Baýkeń juldyzdy bolǵan kún – halyqtyń juldyzy janǵan kúni

Baýyrjan Momyshuly – 100 Eger kózi tiri bolǵanda bıylǵy 24 jeltoqsanda Keńes Odaǵynyń Batyry, qazaq halqynyń qaharman uly Baýyrjan Momyshuly 100 jasqa tolǵan bolar edi. Biraq jazmyshtan ozý mańdaıaldy degen perzentterdiń de mańdaıyna jazylmaǵan. Sondyqtan ekinshi dúnıejúzilik soǵys shejiresine aty altyn árippen jazylǵan ozyq oıly qolbasshylardyń qatarynda atalatyn qazaq batyrynyń rýhyna ózi armandap ótken táýelsizdik tusynda jıi-jıi taǵzym etip, ulyqtaǵannan basqa qaıran joq. Eliniń eldigi men urpaǵynyń ulyqtyǵy tanylatyn tus ta osy. Iá, eldiń eldigi men erdiń erligin alty alashtan da ári asyryp maq­tanysh eter osy halyqtyq is-sharanyń qam-qareketine búginde batyr ómirge kelgen oblys jurtshylyǵy úlken daıyndyq ústinde. Ol, álbette, aldyn-ala bekitilgen is-sharalar josparyna sáıkes júrgizilýde. Degenmen, halyqta “toıdyń bolǵanynan, boladysy qyzyq” degen sóz bar. Biz, osyǵan oraı, ob­lys ákimi Qanat Aldabergenuly BOZYM­BAEVPEN aty ańyzǵa aınalǵan batyr mereıtoıy aldynda az-kem áńgimelesken edik. – Qanat Aldabergenuly, jaqynda Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qabyl­daýynda bolyp, oblys ekonomıkasynyń jartyjyldyqtaǵy ósip, órkendeý barysy týraly aıtyp berdińiz. Keńes Odaǵynyń Batyry, halqymyzdyń aty ańyzǵa aınal­ǵan qaharman uly Baýyrjan Momyshuly­nyń 100 jyldyq mereıtoıyn laıyqty atap ótý jaıy da jan-jaqty sóz bolypty. Bul týraly kópshilik BAQ arqyly der kezinde habardar boldy. Biz búgin sol áńgime jaıly óz aýzyńyzdan estisek dep edik. – Elbasynyń qabyldaýynda bolǵanda men bıylǵy jyldyń jeti aıynda oblys halqy qol jetkizgen áleýmettik-ekonomı­kalyq tabystar týraly aıtyp berdim. Jeti aı ishinde óńirdegi ónerkásip óndi­risiniń ósimi 9 paıyzdan asty, onyń ishin­de taý-ken salasyn ıgerý 29 paıyzdy qurap otyr. Aýyl sharýashylyǵy salasyn­daǵy óndiris te damyp keledi. Oblysta egin jınaý naýqany aıaqtalyp, qyrmanǵa 230 myń tonnadan astam astyq jınaldy. Astyq­tyń ortasha ónimdiligi gektaryna 15,5 sentnerdi qurady. Oblysta jumys­syzdyq azaıyp keledi. Bir ǵana “Batys Eý­ropa-Batys Qytaı” avtomobıl joly­nyń qu­rylysyna 4,5 myńnan astam adam tartyl­dy. Ta­ǵysyn taǵylar degendeı, mine, osy­nyń bárine esep bergennen keıin, Elbasy aty ańyzǵa aı­nalǵan batyr Baýyrjan Momyshulynyń 100 jyl­dyq mereıtoıyn ótkizýge qalaı daıyndalyp jat­qanymyzdy surady. Ekonomıka halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartsa, eldik pen erlik halyqty rýh­tandyrady, namysyn oıatady, uly bas­tama­larǵa, úlken isterge jeteleıdi. Bul turǵyda batyr Baýyrjan atamyzdyń esimine alty alashty bylaı qoıǵanda, alys-jaqyndaǵy shet elderdiń kózi ashyq, kókiregi oıaý zııaly qaýym ókilderine deıin qur­metpen qaraıtynyn aıtyp ótken abzal. Batyr