“Aq sısa”

(poema) I Bısmılla rahmanı rahım,  al bastadym, Janymnyń jarqyratyp aldaspanyn. Bar edi, baýyrym-aı,  alda asqarym, Jaly edi arǵymaqtyń jarmasqanym. Tamyzdyń tamyljytyp tańǵy aspanyn,  óreıin órshil óleń, Ar dastanyn. Arnaly ózen edi jalǵasqanym, Bısmılla rahmanı rahım,  al bastadym. Júıitkisin júırik jyrym Qulagerdeı, Kónergen kóńilim bar quba beldeı. Kesheden búgingige jetken óleń, Qaz moıyn qasıetti qurama erdeı. Shabyttyń shalqyp janar shyraǵy ólmeı, Bilgenge bizdiń ǵumyr bir álemdeı. Nesine jyr qylasyń dep oılama tunshyqqan turǵylasym tuma kórmeı. Syzyltyp syr aıtaıyn muragerdeı, Sózimniń arasynan syna bermeı. Qula dúz quzǵyn qonar quzǵa aınalsa Qulager qaıtedi endi qulap ólmeı. Aqyndy aıala aspan,  aıala kún, tór etip tóskeıińdi saıaladym. Kólinde Jasybaıdyń saıran salyp Aqbetten asqaqtattym Baıan ánin. Jasyl bel,  jasyl álem, saıa baǵym, Aıdynda aqqýymdy aıaladyń. Jyr etip aldyńa ákep jaıa alamyn, Qazaqtyń qaı alqabyn, qaı alabyn. Baıansyz baıany bar baqı kúnniń Baıandy ǵumyry bar Baıananyń. Baıantaý! Baýraıyń án, baǵyń dastan, kórkińdi jyr etemiz jańylmastan. kózderi kólderiniń jáýdirese, aınymaı qalady eken qaryndastan. Kólderi aýmaı tursa qaryndastan, Baıandy bar ma álemde saǵynbas jan. Asyq bop óteri anyq Aqbettaýǵa ǵashyq bop osy ólkeniń mańyn basqan. Kúni alaý kóńilińniń shańyn basqan, Túni anaý  baqyt terbep, baǵyńdy ashqan. Aıynan aspandaǵy araı saýlap Saıynan Saryarqanyń saǵym qashqan. Sáldesin tún kóterse, sál oılanyp, tańdary atady eken araılanyp. Tósine Aqbettaýdyń tumar qadap kóshine babalardyń qaraıladyq. Taǵdyry talaısyz da, talaıly anyq, kúnderdiń kerýenimen talaı nalyp, ótken kóp, ómir seýip órkenine – Bizdiń de kóshimizge qaraıla, jurt! Jasybaı! Jaǵańa kep aıaldadyq, taǵdyrdyń tamyrynda qan aınalyp. …“Baıanaýla basynan bult ketpegen“ Baıanaýla basyna baq aınalyp. II “О́tedi eken dúnıe qas-qaǵymda, oınap-kúlgen jarasar jas shaǵyńda”… Aıany bar Máshhúrdiń túsine engen Baıany bar tańbaly tastarynda. Qyrandary shyń-quzdyń bastarynda, Buqar baba jyrynyń astarynda. Sultanmahmut, Júsipbek, Oljas bolyp – Asýynan Aqbettiń aspadyń ba? Jıenderi bul eldiń juldyz Shoqan, Qanysh, Álkeı, Shákeni asqarynda. Baıanaýla basynan bult seıilse Juldyzdary samsaıdy aspanynda. Dala rasy jaralǵan  aqyq, Ardan, Balamasy Baıannyń Aqyn, Arman. О́rimine óleńniń ókinbeıin – Qapııada mergendeı qapy qalǵan. Tirligińniń aty ómir, Zaty jalǵan, Kerýen soqqan kúnderdiń Haty qalǵan. “Aq