El tynyshtyǵynyń tiregi

Tarıhtyń jańa jolyn jazyp, tabaldyryǵymyzdan jańa attaǵan bıylǵy 2016 jyl da qasterli halqymyz úshin ótken jylǵy mereıli belesterge toly kezeńdeı asa ataýly, aıryqsha jyl. О́ıtkeni, bıyl elimiz bizge taǵdyr syılaǵan uly baqytymyz – Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyn atap ótedi. Árbir halyqtyń sanasynda eń qasterli uǵym bolsa, ol da osy táýelsizdik, ıakı eldiń eldigine degen maqtanysh. Bul merzim az ba, kóp pe, biraq qazaq ultynyń tarıhyndaǵy eń sheshýshi de syndarly kezeńder osy bir oımaqtaı ǵana ýaqyt telimine tıesili. Taǵdyrynda myń ólip, myń tirilgen qasterli halqymyzǵa táýelsizdikke qol jetkizý ońaı­ǵa soqpady. Sondyqtan da, táýel­sizdiktiń máni men mańyzy da biz úshin aıryqsha. Biz bul kúndi uzaq ta zaryǵa kúttik. Halyqtyń ótke­nine kóz jibersek, táýelsizdik jolynda ata-babalarymyz qandaı qııametke barmady deısiz. Urpaq bolashaǵy úshin qanshama erler basyn qurbandyqqa tikti. Otar­lyq ezgige qarsy kúres san ǵasyr­larǵa ulasty. Azattyq jolynda qıyl­ǵan jan men tógilgen qannyń óteýi shyǵar, taǵdyrdyń baǵa jetpeıtin syıyna Qazaqstan beıbit jolmen qol jetkizdi. Táýelsizdik alǵan 16 jeltoq­sannyń erteńinde Almatydaǵy Respýblıka alańynda ótken al­ǵashqy mıtıngide «Táýelsizdiktiń bizdiń bárimizge artar mindeti mol. Endi eńseli el bolýdyń joly­na shyn­dap túsýimiz kerek. Áleýeti­mizdiń asýy da, dáýletimizdiń ta­sýy da óz qolymyzda. Keń-baı­­­taq je­rimizdiń baılyǵy osy dala­­nyń túpkilikti halqyna da, taǵ­dyr qosyp, birge ómir súrip jat­qan ózge ult ókilderine de mol jetedi. Tarıh kóshi uzaq. Asyqsaq ta aptyqpaıyq. Qazaqstannyń kópultty halqynyń juldyzy joǵary bolatynyna, týǵan eli­mizde dáýletti de sáýletti ómir ornaıtynyna kámil senemin», – degen Elbasy Nursultan Nazarbaev táýelsizdik tarıhyndaǵy tuń­ǵysh sózinde-aq egemen el bolý qaı-­qaısymyzǵa da úlken jaýap­kershilik júkteıtinin aıqyndap bergen edi. Egemendiktiń arqasynda tus-tus­ta qalǵan tarıhymyz túgen­delip, tilimizge, dinimiz ben dili­mizge oraldyq. Ulttyq salt-dás­tú­rimizdi jandandyrdyq. Osy tarıh qoınaýynyń ishinde qas-qa­ǵym sátti quraıtyn ýaqytta Qazaq­standy álemdegi alys-jaqyn elder saıası turaqty, ekonomıkalyq órkendeý jolyna túsken senimdi áriptes, keleshegi kemel memleket retinde moıyndady. Shekarasy shegendelgen, qýatty memleketke aı­nal­dyq. О́z kezeginde, osy mem­lekettiń kók týyn bıiktete túsý mindeti – árbir Qazaqstan azamatyna taǵdyr syılaǵan uly baqyt. Qaýipsizdik bekemdigi – eńseli eldik kepili. Al Táýelsizdiktiń negizgi tiregi de sol memleket ishindegi turaqtylyq. Turaqtylyq qaı jerde bolady? Turaqtylyq birlik bolǵan jerde bolady. Biz el týraly aıtqanda, eń aldymen, el birligin aıtýǵa tıispiz. Eger eldiń ishinde saıası turaqtylyq bolmasa, áleýmettik damý bolmasa, ol elde eshýaqytta da baıandy damý bolmaıdy. Bul jerde, tipti, táýelsizdik taǵylymy týraly aıtýǵa da oryn joq. О́te qıyn. Nege deseńiz, eldiń ishki saıa­sı jaǵdaıy shaıqalǵan jaǵ­daıda bári de shaıqalady. Bul – táýelsizdikke birden-bir qa­ter. Ishki turaqtylyǵy syr