Nazarda – azyq-túlik qaýipsizdigi

Úkimet basshysy keńesti ashar­da­ǵy sózinde bul tásil birinshi ret synaqtan ótkizilip otyrǵandyǵyn, munan keıingi kezekte turaqty sıpatqa ıe bolýy kerektigin atap kórsetti. Basqosýda birinshi bolyp azyq-túlik qaýipsizdiginiń máselesi qa­raldy. Osy jóninde baıandama jasa­ǵan Ekonomıkalyq damý jáne saýda mınıstri Janar Aıtjanova elimizde 2010 jylǵy tamyzdaǵy ınflıasııa deńgeıi aldyńǵy jyl­dyń jeltoqsanymen salystyr­ǵan­da 4,6%-dy quraǵandyǵyn, bul ót­ken jyldyń osy merzimimen sa­lys­­tyrǵanda 0,3 paıyzdyq pýnkt­ke joǵary ekendigin aıtty. О́ńir­ler boıynsha alǵanda atal­ǵan merzim ishindegi ınflıasııanyń barynsha joǵary deńgeıi Pavlodar jáne Ońtústik Qazaqstan (5,1%-dan), Shyǵys Qazaqstan (5,0%), Aqmola, Jambyl jáne Soltústik Qazaqstan (4,7 %) oblystary men Almaty qalasynda (4,9%) qalyp­tasypty. Sonymen qatar, “Qazagromar­ke­tıng” AQ derekteri boıynsha Qa­zaqstannyń keıbir óńirlerinde ta­myz aıynan bastap qaraqumyq jar­masynyń bólshek saýdadaǵy ba­ǵa­synyń óskeni baıqalǵan, jalpy respýblıka boıynsha ortasha al­ǵanda onyń baǵasy 48,5%-ǵa deıin kóterilgen. Janar Aıtjanova 2010 jylǵa arnalǵan ınflıasııanyń jospar­lan­ǵan dálizine kirý úshin azyq-túlik taýarlary baǵasynyń ósimi 9,7%-dan (osy jylǵy qańtar-tamyz 5,5 %) aspaýy tıis ekendigin málimdedi. Ekonomıkalyq damý jáne saý­da mınıstrligi Aýyl sharýashyly­ǵy mınıstrligimen birlesip, eli­mizdiń ishki rynogynda qajetti azyq-túlik qoryn saqtaý úshin Úki­met sheshim­deriniń jobalaryn ázirlegen eken. Onda maıly da­qyl­darǵa, kún­baǵysqa, raps jáne soıa burshaǵyna turaqty negizde eks­porttyq baj salyǵyn engizý; ósimdik maıyn, qaraqumyq jarma­syn óndirýge arnalǵan tuqymdy áke­týge ýaqytsha tyıym salý týra­ly naqty sharalar qarastyrylýda. Otyrysta asa mańyzdy azyq-túlik taýarlaryn óndirý men tuty­ný deńgeıi týraly Aýyl sharýa­shy­lyǵy mınıstri Aqylbek Kúrish­baev  baıandaıdy. Mınıstrdiń aı­týyn­sha, búgingi kúni astyq daqyl­dary alqa­bynyń 97,9% jınalǵan, gektardyń ortasha ónimdiligi 8,7 sentnerden aınalǵan. Sonda shamamen 13,2 mln. tonna astyq jınalyp otyr eken. Boljamnyń tómengi shegimen alǵanda jalpy túsim býnkerlik sal­maq boıynsha 13,5 mln. tonnany qu­raýy múmkin. О́tken jyldan qalǵan astyqty qos­qanda bul kólem ishki qajettilikti  ótep qana qoı­maı, sonymen qatar eks­portqa 7-8 mln. tonna shama­syn­da astyq shyǵarýǵa múmkindik beredi. Qazaqstannyń Astyq odaǵynyń tóraǵasy Nurlan Tileýbaev aldyn-ala boljam boıynsha bıylǵy jyly birinshi ret elimizdiń un eksportynyń úlestik salmaǵy taza bıdaı eksportynan basym túsetin­digin málimdedi. Ol  shamamen al­ǵan­da 3,5 mıllıon tonna kóleminde qalyptasýy tıis. Máseleni qorytyndylaǵan Úkimet basshysy 2007 jylǵy jaǵdaıdy eske ala kele elimizdiń ishki rynogy úshin aýyrlaý bolǵan sol kezdiń ózinde Úkimettiń astyq óndirýshilermen kelisimge kelip, memorandým jasasýy nátıjesinde astyq eksportyna tyıym salý sha­ra­sy qoldanylmaǵandyǵyn, bul saıasat astyq óndirýshilerge de, tu­tynýshy halyqqa da tıimdi bolyp, ózin aqtaǵandyǵyn atap kórsetti. Otyrysta sondaı-aq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashy­ly­ǵyn damytýdyń 2020 jylǵa deıingi salalyq baǵdarlamasynyń jobasy qaralyp, qabyldandy.

Suńǵat ÁLIPBAI.