sısa” aqyn Musa ótken Aqbettaýda – “Mustapasy Shormannyń atyn alǵan”. III …Aı ótti Jaıaý Musa tas túrmede, Talanyp qandalaǵa, ash búrgege. – Oıazǵa aryz aıdap nesi bar-eı, Shyǵarǵan óz úkimin, qashqyn neme! Tar qapas, Temir tordan terezesi, “Pendege pende bolǵan” degen osy. Esińnen tandyrardaı er egesi Erejesiz ǵumyrdyń erejesi. Osynda ury-qary,  qashqyn kóshi, Tobyldyń tor tereze, tas túrmesi. Tamsanar talantyńa oryn emes qan sorar qandalasy, ash búrgesi. Kóktegen kóktem saıyn kóp óleńnen, Búr jaryp ketseń sen de kógerer me eń? – Aqyndy abaqtyǵa aıdatqan kim Túrmege Jaıaý Musa nege kelgen? Saıraǵan bulbuly edi jyrshy baqtyń, Kóńildiń kók tolqyny tynshyp aqtyń. Baıjannyń balasynyń óleńinen Jaýabyn birge izdeıik bul suraqtyń; “...Sálem aıt, kóp Qarjastyń balasyna, Qaldym men Mustapanyń jalasyna. Ákeńdi óltirgen kim men bilmeımin, Sonda da qunyn menen alasyń ba? ...Tobylǵa on eki jyl men aıdaldym, Artymda elim, jurtym báriń qaldyń. Adamǵa esh jazyǵym joq bolsa da Naqaqtan  jazalandym, kóp sandaldym” Zaýaldy basqa berme, qudaı taǵy, Shyraıyn shyndyǵyńnyń jyr aıtady, Jyr aıtsa janymyzdy muńaıtady, – Elim dep eńiregen elik kóńili О́leńdi Jaıaý aıtpaı kim aıtady?.. Kókke ushqan kóńiliniń qazy mine, Alashtyń balasynyń azyǵy de. Qusa kún qaıaý qonǵan qabaǵyna Musanyń Jaıaý bolǵan jazyǵy ne? Tazalap zarly júrek, Muń kóńildi, Aqbettiń ar jaǵynan kún kórindi. Baıantaý! Baryńdy jaı aldymyzǵa Jasybaı, Jasyrmaı aıt bilgenińdi. О́tkenniń túgendeıik qaı nalasyn, Jurtym-aı, Bir sheńberdi aınalasyń. Azapqa azamatty baılaǵasyn Aqyndy abaqtyǵa aıdaǵasyn. Emes-ti eli bóten, Jeri bóten. Jezqanat jez maraldaı jelip ótem. Musaǵa Jaıaý atyn qosyp berip, “Jaıaýdyń shańy shyqpas” dedi me eken?!. Zýlashy! Kerýen-kún, toqtamashy, Aqynnyń álimsaqtan joq baǵasy. Shormany ormanyna qorǵan bolǵan, Qarjastyń qarshyǵadaı kóp balasy. Kóńilde qaıyrlaǵan qaıran kúısiń, Qaırylsam qaıyrmańa paıdam tısin! Eki bas bir qazanǵa syımaǵandaı Bir elge eki Musa qaıdan syısyn! Kele almaı keı jaqsymen kelisimge, Kelteleý oı bolǵan soń Kegi ishinde, Áke – Shorman, aǵasy – Musa myrza Bir tentek júrgen shyǵar el ishinde. Qorlyqqa kónbes edi, Kúshi asa emes, Jaıaýdyń kórgen kúni  qysas,  eges. Sol mańnyń sodyr minez Soıylshysy – Shormannyń Mustapasy, Musasy emes. Jaıaýdyń kórgen kúni túrme, dyraý, arty qaıyr bolaryn bilmediń-aý. Aq samal ańqyldaıdy aqyn minez, El mynaý, Sógilmegen irge mynaý. Aldyńda seniń jaryq kúniń kórer, Qulaqqa