Júıeli jumys jemisti

Mártebesi jaǵynan bári de mınıstrlik atalǵanymen, Úkimet quramynda orny bólek mınıstrlikter bar ekendigi de shyndyq. Sondaı qurylymdardyń biri – Investısııalar jáne damý mınıstrligi. Ol ındýstrııa men ındýs­trııa­lyq-ınnovasııalyq damý, eldiń ǵylymı tehnıkalyq damýy, taý-ken kesheni, mashına jasaý, hımııa, farmasevtıka jáne medısına ónerkásibi, qurylys ındýs­trııasy men qurylys materıaldaryn shyǵarý, memlekettik ınvestısııalyq saıasat pen ınves­tısııalardy qorǵaý saıasaty, arnaýly ekonomıkalyq aımaqtar, eksporttyq baqylaý, mıneraldyq resýrstar, geologııalyq zertteý, qazba baılyqtardy tıimdi paıdalaný, energııa únemdeý, temirjol, avtomobıl, ishki sý kóligi, avtomobıl joldary, baılanys, aqparattandyrý, aqparat, ǵarysh qyzmeti sııaqty sanap shyǵýdyń ózine adam sharshaıtyndaı asa aýqymdy salalarǵa jaýap beredi. Qazirgideı kúrdeli kezeńde bul úlken mınıstrlikke júkteler jaýapkershilik te úlken. Keshe Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń 2015 jyldyń qorytyndylaryna jáne 2016 jylǵy mindetterge arnalǵan alqa májilisi bolyp ótti. Oǵan Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń birinshi orynbasary Baqytjan Saǵyntaev qatysty. Investısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshevtiń baıan­damasynda qýat kózderi men negizgi metall túrlerine baǵanyń kúrt túsýi, álemdik ekonomıka damýynyń baıaýlaýy, sanksııalyq soǵystar, qarjy rynoktarynyń qubylmalylyǵy Qazaqstan ekonomıkasyna da áser etkendigi aıtyldy. Qoı jylynda atqarylǵan jumystardy qorytyndylaı kele, mınıstr búginde aıryqsha nazarǵa alynyp, basymdyq berilip otyrǵan sharalarǵa toqtaldy. Onyń biri – óńdeý ónerkásibin qoldaý men damytý máseleleri. Máselen, ekonomıkalyq jaǵdaıdyń qıyn kezeńine qaramastan, bul sala boıynsha ótken jyldyń qorytyndy kórsetkishi nátıjeli boldy. Eńbek ónimdiligi 102,2 paıyzdy qurady. Soǵan saı metallýrgııa salasyndaǵy ósim 14,4 paıyzdy, hımııa ónerkásibinde – 2,6 paıyzdy, qurylys salasynda 4,8 pa­ıyzdy qurap, jeńil ónerkásipte 3,4 paıyz ósim baıqaldy. Alaıda, óndiris ónerkásibi 1,6 paıyzǵa tómendegen. Onyń ishinde taý-ken óndirisindegi quldyraý 2,5 pa­ıyzǵa jetip otyr. Kómir óndirý men temir rýdasy óndirisinde de keri ketý basym. Biraq tústi metall óndirisinde, kerisinshe, 4,6 pa­­ıyz ósim baıqalyp otyr. Iá, aıta berse, qazirgideı syrtqy baǵanyń qubylmaly kezeńinde, ónerkásiptiń barlyq salasynda da ózine jeterlik aýyrtpalyqtary bar. Bir salada ósim baıqalsa, endi birinde, kerisinshe, tómendegen. Degenmen, solaı eken dep, qol qýsyryp otyrǵan eshkim joq. Mınıstrlik bas bolyp, óndirisshilermen, kásipkerlermen keńese, kelise otyryp, qıyndyqtan bel qaıystyrmaı shyǵýdyń joldaryn qarastyryp jatyr. Máselen, kásipkerlerdiń taýaryn ótkizýge