Tabystyń qaınar kózi

27 qyrkúıek – Búkilálemdik týrızm kúni Týrızm – kózin tapqanǵa elge kól-kósir tabys ákeletin, eldiń dáýletin asyryp qana qoımaı, álem qaýym­dastyǵynyń aldyndaǵy bedelin ósiretin sala. Al erteń osy salanyń búkilálemdik deńgeıdegi jylyna bir keletin merekesi atalyp ótiledi. Osyǵan oraı jaqynda biz Týrızm jáne sport mınıstri, Búkilálemdik týrızm uıymy Bas Assambleıasynyń prezıdenti Temirhan Dosmuham­betovpen kezdesip, otandyq týrızmniń qazirgi jaǵdaıy, ony damytý joldary týraly áńgimelesken edik. – 27 qyrkúıekte Búkilálemdik týrızm kúni atalyp ótedi. Onyń maqsaty – álem halyqtarynyń arasyndaǵy dostyq baılanysty damytyp, týrızmniń mańyzy men áleýmettik, mádenı, saıası jáne ekonomıkalyq maǵynasyna halyq­­aralyq mańyz berý. Osy oraıda elimizdiń týrızmdi damytýdaǵy qazirgi jaǵdaıy qalaı? Áńgimeni osydan bastasańyz. – Elimizde týrıstik ındýstrııa shıkizatsyz saladaǵy el ekonomı­kasynyń damýyn anyqtaıtyn memlekettik uzaq merzimdi ekono­mıkalyq basym baǵyttardyń biri bolyp tabylady. Prezıdent Nursultan Nazar­baev­tyń qazirgi júrgizip kele jat­qan saıasatynyń arqasynda áleý­mettik mańyzdy jańǵyrýlar, so­nyń ishinde týrızm ındýstrııasyn qurýdyń basym baǵyttary qarqyn aldy. Memleket basshysy týrızmdi el ekonomıkasyn ártaraptan­dyrýdy qamtamasyz etýge arnalǵan turaqty damýdaǵy basym baǵyt­tardyń biri retinde qarastyrady. Elimizde týrızmdi damytýdyń negizgi maqsaty – zamanaýı, tıimdiligi joǵary jáne básekege qabiletti týrıstik keshen qurý. Onyń bazasynda ekonomıkanyń sektory retinde osy salanyń damýyn qamtamasyz etetin jaǵdaı týdyryp, álemdik týrızm júıesine birtindep kirigý jáne týrızm sala­synda halyqaralyq yntymaq­tas­tyqty ári qaraı damytý kózdelgen. Qazaqstan týrızm kúnin Búkil­álemdik týrızm uıymyna turaqty múshe bolǵan 1993 jyldan beri atap ótýde. Qazaqstan osy uıym­men sońǵy 17 jyldyń ishinde ora­san zor jumystar atqardy. Mem­le­kettik strategııany tabysty josparlaýdyń arqasynda elimiz 31 memlekettiń qatarynda BTU-nyń joǵary organy – Atqarý ke­ńesiniń quramyna endi. Mine, je­misti jumystyń nátıjesi dep osy­dan bir jyl buryn uıymnyń Bas Assambleıasynyń 18-sessııasy syndy mańyzdy oqıǵanyń byltyr kúzde Astanada ótkenin aıtýǵa bolady. Halyqaralyq aýqymdaǵy mun­daı jıynnyń ótýi eldiń týrıstik ımıdjin qalyptastyryp jáne nyǵaıtýǵa, elimizde týrızmniń tu­raq­ty damýynyń saıası, strate­gııalyq jáne tıimdi mehanızmin qalyptastyrýda ozyq tájirıbe­lerdi qoldanýǵa ıgi áserin tıgizedi. BTU Bas Assambleıasy HVIII sessııasynyń sheshimine sáıkes, “Týrızm jáne bıoáralýandyq” taqyrybyna arnalǵan 2010 jylǵy Búkilálemdik týrızm kúnin ótki­zetin el retinde tańdaý Qytaıǵa tústi. Osy merekege baılanysty ne­giz­gi saltanat Gýandýn provın­sııa­synda ótedi. Qy­­taı úkimeti uıym­das­tyratyn birqatar mádenı sharalarǵa qosa Qy­­taı ulttyq tý­rıs­tik ákimshiligi týrızm ın­dýstrııa­synyń memlekettik jáne jeke menshik sektorynyń jetek­shi ókilderi bas qo­satyn májilis ót­kizbekshi. Bul oty­rysta jer betindegi ómir men ondaǵy ósimdik jáne jan-janýarlardyń ǵa­jaıyp álemin saq­taýdaǵy tý­rızmniń atqarar róli áńgi­mege arqaý bolmaq­shy. – Elimizde