qubyladan úniń keler. Tas shaınap tarlanbozym túrmede otyr, Túndigi kóńiliniń túrilgen er. О́leń bop óris taýyp ómiri aldan, Kógertken kóńiliniń kógin arman. Ary bop Aqbettaýdyń aqyn ótken Attydan jaıaý júrip kegin alǵan. Sanańdy sarǵaıtatyn san alańy, Shabytpen shalqarlarym shaǵalaly. Bul dúnıá álimsaqtan qazaq úshin Atty menen Jaıaýdyń alamany. Jaıaý tolqyn, Jaıaý kún, Jaıaý arna, Japyraǵymdy jaıqaltyp jaıam alda. Dara týǵan alyptan aınalaıyn Jaratylǵan jaryqtan, Baıanaýla! IV ...Baıan Baıan bolǵaly, Kókalaly kóp úırek Kóline kep qonǵaly. San jyrshylar jyrlady San aqyndar tolǵady. Torsyq sheke ulandaı Tolyp týǵan tolǵaǵy. Shyń basynda qyrandaı Aınalany sholǵany. Bıikke alyp shyǵardaı Soqpaǵy men joldary. Qula dúzde qulandaı Quıyndatsa — sol baǵy. Qasıetińdi uǵa almaı Sorlamasaq bolǵany. Ultymyzǵa urandaı Uly dala qorǵany – Sen aman tur, Baıantaý! Japan dala, qula dúz, tuna qalǵan jyr-ańyz. Bul ólkeniń ótkenin Myna bizden surańyz. Baıan, Baıan, Baıanym, Sarybelde saıalym, Atyrabyńdy aıalap Japyraǵymdy jaıamyn. “Elim-aılap” el kórdim, sergeldeń bop  sendeldim, ...Aı artynan ergen Aı Kún artynan ergen Kún. Baıanaýyl — án basy, Qazaq úshin qashannan. Taǵdyrymnyń tańbasy tastaryńda qashalǵan. Sen aman tur, Baıantaý! * * * О́tkeni óleń Baıannyń, syry – ertegi, Onsyz qazaq qalaısha kúneltedi. Adamzat az, Qurlyǵy saz zamanda – Eki qaýym el jaılap bul ólkeni. Jaz kep qalyp sońynan Kúz kep qalyp, – sen – dep qalyp bir-birin – siz – dep qalyp. Eki qaýym el jaılap bul ólkeni Ǵumyrynyń baıanyn izdepti anyq. Tirlik shirkin kókpar ma,alaman ba? Adam keıde uqsaıdy jaraly ańǵa. Shuraıly da shyraıly jerdi kórip Eki qaýym basypty: – Men alamǵa. Talasypty kórkine tańdaı qaǵyp, Tańdaı qaǵý aıaǵy daýǵa aınalyp. Alaqandaı atyrap daýǵa aınalsa; Egiz jatqan eki jurt jaýǵa aınalyp. ...Qasıetine bas ıgen qatynasqan, Bóleksheleý jaralǵan zaty bastan. Osy ólkede kóriktiń kórigindeı Áppaq Ana bolypty aqyly asqan. Aqıqatyn aıtaıyn sóz bergende el, Tarazylap ózderiń bezbendeńder! Áppaq nurdan jaralǵan Aq Anany – Baı ANA – dep atapty kóz kórgender. Aıan bolyp bul talas aýmaǵyna, Batyryna surapty saýǵany da, Igi jaqsy jıylyp Baı Anadan Kesim suraı kelipti daýǵa myna. Bizge jetken osylaı tolǵaq ańyz, Sanamyzda sarǵaıtpaı tolǵanamyz. Aq samalǵa súıgizip aq jaýlyǵyn Arnaly sóz bastapty sonda Anamyz: – Aı, aǵaıyn, abaıla! Mámilege daý kónbese aınalady damaıǵa. Birligińe endeshe Bitim kerek qalaıda. Palýandaryń