qa­lamynan týǵan tól shyǵarmalarymen birge, ol týraly jazylǵan qyzyqty, ǵıbratty estelikterdi izdep júrip oqıdy. Ańyz qylyp aıtatyndary qan­shama! Qazaq halqynyń mańdaıyna bitken osyndaı qaharman ulyn kezinde Kýba eli basshylarynyń ardaq tutyp, arnaıy shaqyrýy da osy ulan-ǵaıyr qurmetti kórsetedi. Olar, tipti, Baýyrjan at­a­myz­dyń áskerı pedagogıka, soǵys psıholo­gııasy týra­ly leksııalaryn ózderiniń áskerleri men áskerı oqý oryndarynda teorııalyq jáne praktıkalyq tur­ǵydan qoldanady eken degen de derek bar. Sondyqtan elimizdiń táýelsizdigi nyǵaıyp, EQYU sııaqty bedeldi uıymǵa tóraǵalyq etip otyrǵan tusta batyr toıyn aldyńǵy tolqyn aǵalar men ke­ıingi tolqyn iniler ǵıbrat qylyp aıta júrer ul­ǵat­pen ótkizý Elbasymyz Nursultan Ábishuly bas­taǵan búgingi urpaqtyń azamattyq paryzy dep bilem. Áli esimde, osydan jıyrma jyl bu­ryn, Baýkeńniń eldik pen erlik jolyn­daǵy ór minezin úlgi tutqan kóptegen ulttar men ulystardyń, maıdandas dostarynyń tilegine mizbaqpaı kelgen burynǵy KSRO basshylyǵynyń júregin sonaý 1990 jyly Elbasy Nursultan Nazarbaev ózine tán sabyrly saıasatymen, salıqaly aqyl-parasatymen jibitip, halqymyz úshin sol kez kóp jyl arman bolǵan Keńes Odaǵynyń Batyry degen óte joǵary ataqty alyp berip, artynda qal­ǵan asyldyń synyǵyndaı uly Baqytjan Momyshuly men kelini Zeınep Ahmetovaǵa óz qolymen tapsyryp edi. Eldik pen erlikti budan artyq qalaı ulyqtaýǵa bo­lady. Bile-bilsek, sol tustaǵy gazetterge El­basynyń “Baýyrym Baqytjan! Halqy­myzdyń asyl perzenti Baýyrjan Mo­mysh­ulyna Sovet Oda­ǵynyń Batyry ata­ǵy berilýimen shyn júrekten quttyqtaı­myn! Keshegi surapyl soǵysta kóp ultty otanynyń, namys týyn jelbirete ustap, júrek jutqan erligimen, dara bitimimen ultymyzdyń atyn dúıim álemge jaıyp, abyroıyn as­qaqtata bilgen Baýyrjan aǵamyzdyń ta­rı­hy­myzda alar orny erekshe. Qan maıdanda qol bas­taǵan, al beıbit kúnde halqynyń erkesi bolǵan Baý­keńniń abzal azamattyǵy, eren erligi, qaı­talanbas minezi, týǵan halqy, keler ur­paq­tar úshin óshpes ónege. Eldiń mahabbatyna bólenip, aty ańyzǵa aınalǵan asyl aǵa­myzdyń otan aldyndaǵy eńbegi kesh te bol­sa ádil baǵasyn alǵany búkil respýblı­ka jurtshylyǵyn, ısi qazaq balasyn erek­she qýanyshqa keneltip otyr. Baýkeń jul­dyzdy bolǵan kún – halyqtyń juldyzy janǵan kún! Qýanysh uzaǵynan bolsyn!” degen jedelhaty jarııalanǵan bolatyn. Bile-bilgenge, sol kezde osy jedelhattaǵy “Baýkeń juldyzdy bolǵan kún – halyqtyń juldyzy janǵan kún!” degen sózdiń arjaǵynda úlken mán-maǵyna jat­qanyn túsinýge bolatyn edi. Sondyqtan Elba­synyń batyr toıyna daıyndyǵy­myz­­dyń barysyn táptishteı suraýynda, eldik pen erlikti óziniń bıik deńgeıinde ulyqtaý turǵysynan alyp qaraǵanda, úlken jaýap­kershilikti seziný boldy dep oılaımyn. – Qanat Aldabergenuly, toı