ber­gen memleketke syrtqy faktor­lardyń áser etýi óte ońaı. Al el birligi myqty bolǵan jaǵdaıda ǵana myqty memleket týraly áńgi­me qozǵaýǵa oryn bar. «Táýel­sizdik taǵylymy» degennen shy­ǵady, máselen, ótken 25 jyl­da kópetnosty memlekette yn­ty­maqtyń negizin shaıqaltpaı ustaǵandyqtyń ózi uly jetistik, bul – Elbasymyzdyń da, elimizdiń de úlken bir jeńisi. Táýelsizdik alǵan kúnnen bas­tap Elbasy Nursultan Nazar­baev elimizdiń qaýipsizdigi men ty­nysh­tyǵyn qamtamasyz etýge qatys­ty máselelerdi árdaıym bas­ty nazarda ustap keledi. Tip­ti, elimizdiń osy kúngi jemisti joly­nyń bastaýy bolyp sanalatyn «Qazaqstan-2030» Strategııa­synda Memleket basshysy: «Bos­tandyq pen táýelsizdikti je­ńip alý jetkiliksiz, ony tabandy túr­de qorǵap, nyǵaıtyp, urpaqtarǵa qaldyrý qajet. Eger biz óz memle­kettiligimizden aıyrylyp, egemen­digimizdiń negizderin, óz jerle­rimiz ben resýrstarymyzdy qoly­myzdan shyǵaryp alsaq, bizge keshi­rim joq», – dep atap ótken bolatyn. Osy oraıda, aıryqsha nazar aýdararlyǵy, Elbasy N.Nazarbaev táýelsizdik alǵannan keıingi quО́qyqtyq tártipti qamtamasyz etý­ge jiti kóńil bóle otyryp, ege­­men­dik deklarasııasy jarııa­lan­ǵannan keıin nebári 26 kún ót­ken soń memleketimizde alǵashqy kúsh-qýat organy retinde Ishki ásker­lerdi qurǵany biz úshin maq­ta­nysh jáne memleket tarapynan kór­se­tilgen aıryqsha senim. Sol 1992 jylǵy 10 qańtardan bastap Ishki áskerlerdiń jeke quramy alǵa qoıyl­ǵan tapsyrmalardy laıyq­ty túrde oryndap, jeke adam men aza­mattyń konstıtýsııalyq quqy­ǵyn, qaýipsizdigin, qoǵam qundy­lyqtaryn, memleket turaq­ty­lyǵy men tynyshtyǵyn qaýip-qater­lerden jan-jaqty qorǵaý jolyn­daǵy jaýapty qyzmetin tek quqyq­tyq sheńberde iske asyryp keledi. О́tkensiz búgin joq. Táýel­siz­diktiń tańsári shaǵyndaǵy ót­pe­li kezeńniń ýaqytsha qıyn­shy­lyq­tary áli esimizde. Ekono­­- mı­kamyz qaryshtap alǵa damy­ǵan búgingideı berekeli kezeńde sondaı jaǵdaılar bolyp edi deseńiz, keıingi býyn oǵan múl­dem senbeıtin de shyǵar. Bas­qany aıtpaǵannyń ózinde, alǵy sheptegi áskerı bólimshelerimizde qarapaıym ǵana elektr jary­ǵynyń birde bolyp, birde bol­maǵan da kezderin bastan ótkizdik. Elge adal qyzmet etip, Otan qor­ǵaý­dy eń qasterli qyzmet sa­na­ǵan azamattarymyz mundaı jaǵ­­daı­larǵa shydamdylyq pen tózim­dilik tanytty. Olardyń kúnde­likti qyzmettik is-áreketterin jú­zege asyrýǵa qajetti barlyq ǵıma­rat­tar buzylmastan sol qalpynda saqtaldy. Tehnıkalarymyz ben qarý-jaraqtarymyz da talan-tarajǵa ushyraǵan joq. Eń bas­ty­sy, sarbazdarymyzdyń basy aman, baýyry bútin boldy. Mem­leket tarapynan bizge eń aldymen talaıly taǵdyrdyń enshisine saı burynǵy Keńes Odaǵynan qalǵan О́skemen, Kýrchatov jáne Stepnogor qalalaryndaǵy stra­tegııalyq asa mańyzdy nysandardy kúzetý tapsyryldy. Sondaı-aq, kóptegen túzeý mekemeleri men el úshin mańyzdy nysandardyń qaýipsizdigi de senimdi qamtamasyz etildi. Sol kezde elimizdiń ár túkpi­rindegi áskerı bólimderde kási­bı mamandyqtaryn tereńnen meń­ger­gen áskerı qyzmetshiler kóp­tep qyzmet atqardy. Odaq ydy­ra­ǵan boıda, olardyń