beldessin, Jamby atý da – qıyn syn. El sonymen eldessin. Jer jeńgenge buıyrsyn!” Aıtyp ómir óleńin, Jurt tarapty mamyrlap. Aq Ananyń degenin Aq batadaı qabyldap. Baılamdy oıdyń baıyby nur estirip, Kóńiline kógershin ilestirip. Eki qaýym júırigin jarystyryp Eki qaýym balýanyn kúrestirip. Jazırasy jahannyń jalǵap qyzyq, Kesh batqyzyp, Sodan soń tańdy atqyzyp. – Jeńgenderiń jerge ıe bolasyń – dep Mergenderin synapty jamby atqyzyp. Aı syǵalap Alashtyń túndiginen, Eki qaýym baılanǵan kindigimen. Kún artynan kerýen kún jyljysyn, Asyp kete almapty bir-birinen. Tirelgen soń tuıyqqa tuıǵyn eri, Birin-biri ala almaı shúıligedi. Sheten daýdyń shetine shyǵar emes, Jaqsylary eki eldiń , ıgileri. Qaıyrlamaı tirliktiń kemesinde, Qarsy júzip tolqynǵa kelesiń be? Sheshimimen, Kesekteý kesimimen Qaldy máńgi sol ańyz el esinde. – Erteńi bar elmiz ǵoı, óser egiz, Tolyp turǵan jazýǵa peshenemiz. – BAI-Ananyń aýyly bolsyn máńgi Kógermeıdi daýmenen kósegemiz. Keń ólkeniń yrysy jatar asyp, Emes bizge daý-damaı Ata kásip. – Baı-Anaǵa baıandy bolsyn aıtty Batar keshte eki jaq batalasyp. ...Tóbel kúnde tósinen kúı uqqasyn, Babalarym baýyryńda uıyqtasyn! Baı-Ananyń Baıandy urpaqtary Baıantaýǵa ótedi ıip basyn. Izdegende muhıttan muramyzdy, Quba jondy qııalap, Qula dúzdi, Baıanaýla, BAI-ANA, Baıanaýyl Tarqataıyn osylaı  bir ańyzdy. V ...Basyńnan ótti bilem tasyr zaman, Kóginen qara nóser basylmaǵan. “Aq sısa” – án bıigi  qazaqtaǵy Zulmat pen zorlyǵyńa bas urmaǵan. Attylar qaı kezde de asqan zaman, Jaıaýdyń janarynan jas parlaǵan. “Aq sısa” – Baıjanuly babamyzdyń Rýhy Aqbettaýdaı aspandaǵan: “... Aq sısa, qyzyl sısa, sısa, sısa, Jarasar kamzol sulý belin qısa. Shormannyń Mustapasy atymdy alyp Atandym sol sebepten Jaıaý Musa. Aq sısa, qyzyl sısa, sısa, sısa Qalmaıdy kimder jaıaý zorlyq qylsa. Jıylyp orys, qazaq qashqyn deıdi Kórermin aqyr bir kún kúnim týsa. Janyma batqandyqtan ashynamyn, Men nege jaıaýmyn dep basylamyn?! Malym joq Shorman aıdap alatuǵyn, Qorlyǵyn Mustapanyń pash qylamyn...” Jaıaýdyń kórgen kúni qusa, nala, Qanatsyz bıikke qus usha alam ma? “Qalmaıdy kimder jaıaý zorlyq qylsa” Sony erte sezinipsiń, Musa baba. Qasıet tabylady qaı arnadan, aıdynǵa qaıyq salsa aıaýly arman. Shormannyń Mustapasy atyn alsa, Musadaı “Aq sısa” aqyn jaıaý qalǵan. Aı nuryn aıalaǵan asyl kúıdiń Rýhynan ot oranyp, Jasyn kıdim. Attyny at ústinen domalatqan “Aq sısa” arýaǵyńa basymdy ıdim. * * * 1840 jyldardyń ekinshi jartysynan