týrızmdi damytýdyń múmkindikteri qanshalyqty? Osy ba­ǵytta qandaı sharalar at­qaryldy? – Qazaqstanda týrızmniń tu­raq­ty damýyna qajetti ǵalamat múmkin­dikter men tabıǵı resýrstar jet­ki­likti. Bizdiń elimiz otandyq týrıs­tik ındýstrııanyń qalyptasý úderisin qarqyndy júrgizýge batyl kiristi. Keıingi onshaqty jyldyń ishinde týrızm ındýstrııasy eńse­sin tiktep, standarttar men sapany udaıy kóterýde jáne ınnovasııa men básekege qabilettilik baǵy­tynda aıtarlyqtaı tabystarǵa qol jetkizdi. Búginde zamanaýı úlgidegi otan­dyq týrıstik ındýstrııa qalyp­tasýda. Mınıstrlik bul baǵytta vızanyń quny men ony resimdeý merzimin, avıatasymaldaý tarıfin tómendetýden bastap týrıstik iri demalys jáne oıyn-saýyq orta­lyqtaryn salýǵa deıingi kóptegen qadamdardy elekten ótkizip, qaıta qarap jatyr. Týrızmdi damytý isine mem­lekettik kóptegen vedomstvolar men oblystyq atqarý organdary qyzyǵýshylyq tanytýy kerek: nege deseńiz týrızm qyzmet kór­setý salasyndaǵy orasan zor spektr­di jáne túrli saladaǵy ón­diristi qamtıdy. Álemdik talaptar­dyń bárine jaýap beretin damyǵan týrıstik keshenniń jyldam paıda bolýy úshin barlyq qajetti jaǵdaılardy jasaý kerek. Jergilikti bılik týrızmniń sol óńirdiń gúldenýine qomaqty úles qosatyn qaınar kóz bolaryn túsin­se, is alǵa basady. Budan bó­lek, týrıstik qýatty ortalyqtar qurý úshin memleket tarapynan, otandyq jáne sheteldik ınves­torlardan kapıtal qajet bolady. 2010 jyldyń birinshi jarty­jyl­dyǵynda, 2009 jyldyń sáıkes kezeńimen (53,0 mlrd. teńge) sa­lys­tyrǵanda, týrıstik salaǵa degen ınvestısııanyń kólemi 3 paıyzǵa ósip, 54,6 mlrd. teńgeni qurady. Bir qýanarlyǵy, álemdik tý­rıs­tik rynokta Azııaǵa saıahat ja­saýǵa degen joǵary qyzyǵýshylyq úrdisi paıda bolǵan. Bul jaǵdaıdy eskere otyryp, respýblıkada eń al­dymen Qazaqstanda qajetke jaratylǵan týrıstik ónim túrleri – tanymdyq, belsendi, shytyrman jáne ekologııalyq týrızm damı­tyn bolady. Mádenı, dástúr sabaqtastyǵy ıdeıalaryn pash etip, ýaqyt pen urpaq baılanysyn kózdiń qara­shyǵyndaı saqtaı otyryp, Qazaq­stan álemniń kóptegen elderine jaqsy tanys “Jibek joly” jobasynyń damýyna muryndyq boldy. Qazirgi tańda, tabıǵı múmkin­shiligi baı bizdiń elimiz ulttyq týrıstik óniminiń qyzyqtylyǵy jáne ekotýrızmniń barlyq túr­leriniń damýy boıynsha talaı eldiń nazaryn ózine aýdaryp otyr. Endigi mindet – osy tabıǵı múmkindikterdi paıdalana otyryp, qalyptasqan ekojúıeniń tabıǵı tepe-teńdigin buzbaı, urpaq úshin tabıǵı murany saqtap, kóbeıte túsýge kúsh salýǵa tıispiz. – Sheteldik sarapshylar eli­mizdi qalaı baǵalap júr? Týrısterdi Qazaqstanǵa tartýdyń qandaı joldary bar? – Halyqaralyq sarapshylar atap ótkendeı, keıingi jyldary Qazaqstandaǵy týrıstik salanyń damýy údemeli, jedel jáne turaq­ty dep sıpattalady. Jaqyn jyl­dardyń ózinde bizdiń elimizdiń saıahat jáne týrıstik ekonomıkasy iri derjavalar deńgeıine kóterilýi múmkin. Shetelder Qazaqstandy tý­rıstik ǵajap múmkindikteri bar, turaqtylyǵy senimge syzat túsir­meıtin el retinde qarastyra bastady. Budan basqa, sheteldik sarap­shylar qazaqstandyqtardyń qo­naq­­jaılyǵy men qaıyrymdyly­ǵyna, tabıǵatynyń áralýandy­ǵy­na, tarıhy, mádenı