basym kóp­shiligi ózderiniń tarıhı ata­me­kenderine qaraı atbasyn bur­dy. Tipti, eshkim kútpegen osy qol­baı­laýdy da ásker basshylyǵy ońynan sheshe bildi. Joǵary bilimdi zapastaǵy ofıserlerdi shaqyryp, ishki áskerler salasyna mamandandyryp, bilimin jetildirdik. Olardyń barlyǵy derlik búginderi Ulttyq ulannyń sapynda abyroıly qyzmet atqaryp, elimizdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge bir kisideı atsalysyp keledi. Petropavl qalasyndaǵy Ishki áskerlerdiń joǵary áskerı ýchılıshesin Ishki áskerlerdiń Áskerı ınstıtýty dep ataýyn ózgertip, keleshektegi taǵdyrlaryn áskerı ómirmen baı­lanystyrǵysy keletin jastarymyzdy oqýǵa qabyldadyq. El men jerdiń bútindigin oıla­ǵan aǵa býyn áriptesterim sol ke­zeń­derdegi qıynshylyqtarda bosańdyq tanytqan joq, qaı­ta mem­­leketimizdiń táýel­siz el atan­ǵanyna shynaıy qýanǵandaryna kýámin. Prezıdentimiz ben Úkimetimizdiń tereń túsinýleriniń arqasynda Ishki áskerlerdi san-salaly jaǵynan damytý men jetildirýge aıryqsha kóńil bólindi. Mine, osylaısha syndarly sátterden súrinbeı óttik. 2014 jyly 21 sáýirde Elbasynyń Jar­lyǵymen IIM Ishki áskerleri Ulttyq ulan mártebesine ıe bolyp, jańa senim artyldy, jańa strategııalyq mindettemeler júkteldi. Eń aldymen táý eter táýel­sizdigimizdiń arqasynda bú­gin­gi Ulttyq ulan jeke quramy óz­deri júrip ótken 25 jyl ishinde zaman talaptaryna saı tolyq, jan-jaqty qalyptasty. Biz Ulttyq ulannyń qurylǵan kúni – 10 qańtardaǵy barlyq saltanatty sharalardy táý eter qundylyǵymyz – Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna arnap, «Biz – bolashaǵy birtutas ultpyz» ataýymen elorda tórindegi «Qazaqstan» Ortalyq konsert zalynan dúıim jurtshylyqqa arnalǵan gala-konsertpen bastaǵaly otyrmyz. Aldaǵy jalǵasyn tabar sha­ralardyń barlyǵy da eldigimizdiń mereıli belesin ulyqtaýǵa arnala beretin boldy. Qoryta aıtqanda, Ulttyq ulan – táýelsizdigimizdiń tiregi, eldi­gimizdiń qyraǵy qorǵany. Azat­tyq týyn jyqpaı, joǵary ustaý – el qorǵaǵan erlerge syn. Mem­leket basshysynyń jiti naza­rymen aldaǵy ýaqyttary da qor­ǵanys salasy laıyqty damı be­retini sózsiz, óıtkeni, biz – jaý izdemesek te, ózimizdiń asyl murat­tarymyzdy jan aıamaı qorǵaýdy uǵynǵan uly elmiz. Búgingi álem elderi nebir jaıttardy bastan keship otyrǵan almaǵaıyp zamanda jańa qaýip-qaterler ótkelinen eldi aman alyp ótip qana qoımaı, damýdyń dańǵyl jolyn kórsetken Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaq­stan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» Joldaýynda, «100 naqty qadam» Ult Josparynda jańa mindetter belgilenip, maqsattar men mejeler aıqyndaldy. О́zimizdiń tikeleı mindetimiz – elimizdiń basty baılyǵy – birlik pen ty­nysh­tyqty qorǵaýda ózge de mem­lekettik organdardyń qatarynda Ulttyq ulannyń jeke quramy da barlyq kúsh-jigerin, qaırat-eńbegin aıamaı jumsaı beretin bolady. Araılap atqan aq tańymyz, barsha ıgilikterimizdiń bastaýy – el Táýelsizdigi baıandy bolsyn. Rýslan JAQSYLYQOV, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ulanynyń general-leıtenanty, bas qolbasshysy.