Baspasóz-2011 Qaraǵandy. Temirtaý. Qarqaraly

Respýblıkalyq irgeli basylymdar bas redaktorlarynyń oqyrmandarmen kezdesýleri osylaı jalǵasty Jyldyń osy mezgili ádette buqaralyq aqparat quraldary úshin qus uıqyly shaq. Oqyrman qataryna oqyrman tartylar, aldaǵy taralym mejesi qylań berer kez. Sonyń sát­tiligine arqaý salǵandaı Qaraǵan­dy­da bastalyp, Temirtaýda jalǵasyp, odan Qarqaralyda ulasqan elimizdegi eń tanymal qazaq basylymdary bas redaktorlarynyń kúnderi óńir rýhanı ómirindegi ózgeshe bir serpilis boldy. Buǵan deıin aımaq tarıhynda ulttyq baspasóz túrleri jetekshi­leri­niń búkil quramda bas qosýy bolyp kórmegen edi. Bul kezdesýge ke­lýshilerdi oblys ákimi Serik Ahme­tov qabyldap, áleýmettik-ekonomı­kalyq damý baǵytynda atqarylyp jatqan istermen tanystyrýynan keıin sóz kezegi meımandarǵa berildi. Áńgime jelisin aldymen sabaq­taǵan “Egemen Qazaqstan” gazetiniń bas redaktory Janbolat Aýpbaev: “Shyndyǵyn aıtqanda baspasóz salasyndaǵy 38 jyldan bergi qyz­me­timde áriptesterimniń tórt kózi túgel el ishi ortasynda osylaı qaýy­shýyn birinshi ret kórip oty­rýym. О́zge óńirlerge de úlgi bolar­lyq úrdis bastaýy der edim muny. Ásirese, gazet-jýrnaldarǵa jazylý­dyń qazirgi naýqany qyzǵan kezinde oqyrmandarmen tikeleı júzdesýdiń máni de, jóni de bólek ekendigi daý­syz. Qaraǵandynyń óndiristiń ǵana emes, ǵylym men bilimniń, óner men mádenıettiń qarashańyraǵy re­tindegi san qyrly tynysyn se­ziný áseri ystyq bolsa, mynaý júz­desý sony tanytýǵa paryz ústeıdi, – dep bul sharanyń sharapaty barlyq basylymdarǵa birdeı tıetindigine senim bildirdi. Aǵa qalamdastarynyń sózin jalǵastyrýshylar ózderi basqaryp otyrǵan basylymdardyń búgingi hal-ahýaly, shyǵarmashylyq baǵ­dar­lama-jobalar týraly oılaryn ortaǵa saldy. Budan soń bas redaktorlar E.A.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıteti oqytý­shy­lary jáne stýdentterimen kez­de­sýge qatysty. Shyǵarmashy­lyq­tary arqyly syrttaı tanys, biraq júzbe-júz kórmegen qalamgerlerge suraqtar jan-jaqtan jańbyrdaı jaýdy. Áńgimeniń qyzý talqysy bilikti maman bolyp shyǵý úshin ne isteý kerek, qoǵam jastardan ne kúte­di degen tóńirekte órbidi. Osy oraıda Janbolat Aýpbaevtyń bolashaq jýrnalısterge mamandyq meńgertýge osynda otyrǵan bas redaktorlardyń bári bolmasa da bir­azy aldaǵy ýaqytta ýnıversı­tet­ke arnaıy dáris oqýǵa shaqyrylyp tursa degen pikiri qostaldy. Ol bul usynysyn túsindire túskendeı mu­nyń ózi ári praktık, ári ámbebap, ıaǵnı gazet shyǵarýdyń qyr-syryna meılinshe jetik jandardyń tájirıbelik aqyl-keńesteri izba­sar­laryna anaǵurlym paıdaly bola­ty­nyn qysqa da nusqa etip aıtty. Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy­nyń tóraǵasy Seıitqazy Mataev bú­ginde salalyq joǵary oqý oryn­da­ry janynda da jýrnalıstıka fakýltetteri qaptap ketkenin, oqy­týshylyqqa kóldeneń kók atty­ny alyp jatqandyqtan olardyń jarytymdy bilim berip jatpaǵan­dyq­ta­ryn tilge tıek etip, mundaı árekettiń jónsizdigine nazar aýdartty. Jazý-syzý ónerin úıretý bir basqa ekendigin, sondyqtan oǵan jaýapkershilik kúsheıtilýi kerek­tigin alǵa tartty. Oblys oqyrmandarymen suhbat Temirtaýda jalǵasty. Qazaqstan Magnıtkasynyń baıyrǵy metal­lýrg­teri, sonyń ishinde Qazaqstan­nyń Eńbek Eri Arǵyn Júnisov áń­gimesine ynta qoıyldy. Olar ózderi erteden súıip oqıtyn basylymdar basshylarynyń ortalaryna arnaıy kelip, emen-jarqyn syr qozǵaǵan­daryna razy boldy. Ulttyq basylymdardyń eń qalyń oqyrmandary qalyptasqan Qarqaraly aýdany turǵyndarynyń bolsa bolmasyn bul kezdesýdi taǵat­syzdana kútkeni baıqaldy. Munda bas redaktorlar aldymen Qunanbaı meshitinde quran oqytyp, Arqa tósindegi kóne shahardyń tarıhı oryndarymen tanysty. Qalada alǵashqy ǵımarattardy óz kúshimen turǵyzýshylardyń biri kópes Bekmetov saldyryp, Abaı toqtaǵan, Potanın aıaldaǵan úıler ­men naǵashysy qazaq, ataqty ge­ne­ral Lavr Kornılov ómirge kelip, balalyq shaǵyn ótkizgen páter, osy jazda tabylǵan “Altyn adam” áshekeılerimen tolyqtyryl­ǵan ólketaný murajaıy baryp kórildi. Á.Bókeıhanov, M.Dýlatov, A.Baı­tursynov, J.Aqpaev, K.Toǵy­sov syndy qaıratkerler bastaýy­men áıgili Qarqaraly petısııasy qabyldanǵan alańǵa, Mádı eskert­ki­shine taǵzym etildi. Sodan soń baryp aýdandyq kitaphana zalynda oqyrmandarmen júzdesý bolyp, onda “Qazaq gazetteri” JShS bas­shysy J.Kenjalın, “Aıqyn”, “Ana tili”, “Túrkistan”, “Dala men qala” gazetteriniń bas redaktor­la­ry N.Júsip, S.Ibraıymov, Sh.Pát­­teev, S.Parmanqulov óz oı­laryn ortaǵa saldy. Qorytyndy­syn­da “Astana” jýrnalynyń bas re­dak­tory M.Tájimurattyń osyn­daı shara aldaǵy ýaqytta “Qar­qa­ra­ly kezdesýi” degen atpen dástúrge aı­nal­sa, bul qazaq tildi basylym­dar­dyń birligine altyn arqaý bolar edi degen pikiri quptaldy. Qazaq basylymdaryn súıikti serikke aınaldyrǵan qaraǵandylyq oqyrmandar qatary jyldan-jylǵa ósip keledi. “Egemen Qazaqstan­nyń” taralymy 12 myńnan asýy so­nyń bir aıǵaǵy. Ulttyń rýhanı ómiriniń týyn ustap, sony kótergen órkenıettik júgi salmaqty da ardaqty tól basylymdar bedeli bıikteı bermek. Aıqyn NESIPBAI, Qaraǵandy.