yqpal etý, ulttyq jáne basqa da iri kompanııalardyń jergilikti ónimdi satyp alý úlesin ulǵaıtý, kólik shyǵyndaryn azaıtý, kedendik salyqtardy tómendetý arqyly taýar eksportyn yntalandyrý, elektr energııasyna jáne basqa da qyzmetterge jeńildikti tarıfter qarastyrý sııaqty jumystardyń qolǵa alynýynyń arqasynda ekonomıkanyń qalypty júıesin ustap, salalardyń bir-birine súıeý bolýyna yqpal etildi. О́zine júktelgen mejeli min­detterdi retimen eńserip kele jatqanyn ańǵartqan mınıs­trlik júıeli jumystyń al­daǵy ýaqytta jalǵasyn tabaty­nyn baıqatyp otyr. Qazir qol­ǵa alynǵan basym baǵyttar 2016 jylda da ilgeriletile bermek. Sebebi, óndiristiń osynaý salalarynda atqarylǵan sharalardyń arqasynda el ekonomıkasynda oń úderister baı­qaldy. Mınıstr bıylǵy jylda ónerkásipti qoldaý sala­syn­daǵy jumystar úsh baǵytta júrgi­ziletinin naqtylady. Onyń birinshisi – mańyzdy iri jo­ba­lardy damytý. Onyń ishinde qazirgi qoldanystaǵy kásiporyndardy jańǵyrtý. Ekin­shiden, qoldanystaǵy kásip­oryndarǵa jahandyq daǵ­darys jaǵdaıynda tikeleı qol­daý kórsetý. Úshinshiden, otan­dyq ındýstrııanyń básekege qabi­let­tiligin arttyrý úshin júıeli jaǵdaı qalyptastyrý. Bıyl Indýstrııalandyrý kartasy boıynsha jumystar da óz jalǵasyn tabady. Bul rette, ótken jyly iske qosylǵan jobalardyń óndiris qýattylyǵynyń mejeli múmkindigine jetýin qadaǵalaý basty nazarda bolmaq. Sondaı-aq, jańa óndiris oryndarynyń qurylysynyń bastalýy jáne iske qosylýy, onyń ishinde ekinshi toqsanda bastalatyn «Batys-Kalıı» kalıı baıytý zaýyty men «Eýrohım-baıytý» sııaqty jobalar, sondaı-aq, úshinshi toqsanda Aqtoǵaı mys rýdasyn óndirý jáne qaıta óńdeý jobasy, al jyldyń ekinshi jartysynda bastalatyn «Kóktasjal» bazasynda taý-ken baıytý keshenin paıdalaný jobalary bar. Indýstrııalandyrý kartasy boıynsha kásiporyndardy jańǵyrtý jumystary da óz kezeginde jalǵasyn tabady. El ekonomıkasyn eselep, ónimdilikti arttyrýda búginde júıeli júrgizilip kele jatqan «О́nimdilik-2020» baǵdarlamasy, jergilikti qamtýdy qoldaý sharalary, ınvestısııa tartý, kásipkerlikti qoldaý, jer qoınaýyn ıgerý, ǵarysh salasyn damytý sııaqty mınıstrlik baqylaýyndaǵy barlyq sala­lardyń, baǵdarlamalardyń ma­ńyzy zor. Áset Isekeshev baıandamasynda ózi basqaryp otyrǵan mınıstrlikke qarasty barlyq saladaǵy ahýaldarǵa toqtalyp ótti. Alqaly jıyn barysynda sóz alǵan Investısııalar jáne damý birinshi vıse-mınıstri Jeńis Qasymbek, «Báıterek» Ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ basqarma tóraǵasy Qýandyq Bıshimbaev, «Atameken» UKP basqarma tóraǵasy Abylaı Myrzahmetov ózderine qatysty salalardyń ótken jylda eńser­gen mejelerin ortaǵa salyp, aldaǵy mindetterin baıandady. Investısııalar jáne damý birinshi vıse-mınıstri Jeńis Qasymbektiń baıandamasynda