qarsa­ńynda arhıv qujattary arqyly jaryqqa shyqqan kitaptarǵa biraz úńilgenińiz ańǵarylyp tur. Elbasynyń batyr aǵasy aldyndaǵy azamattyq paryzyn adal ótegeni jaıly qujattar kóp. Sonyń biri Nursultan Ábishulynyń KSRO Prezıdenti M. S. Gorbachevke jazǵan haty. El bolyp atap ótkeli otyrǵan batyr mereıtoıyna qajetti qujat bolǵandyqtan oqyrmandar nazaryna ony da usynýdyń artyqtyǵy bolmas. “Prezıdentý Soıýza Sovetskıh Sosıalıstıcheskıh Respýblık tov. Gorbachevý M. S. O prısvoenıı zvanııa Geroıa Sovetskogo Soıýza Momyshýly Baýrdjaný V poslednıe gody trýdıashıesıa ı shıro­kaıa ob­shestvennost respýblıkı, mnogıe znatnye lıýdı, ve­terany voıny ı trýda, deıatelı naýkı ı kýl­týry, narodnye de­pýtaty ýporno stavıat vopros o vossta­novlenıı ıstorıcheskoı spra­ve­dlı­vostı – prısvoenıı zvanııa Geroıa Sovetskogo Soıýza ýchastnıký Velıkoı Oteches­t­ven­noı voıny, le­gendarnomý panfılovsý, gvardıı polkov­nıký Baýrdjaný Momyshýly (posmertno). V podderjký obshestvennogo mnenııa ı s ýchetom novyh svedenıı o podvıgah B. Momyshýly v gody voıny Voennyı Komıssarıat Kazahskoı SSR ı veterany panfılovskoı dıvızıı voshlı s hoda­taıs­t­vom o prısvoenıı emý vysokogo zvanııa. Deıstvıtelno, Baýrdjan Momyshýly – le­gendarnaıa lıchnost, shıroko ızvestnaıa ı po­pýlıar­naıa v respýblıke, ıstınnyı narodnyı geroı, polzýıýshıısıa neprere­kaemym avtorıtetom. Rodılsıa on v 1910 godý, s 1932 goda slýjıl v rıadah Sovetskoı Ar­mıı, proshel vsıý Ote­ches­tvennýıý voıný, ko­mandoval vzvodom, ba­talonom, polkom ı dıvı­zıeı. Posle voıny okon­chıl Voennýıý aka­de­mııý Genshtaba Sovet­skoı Armıı, zanımalsıa voenno-pedagogıcheskoı deıa­telnostıý. Baýrdjan Mo­mysh­ýly osobenno proslavılsıa v oboronıtelnyh boıah pod Moskvoı na Volokolamskom napravlenıı v osenne-zımnıh operasııah 1941-1942 godov. V doljnostı komandıra batalona provel 27 ýspeshnyh boev, ımeıýshıh ısklıýchıtelno vajnoe taktıcheskoe znachenıe. V boıah ý derevnı Gorıýny ı jelezno­dorojnoı stan­sıı Matrenıno ego batalonom ýnıchtojeno do 600 nemeskıh soldat ı ofıserov, 6 tankov, zahvacheno 18 stankovyh ı rýchnyh pýle­metov, 2 orýdııa, 3 radıostansıı, 2 shtab­nyh avtomashıny s sekretnymı dokýmen­tamı. Prı nochnom nalete s polývzvodom boısov ı legkımı orýdııamı v raspolojenıe protıvnıka v raıone derevnı Lopastıno-Desıatıvorka ýnıchtojeno do 200 nemeskıh zahvatchıkov. V boıah v naselennom pýnkte Krıýkovo strelkovym polkom B. Mo­mysh­ýly ýnıchtojeno do polka pehoty pro­tıv­nıka, 18 tankov ı mnogo drýgoı boevoı tehnıkı. V etıh ı vo mnogıh drýgıh boevyh operasııah Baýrdjan Momyshýly proıavlıal zavıdnýıý lıchnýıý hrabrost, mýjestvo ı otvagý, lıchnym prımerom voodýshevlıal na smelye deıstvııa boısov, taktı­ches­kı verno ı ýmelo ýpravlıal podchınennymı pod­razdelenııamı. Za