bastap Baıanaýla túgeldeı Orys kazachestvosynyń zapas jerine aınaldy. Qys qystaý, jaz jaılaýy tarylǵan Shorman tuqymynyń Aıdaboldyń Malqozysymen, Jaıaý Musa elimen egesiniń bastalǵan kezi osy tus. О́tkenniń óksiginen janym júder, О́leńim, ózekti órte, baǵymdy ber! Sen nege jar salmaısyń, Jasybaı kól, Sen nege tolqymaısyń Sabyndy kól?! “Aq sısa” – arman dúnıe, jyr ańyz de, shyndyqtyń shyraıyna shyraq izde! Babalar óshken, ólgen, О́sken-óngen – Talatyn qus qanaty qula dúzde. Bul ólke aqynynan jyr kútkendeı, Kóńildiń kóp qustary dúrlikkendeı. ...Shormannyń qys qystaýy – “Qyzyl aǵash” Ishine máńgilikke syr búkkendeı. Júgingen qudiretke quran ustap, Babalar tastap ketken murany uqsaq... Qyzaryp batqan kúndi “Qyzyl aǵash” Tur áli qımastyqpen shyǵaryp sap. Aqynnyń aınalǵandaı muńdasyna, Qyrany uıa salǵan shyń basyna. Sen áli móldireısiń, Shorman bulaq – Syr aıtyp aq qaınardyń tunbasyna. ...Tarıhtyń arshylatyn kómbesinde, Tulpardyń tuǵyrynda, kermesinde. El aýǵan, qaıyń saýǵan sonaý jyldar – Kúı tunǵan dombyranyń pernesinde. Sonaý jyl – jaryq kúnniń jamalynda, Kók aspan, Qara jerdiń janarynda. toǵyz tún tolǵatsań da taýsylmaıtyn qobyzdyń qasıetti shanaǵynda. Jaryq kún jandaryna jara salǵan, Keziń joq márt babam-aı, Alasarǵan. Qalyń qol at oınatyp kazak kelip – Baıannyń baýraıyna qala salǵan. Saılap ap bes qarýyn, Jaraqtalǵan, Qalyń qol aýyldy alǵan, alapty alǵan. Atoılap at oınatqan atamanǵa – tosylyp qyr qazaǵy qarap qalǵan. Ýaqyt jemtik bolsa Zaman – qarǵa, Baǵdar joq oń men soldy baǵamdarǵa. Qarjastyń qalyń eli, baǵym edi – Jaılaýy tarylǵan soń amal bar ma? “Arqada bir qutym bar Musa, Shorman, Ejelden kele jatqan eski qyrdan”. Sal Birjan ánge qosyp áýeletse, Keń alqap keriletin keshki nurdan. Aınymaı aı sanaǵan yqylastan, Kúni joq aǵaıynmen shytynasqan. Arqanyń Musa, Shorman quty bolsa – Qalaısha qas-qaǵymda quty qashqan? Kóńiliń kóp qustaryn kólbetkende, Qalady meıirimge shóldep pende. ...Baıanǵa orys-kazak jıylyp kep – Qala sap, qada qaqty sol kóktemde. * * * Aı, Baıanymdy alǵany, Saıa kúndi alǵany. Saıalymdy alǵany – Aıaǵymdy shalǵany. Baıantaýdy alǵany, Jasybaıdy alǵany. Jasybaıdy alǵanda Basybaıly alǵany. Kim suraıdy saýǵany, Qalyń muńyń – sher me edi?.. Aqbettaýdyń taýlary – Sabyndynyń kólderi... Qyran kórdim ushyryp, Quzǵa baryp qulady. “Qyzyl aǵash” qysylyp – “Shorman bulaq” jylady. VI Azdyń da isi biter me, Kóptiń de isi jeter me, Kóp ishinde bir jalǵyz Sóılep te sózi óter