jáne etnostyq alýan túrliligi syndy biregeı erekshelikterine erekshe nazar aýdaryp otyr. Prezıdent Nursultan Nazar­baev týrızm salasy boıynsha ja­qyn bolashaqta álemdegi báse­kege qabiletti 50 eldiń qataryna ený jóninde jaýapty mindet qoıdy. Búgingi kúnde qazaqstandyq týrıs­tik keshenniń respýblıka ekonomı­kasyn jańǵyrtý men ósý yrǵaǵyn jedeldetýge myqty tetik bola ala­tynyn túsinýdiń mańyzy zor. Osyǵan baılanysty jáne Mem­leket basshysynyń byltyrǵy jyldyń 18 maýsymyndaǵy “Qa­zaqstan Respýblıkasyndaǵy mem­lekettik josparlaý júıesi týraly” №827 Jarlyǵyn júzege asyrý maqsatynda biz 2009 jyldyń 31 jeltoqsanynda Úkimettiń №2340 qaýlysymen bekitilgen Týrızm jáne sport mınıstrliginiń 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan Strate­gııalyq josparyn jasadyq. Bıyl­ǵy jyly Prezıdenttiń 2010 jyl­dyń 19 naýryzyndaǵy №958 Jar­lyǵymen 2010-2014 jyldarǵa ar­nal­ǵan, “Týrıstik sala” degen taraý engizilgen Údemeli ın­dýstrııa­­lyq-ınnovasııalyq damý­dyń memlekettik baǵdar­lamasy (budan ári – UIIDB) beki­tildi. UIIDB-ǵa jáne Prezı­dent­tiń 2010 jyl­dyń 1 aqpanyndaǵy №922 Jarly­ǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblı­kasynyń 2020 jylǵa deıingi stra­tegııalyq damý jos­paryna sáıkes, 2010-2014 jyl­­darda týrıstik ındýstrııany damytý­dyń perspektıvaly baǵyt­taryn damytý baǵdarlamasynyń jobasy jasaldy. Bıylǵy jyldyń 27 tamyzynda salalyq baǵdarlama jobasy Premer-Mınıstr Kárim Má­simov­tiń tóraǵalyq etýimen ótken Qazaqstan Respýblıkasy Ekono­mıkasyn jańǵyrtý máselesi jó­nin­degi memlekettik komıs­sııanyń otyrysynda qaralyp, atalǵan qujatty Úkimetke keli­simge berý týraly sheshim qabyldandy. Atalǵan baǵdarlamalardy júzege asyrý barysynda biz mem­lekettik qurylymdarmen qatar, jergilikti atqarý organ­darynyń, sonymen birge, elimizdiń barsha týrıstik qoǵam ókilderiniń isker­ligine, izdenisine arqa súıeıtin bolamyz. 2010 jyldyń birinshi jarty­jyldyǵyndaǵy syrtqy jáne ishki týrızmniń negizgi damý kórset­kishteriniń turaqty ósýine qara­mas­tan, álemdik daǵdarys ishki týrıstik aǵynǵa keri áserin tıgizdi. Sonymen birge, BTU halyq­aralyq sarapshylarynyń bol­jamy boıynsha aldaǵy eki-úsh jylda týrızm óziniń turaqty ósý yrǵaǵyna túsedi jáne óńiraralyq saparlardyń, onyń ishinde Qazaqstanǵa syrttan kelýshiler qatary 2020 jylǵa qaraı óse túspek. – Týrızm salasynyń kásibı merekesine baılanysty qandaı tilegińiz bar? – Týrıstik ındýstrııa ókilderi jylyna bir ret keletin kásibı merekesin laıyqty atap ótedi. О́ńirlerde saltanatty jıyndar, ǵylymı semınarlar, týrızmniń belsendi túrleri boıynsha jáne demalys kúnderi joryqqa shyǵý sharalary ótkiziledi. Astanada týrızm kúnine baılanysty 28-30 qyrkúıek aralyǵynda “Astana-demalys” 7-shi halyqaralyq tý­rıs­tik kórmesi uıymdas­tyrylady. Osy múmkindikti paıdalana otyryp, ózimniń áriptesterimdi kele jatqan kásibı merekemiz – Búkilálemdik týrızm kúnimen quttyqtaımyn. Týrıstik sala­nyń barlyq qyzmetker­lerine zor densaýlyq, bereke-birlik jáne otandyq týrızmniń bola­shaqta damyp, gúldene berýi jolynda shyǵarmashylyq tabys tileımin. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken  Dastan KENJALIN.