vse etı ı drýgıe podvıgı B. Momyshýly komandırom 316 strelkovoı dıvızıı I. V. Panfılovym 7 noıabrıa 1941 goda byl predstavlen k nagrajdenııý Ordenom Lenına, a v avgýste 1942 goda komandırom 8 gvardeıskoı strelkovoı dıvızıı Serebrıakovym byl predstavlen k prısvoenııý zvanııa Geroıa Sovetskogo Soıýza. No oba predstavlenııa, po neızvest­nym prıchınam, ostalıs bez vnımanııa. V dalneıshem Baýrdjan Momyshýly v doljnostı komandıra polkov ı dıvızıı aktıvno ýchastvoval v nastýpatelnyh operasııah 1942-1943 godov na Kalınınskom fronte ı v razgrome vesnoı 1945 goda ne­mes­kıh voısk v Kýrlıandıı. Tolko v operasıı v raıone stansıı Prıekýle v fevrale-marte 1945 goda 9 gvardeıskaıa strelkovaıa dıvızııa pod komandovanıem Baýr­djana Mo­mysh­ýly prorvala trı po­losy sılno ýkreplennyh obo­ronıtelnyh soorýjenıı protıvnıka, prodvınýlas vpered do 8 km, osvobodıla 15 naselennyh pýnktov, ýnıchtojıla 950 nemeskıh soldat ı ofıserov, 25 orýdıı, 50 pýlemetov ı mınometov, 35 tankov. Jızn ı podvıgı B. Momyshýly leglı v os­no­vý mnogıh hýdojestvennyh proız­vedenıı: po­vestı A. Beka “Volokolamskoe shosse”, knıg A. Krı­vıskogo “Vovekı ne zabýdý”, Dm. Snegına “Na dalnyh podstýpah” ı “V nastýplenıı”, M. Gab­dýlına “Moı frontovye drýzıa”, A. Nýrshaıhova “Istına ı legenda”, hýdo­jestvennogo fılma “Za namı Moskva”, pesy V. Shaınskogo “Volo­kolam­­s­koe shosse”, postavlennoı vo MHATe, ı rıada drýgıh. Nedavno v rezýltate aktıvnyh poıskov v arhıvah Mınısterstvo oborony SSSR namı obnarýjeno pısmo-zapıska byvshego komandıra 8 gvardeıskoı (panfılovskoı) strelkovoı dıvızıı Serebrıakova v Prezıdıým Verhovnogo Soveta SSSR ot 17 ııýlıa 1944 g., gde detalno ı podrobno opısyvaıýtsıa podvıgı B. Momyshýly v srajenııah pod Moskvoı ı podtverjdaetsıa fakt predstavlenııa ego k ordený Lenına, zatem k vysokomý zvanııý Geroıa Sovetskogo Soıýza (prılagaetsıa. Arh. MO SSSR, F. 1063 op. d. 4, l.l. 96-98). Prısvoenıe zvanııa Geroıa Sovetskogo Soıýza legendarnomý geroıý kazahskogo naroda Baýrdjaný Momyshýly stalo by ıstorıcheskım aktom torjestva spra­vedlıvostı”. Aıtaıyn degenim, Nursultan Nazarbaevtyń osy hatynan keıin kóp uzamaı, ıaǵnı 1990 jyldyń 11 jeltoqsany kúni alty alashtyń aıbyny, qazaq halqynyń maqtanyshy bolǵan Baýyrjan Momyshulyna Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berildi. – Durys aıtasyz, táýelsizdik tańy aldynda jazylǵan bul tarıhı qujatta batyr atamyzdyń barlyq erlik joly qysqa da nusqa túrde qaǵazǵa túsirilgen. Degenmen, hatty jazyp Kreml bas­shy­lyǵyna jóneltý bar da, sol hattyń taǵdyryna alańdap, artynda izdeıtin, suraıtyn eli bar ekenin aıtyp, halyq ókilderi tapsyrǵan ama­natty adal oryndaý bar ǵoı. Menińshe, Elbasy eńbegi, osy turǵydan alǵanda, ábden baǵalaýǵa laıyq. – Qanat Aldabergenuly, halqymyzda “tas túsken jerine aýyr” degen sóz bar. О́ıtkeni, batyr toıyn búkil el bolyp atap ótkenmen, jaýap­ker­shi­liktiń negizgi salmaǵy batyr týǵan oblysqa túseıin dep otyr. Mereıtoıǵa ázirlik barysynda kútpegen qıyndyqtar kezdesip, sonyń saldarynan asyǵystyqtar oryn alyp otyrǵan joq pa? – Jalpy alǵanda, qıyndyq týdyryp otyr­ǵan eshqandaı másele joq deýge bolady. Búginde oblys ortalyǵy men bar­lyq aýdandarda Baýyrjan Mo­mysh­ulynyń 100 jyldyǵyna arnalǵan túrli qoǵamdyq-saıası, mádenı-kópshilik jáne sporttyq sharalar ótkizilýde. Bul toıdyń ál­qıssasy ǵana. Al mereıtoıǵa daıyndyq pen ony ótkizý jó­nin­degi uıymdastyrý ko­mıteti jıi-jıi otyrystar ót­kizip, me­reıtoı baǵdarlamasyn tııanaqtaı túsýde. Oblysqa shetelderden, Astana men Al­maty qalalarynan jáne elimizdiń ózge oblystarynan shaqyrylatyn resmı qonaqtardyń tizimi jasaldy. Qudaı qalasa, oqyrmandar kópten kútip júrgen “Baýyrjan Momyshuly muralary: XXI ǵasyr kóginde” atty 30 tomdyq eńbegi me­reıtoıǵa ar­nalǵan úlken tartýdyń biri bolmaq. Mereıtoı aldynda “Baýyrjan Momyshulynyń ómiri men ónegesi” atty halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótkiziledi. Mine, osy alqaly jıynda Baýyrjan Momyshulynyń 30 tomdyq jınaǵy men 2000 dana “Qaharman Baýyrjan Momyshuly” fotoalbomynyń tusaýkeseri ótedi. El ıgiligi úshin qolǵa alynǵan taǵy bir is – oblys ortalyǵyndaǵy Baýyr­jan Momyshuly atyndaǵy “Jeńis” saıabaǵyn jańalaý jáne abattandyrý jumysy. Beki­tilgen joba boıynsha saıabaqtyń I.Jan­súgirov kóshesindegi kireberisindegi eski arka jańar­ty­lyp, saıabaqtyń ortasynan stella men sýburqaq salynýda. Sondaı-aq, saıabaqtyń jan-jaǵyn oıý-órnekti temir shar­baq­pen qorshaý jumystary da umytylǵan joq. Bul jobanyń “tartylý kúshi” – batyr atyndaǵy saıabaqtyń orta­syn­daǵy Baýyrjan Momyshulyna ar­nal­ǵan bıiktigi 16,40 metr bolatyn moný­mentke túspekshi. – Jón eken, bul jumysqa barlyǵy qansha qarjy qarastyrylǵan? –Batyr saıabaǵyn qaıta qurý ju­mys­taryna 70 mln. 503 myń teńge qa­ras­tyrylǵan, búgingi kúnge deıin onyń ıge­rilgeni 58 mln. 472 myń teńgeden asyp jy­ǵylady. Qudaı qalasa, jańalaý men jóndeý jumystary 15 qyr­kú­ıek­ke deıin aıaqtalyp ta qalar. – Ádette, mundaı mereı­toılar aqyndardyń jyr sha­shýy­men de máre-sáre bop jatýshy edi... – Ol da umyt qalǵan joq. “Men Baýyrjandy jyr­laı­myn!” atty res­pýb­lıkalyq mú­sháıra ótedi. Músháıranyń erejesi naýryz aıynda “Egemen Qazaqstan”, “Qazaq ádebıeti”, “Ana tili”, “Al­maty aqshamy” jáne jergilikti BAQ-tarda jarııa­landy. Ony ótkizýge oblystyq bıýdjetten 3,0 mln. teńge bólindi. Mú­sháıra jeńimpazdaryn anyqtaý, qorytyndysyn shyǵarý elge belgili aqyn, jazýshylarǵa tapsyryldy. Sonymen birge, “Erligi men órligi bıik Baýyrjan!” atty patrıottyq ánder baıqaýy men B.Momyshulynyń 100 jyldyǵyna