me?.. Buqar jyraý Qanatsyz qus bıikke usha ma eken, Aıaǵyn kim júıriktiń tusady eken. Aıdap alar maly joq órisinde, Kóp ishinde bir jalǵyz... Musa ma eken?... О́tkenińdi tastamaı kúresinge, Kúı kúmbirlet! Kúnderdiń kúnesinde. Baı-Ananyń kezinen Baıantaýda – Baqyt qusy ushyp júr, bilesiń be? Bulaǵaı kún buzsa da kóńil hoshyn, О́rge tikken óreni ómir qosyn. Musa, Shorman órisi tarylǵany – О́rt shalǵany darıǵa-aı, el irgesin. Ker kúnder-aı, kerilgen kermedeısiń, Tereńimdi terbetip, terbegeısiń. Sen ne deısiń, Aqbettiń asýlary – Ashysýdyń ózeni, Sen ne deısiń?!. Túgel sózdiń túbi bir... tús, ańyz ba, Qanat baılap bilmeımin, ushamyz ba? – Aqkelinge qalashyq turǵyzam – dep Joǵaryǵa hat jazǵan Musa myrza. Myna hattyń mánisin jurt ańdady , Kóńiliniń jer tarpyp tulparlary. Atameken – Aqkelin, Aqshoqysy – Aıdaboldyń Malqozy bir tarmaǵy. Alaǵaıyń týsa da bulaǵaıyń, mynaý meken atadan muradaıyn. Aqshoqyda ashyndy bir qaýym el – – Qalaı ǵana basyndy, bul aǵaıyn?.. Ushyp júrgen basynyń baǵy aınala, Aıdabolǵa Aqkelin – araı dala. Arqadaǵy asyldyń synyǵy edi Musa, Shorman basyndy, qalaı ǵana? Elge egesti týǵyzǵan,janǵa daýyl, Bul synaqtyń bilgenim salmaǵy aýyr. Jarasa ma qaıtadan aǵaıynmen Qarashada kúzeýde qalǵan aýyl?.. Qapalansa qalyń el –qaryndasyń, shydam qalaı shytynap jarylmasyn. – Qaıda boldyń – deıtin de saýal týar – Aıdaboldyń aıdyny tarylǵasyn. Aıdaý jolǵa shıqyldaq arba shyqty, Aı, zaman-aı, Jaýyr taı jorǵa shyqty. – Men de úı salam ol jerge Musa salsa Mustapasy Shormannyń ol da shyqty. Eseńgirep el ishi... qaldy bári, japandaǵy jartastar jańǵyrady. – Aıdaboldyń aıbalta ustaıtuǵyn Aınalaıyn aǵaıyn, bar ma ulany?! Synaqqa alar tul taǵdyr talaı uldy, Aıamaı tók! Aqbettaý araıyńdy. Orys-kazak oljaǵa batty bilem Qyrqystyryp qyrdaǵy aǵaıyndy. Soldan soqsa sol daýyl – sor aınala, О́kpek jeli ótkenniń... solaı, bala. Oljabaıdaı batyrdyń urpaqtary – Olja bola qoımaıdy ońaı ǵana. Muń shaqpaısyń sen nege, munar dalam, Shyńdaryńda shalqıdy shyraǵdan-án. ... “Aq sısalap” arańnan aqyn ótti Ultaraqtaı jeri úshin urandaǵan. Aqbettaýdaı, Jasybaı, Baıanyndaı, Qaıdan tapsyn tirlikte saıa mundaı. “Aq sısalap”, aryndap, arshyndady Jaıaý Musa jarqyldap jaı oǵyndaı. Úmitinen úzbedi bar kúderin, “Aq sısada”  ashyǵy áńgimeniń. Án shalqytyp Alashtyń aspanynda – Jaıaý júrip attydan aldy kegin. Kesir kúnder ketken joq kekke aınalyp, О́shken ǵaıyp dúnıe-aı, ótken ǵaıyp. Sálem aıtyp Qarjastyń balasyna – Tobyl jaqqa