵurlym qaýipsiz ádis­te­ri týraly aqyl-keńes alýynyń mańyzy zor. AQTQ(+) analardan týǵan kish­kentaılar kóp kóńil bólýdi qajet etedi. Olardyń densaýlyǵy kóp jaǵ­daıda anasynyń medısınalyq qa­raýǵa qatynasyna jáne pedıatrdyń taǵaıyndaǵan em-sharasyn oryn­daýy­na baılanysty bolady. Turǵylyqty meken-jaıy boı­yn­sha emhana dárigeriniń baqylaý­ynda bolý, mamandardyń qaraýynan ótý, standartty zerthanalyq tek­se­ris­­ter­den ótý, 1-6-12 aılarda AQTQ-ǵa ar­naıy tekseristen ótý, qursaq ishilik juq­palarǵa tekserýden ótý, vaksına­sııa­­dan ótý (egý kúntizbesine sáıkes) qajet. Analar men balalar APB pre­pa­rattarymen tegin qamtamasyz etiledi, sondaı-aq, 1 jasqa deıin balaǵa tegin qorektik qospalar beriledi. Dıana RAMILQYZY, Astana qalasy “JQTB-nyń aldyn alý jáne oǵan qarsy kúres ortalyǵy” MM-niń  dáriger epıdemıology.