arnal­ǵan pesa da batyr toıynan “tobyqtaı” alamyz dep kelgen jurtshylyqqa úlken rýhanı syı-sııapat bolar dep oılaımyn. – Ulttyq sport oıyndary umyt qalǵan joq pa? Baýkeń atamyz atqa qumar bolǵan adam ǵoı. ­– Bizdiń oblysymyz at sportymen de alda kele jatqan óńir. Ásirese, jeńis týyn qoldarynan túsirmeı júrgen “Áýlıeata” kókparshylar klýbynyń shabandozdaryna kóp rahmet. Toı qarsańynda oblys ortalyǵy mańyndaǵy Baýyrjan Momyshuly atyndaǵy ıppodromda ulttyq at sporty oıyndaryn ótkizýge arnalǵan uıymdastyrý komıteti qurylyp, daıyndyq jumystary bastalyp ketti. Sondyqtan atbegiler men at sportynyń jankúıerleri batyr toıynda qumardan shyǵýǵa tıis. – Batyrdyń kindik qany tamǵan Jýaly aýda­nynda da atqarylyp jatqan jumystar az bolmaý kerek. Batyr mýzeıi aýdan ortalyǵy – Baýyrjan Momyshuly aýylyna ornalasqanyn bilemiz. – Mereıtoı degende keıbireýler tek qana as berip, at shaptyrý, ıaǵnı iship-jeý men daraqy túrde kóńil kóterý dep oılaıdy. Máselege osy turǵydan kel­gende, biz oblys ortalyǵymen birge aýdan­nyń da áleýmettik ajaryn asha túsýdi basty nazarda ustap otyrmyz. Mereıtoıǵa daıyndyq jumystary úshin aýdanǵa 200 mıllıon teńge qarajat bólindi. Ol qarjynyń maqsatty túrde jum­salýy qatań baqylaýda ustalyp otyr. Aýyl­dyń kireberisine ornatylǵan batyr eskert­kishiniń aýmaǵy abattandyrylyp, gúlzarlar jasaldy. Sý júıesi júrgizildi. Jıek jáne tósenish tastarmen árlendi. Búginge deıin aýdan ortalyǵyndaǵy 8 áleýmettik nysan jóndeýden ótkizildi. Jol da, jaıaýlar júretin soqpaq ta jóndelýde. Oıý-órnekti sharbaqtar da kóshe sánin asha túsken. Kóshe boıyna ornalasqan, biraq turmysy tómen otbasylardyń úıleri de áktelip, boıalyp degendeı, jóndelip jatyr. Baýyrjan Momyshuly mýzeıin jańartý, aınalasyn abattandyrý jáne mýzeı aldyndaǵy alańqaıǵa batyrdyń bıýstin ornatý jumystary aıaqtalyp keledi. Mýzeıdiń qasynan 20 mıllıon teńge qarjyǵa batyr atyndaǵy alleıa salynyp jatyr. Oǵan aparatyn jolǵa qorshaýlar orna­ty­lyp, asfalt tóselip, jıek tastar qoıyl­ǵan. Sý qu­byrlary tartylyp, baǵanalarǵa shamdar or­natyldy. Toı saltanaty, negizinen, osy jerde óte­di dep kútilýde. Aldyn-ala esepteýimiz bo­ıynsha osy jerge kóptegen kıiz úı tigilip, myńǵa jýyq qonaq keledi dep kútilýde. Toıdan keıin batyr alleıasy aýyl turǵyndary men batyr mý­zeıine kelýshilerdiń demalatyn ásem ornyna aınalady. Aýyl aınasynyń biri bolyp tabylatyn belgili Borandy beketine “Kazaqstan temir joly” – ulttyq kompanııasy” AQ tarapynan 27 mln. teńge qarajat bólinip, ony jańartý, jóndeý jumystary da qolǵa alynýda. – Qanat Aldabergenuly, Baýyrjan atamyzdyń kelini Zeınep Ahmetova jaqynda mýzeıge batyr tutynǵan kóptegen zattardy ákelip tapsyrǵanyna kýá boldyq. Osy bastamanyń basynda kimder turǵanyn oqyrmandarǵa aıta ketseńiz. – Halyqqa qajetti