sol aqyn ketti aıdalyp. Qasıetim qalyń el – tutas orman, О́tkenińdi órt shalǵan Qusa, Sordan. Sen aman bol, “Aq sısa” – Jaıaý aqyn – Arqadaǵy bir qutym Musa, Shorman. Aqbettaýdan abaısyz nar qulady, Jartas bitken sony aıtyp jańǵyrady. “Kimder jaıaý qalmaıdy zorlyq qylsa”... Jaıaý Musa “Aq sısa” – Ardyń áni... * * * Toqsan tórtte jasym bar Endi júrek basylar. Men  júrgeli jatyrmyn, Qoshtasaıyq halqym-aı! Eńbegim sińgen Aqshoqym, Sodan oryn qazyńdar... Jaıaý Musa Alas, alas,  alas kún! Gákký sazdar – toly áni. Aıdynyna Alashtyń – Aqqý-qazdar qonady. Talapaıǵa tústiń be, Talaıyńnan qashtyń ba?.. Qara jerdiń ústinde Kók aspannyń astynda. Shyraǵyńa biltemin, Shaqpaq jaqsań laýlaǵan. Qazaq degen jurt edim Aqqý-qazdan aýmaǵan. Taǵdyryńa alań kim, Týǵan jerdiń tunyǵy. Jaıaý Musa babamnyń Toqsan tórt jyl ǵumyry. Kóktem kóktep... kúz kelgen, Baıanaýla taýlary. Aqshoqynyń biz kórgen Alaqandaı aýmaǵy. Qazaq úshin bilgenim, Baıanaýla – baq otaý. Ashyq bolsyn kúnderiń, Qarataý men Alataý. Tarqamaıtyn toıym eń, Uly dala qorǵany. Úsh Qııannyń boıy men Qyzyljardyń ormany. О́zegindeı ómirdiń, О́leńimdi órgenmin. Kıesi bar jerimniń – Iesi bar... Sol – menmin! Shaıqalmaǵan yrysy, Sónbeıtuǵyn jaqsa oty. Bul qazaqtyń durysy – Ár shoqysy – Aqshoqy. Jelpildemeı túndigi, Tirlik keshken jasymaı. Bul qazaqtyń shyndyǵy Ár ózeni – Jasybaı. Jaýdyń shyqsa jat úni, Qorǵap ata murany. Jaıaý-jalpy aqyny Aldaspan bop shyǵady. Tunyq kóldeı tunamyn, Jeruıyǵym... talas kóp. Kúnge qarap turamyn: – Alas, – Alas – Alas! – dep. Jaza almaımyn jarqyn jyr, Tamyljymaı tań nury. “Aq sısa” bop qalqyp júr Bar qazaqtyń taǵdyry... Sońǵy sóz nemese Jaıaý Musa aýyly Baıanaýyl baýyry, Aqbettaýdyń etegi. Jaıaý Musa aýyly, Tektilerdiń mekeni. Qapııada qapyldym, Syryn tyńdap sol mańnyń. Atyn alǵan aqynnyń, Mustapasy-aı, Shormannyń. Kókiregi jyr-kórik, Kushaq jaıǵan baýyr kóp. Jaıaý Musa jyr bolyp, Jaıaý Musa aýyl bop. “Aq sısa” aqyn, aryń ba, aıtty bizge sol ániń. Jaıaý Musa barynda Mustapalar bolaryn. Sansyraǵan sanam muń, Sańyraý bop sorlaıdy. Buqary joq zamannyń Abylaıy bolmaıdy. О́ter, ótpes beker kún, Japyraǵymdy jaıam da. Men kelermin, ketermin – Baıan izdep Baıanǵa. Kókiregi kúı dalam, Aınalaıyn, Ar meken! Aqyndaryn qınaǵan Qazaqtaı jurt bar ma eken?! Tartyp týǵam tegime, Oman jurttan oı aýlap. Jaıaý Musa eline, Kelem talaı jaıaýlap... Sal-serige ylaıyq, Saryarqanyń saýyry. Qaldy artymda muńaıyp Jaıaý Musa aýyly... Ǵalym JAILYBAI.