bul ıgi shara da oblys ákimdiginiń bastamasymen qolǵa alynyp otyr. Baýyrjan atamyzdyń tutynǵan zattaryn osy ýaqytqa deıin kózderiniń qarashyǵyndaı saqtap kelgen uly men kelinine kóp rahmet, bizdiń ótinishimizdi durys túsinip, aty ańyzǵa aınalǵan adam ustaǵan zattardy iri-usaq demesten mýzeıge ákelip tapsyrdy. Osy rette aıta ketetin bir másele, buryn aýdandyq mýzeı retinde qarajattan qaǵajý kórip kelgen mekemege biz endi “Baýyrjan Momyshuly atyndaǵy oblystyq mýzeı” degen mártebe berip, erekshe qamqorlyqqa alyp otyr­myz. Sodan keıin, batyrdyń kindik qany tamǵan aýylǵa baratyn jol boıyna “Baýyrjan Mo­myshuly” dep jazylǵan jol baǵyttaǵysh stella ornatylady. Búginde ol da qolǵa alynyp, bezendirilip jatyr. Toıdyń sáni, qashanda, án men kúı ǵoı. Al Jambyl oblysy Kenen atanyń kúmis kómeı urpaqtaryna asa baı. Sondyqtan oblys óner­paz­dary toı qonaqtaryna oblys ortalyǵyndaǵy Turar Rysqulov atyndaǵy jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti saıabaǵynda Baýyrjan Momyshulynyń 100 jyldyǵyna arnalǵan merekelik úlken konsertter qoıady. – Qanat Aldabergenuly, halqymyzdyń dańqty qaharmanynyń mereıtoıyn oıdaǵydaı ótkizý, onyń uıymdastyrý jumystarynyń basy-qasynda júrip, bas-kóz bolý kez kelgen ákim úshin mereıdi ósiretin is dep bilemiz. Batyr toıy búgingi jas urpaqty, erteńgi bolashaqty rýhanı turǵydan tárbıeleýde qanshalyqty mańyz atqarady dep oılaısyz? –Batyr atamyzdyń aty-jóni – qazaq halqynyń tólqujaty tárizdi sım­vo­lı­kalyq tulǵaǵa aınalyp, bala kezimizde sol aty ańyzǵa aınalǵan adamǵa eliktep óstik emes pe!?. Odan keıin batyr týraly áde­bıetter de tolqyn-tolqyn urpaqty kóp tár­bıeledi. Keńes ókimetiniń kezinde Baý­keńniń úıine baryp, bir sát bolsa da kórý, áńgimelesý múmkindigine ıe bolǵandar ózin baqytty sezinetin. Orys jazýshysy A. Bektiń “Volokolamsk tas joly” hıkaıaty, bile bilgen kisige, qazaq halqyn taný, moıyndaý, qazaq halqynan týǵan perzentterdiń, ıaǵnı Baýyrjandaı has batyrlarynyń erligi men órligin úlkendi-kishili ózge ulttar men ulystarǵa ulyqtaý bolyp tabylady. Mysaly, Baýkeńniń batyrlyǵy týraly osy kitap nemis, cheh, evreı, aǵylshyn, fransýz, ıspan, taǵy basqa kóptegen shet elderdiń tilderine aýdarylyp, keń tarap ketkenin eske alsaq, kóp nárseni paıymdaımyz. Sondyqtan, erligimen birge, artyna áskerı pedagogıka men soǵys psıhologııasyn jetildirip, baıytýda baǵa jetpes mura qaldyrǵan dara tulǵa eli úshin máńgi jasaı bermekshi. Onyń erligi de, órligi men ójettigi de, óz qolymen jazyp ketken qyrýar eńbegi de bolashaq urpaq úshin baǵa jetpes rýhanı qazyna dep bilemin. Al bolashaq urpaqtyń sol baǵa jetpes rýhanı baılyqtyń qýaty arqyly táýelsiz qazaq elin qyzǵyshtaı qorǵaıtyny haq. – Áńgimeńizge rahmet. Toı toıǵa, oı oıǵa ulassyn! Áńgimelesken Kósemáli SÁTTIBAIULY.