kólik salasy ekonomıkanyń negizgi salasynyń biri retinde jańa ekonomıkalyq saıasatty júzege asyrýda mańyzdy rólge ıe ekendigi atap aıtyldy. Búgingi tańda kólik ınfraqurylymyn keń aýqymdy jańǵyrtý jumystary men kólik dálizderin damytýǵa baǵyttalǵan «Nurly Jol» baǵdarlamasy qabyldanyp, júzege asyrylýda. J.Qasymbekov kólik salasynda 2015 jyly atqarylǵan jumystar týraly aıta kele, alǵa qoıylǵan perspektıvalar týraly úsh negizgi baǵytqa toqtaldy. Olar – avtomobıl joldary, kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymdy damytý jáne azamattyq avıasııa salasyndaǵy birqatar mańyzdy máseleler. Birinshi vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, keıingi jyldary kólik-kommýnıkasııa kesheniniń negizgi kórsetkishteri jyl saıyn ortasha eseppen 8-10 paıyzǵa ósim kórsetip kelgen bolatyn. Biraq jalpy álemdik ekonomıkalyq ahýaldyń tómendeýine oraı, tasymaldar kórsetkishteriniń báseńdegeni de baıqalady. 2015 jyly ishki jalpy ónimdegi kólik qyzmetteriniń úlesi shamamen 6 paıyzdy qurasa, negizgi kórsetkishterdiń ósimi 2014 jylmen salystyrǵanda 5,6 paıyz shamasynda boldy. Alqa májilisin Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Baqytjan Saǵyntaev qorytyndylady. Úkimet bas­shysynyń birinshi orynbasary qazirgi álemdik daǵdarys kezeńinde el ekonomıkasyn damytýda atalǵan mınıstrliktiń aldyna qoıylar jaýapkershilik júgi zor ekendigin atap ótti. Sondaı-aq, Elbasynyń reformalary men baǵdarlamalaryn júzege asyrýǵa memleketimizdiń shamasy jetetinin, ol úshin aldyn ala jasalǵan baǵdarlamalar men olardaǵy joba-josparlardy durys júıelep, júzege asyrý joldaryn aıqyndap alý kerektigin alǵa tartty. Ásirese, syrttan keler ınvestısııalardy el ıgiligine jaratýdyń aıryqsha mańyzy zor ekendigine erekshe toqtaldy. Máselen, Prezıdenttiń shetelderge saparlarynyń nátıjesinde qol jetkizilgen mańyzdy kelisimder, osyǵan oraı elge túser qyrýar qarjynyń shashaý shyqpaı, kelisimde kór­setilgendeı somanyń elimizge kedergisiz jetýine aıryqsha nazar aýdarýdy tapsyrdy. Qazirgideı kim-kimge de ońaı tımeı otyrǵan qıyn kezeńde shetelden ınves­tısııa tartý ońaı sharýa emes, al sol kelisimder qajyrly eńbektiń arqasynda, Elbasynyń shetelderge saparlaryndaǵy keleli kezdesýlerinen keıin qol jetkizilgen soń, ony tıimdi paıdalaný, jobalardy ári qaraı sátimen júzege asyrý, qaryzǵa alǵan qarjyny durys uqsata bilýge basymdyq berý qajettigi qadap kórsetildi. Aıtqandaı, sóz basynda bul mınıs­trliktiń qamtıtyn máse­le­leriniń aýqymy óte keń eken­digin aıtqan bolatynbyz. Son­dyqtan mundaı alqaly jıynda ujymdardyń atyn atap, túsin tústep jatý qıyn-aq. Degenmen, bizdiń basylymǵa qatysty bir jaı naqty qozǵalǵany kóńilge qýanysh uıalatty. Baıandamasynyń aıaq sheninde Áset О́rentaıuly bizdiń ujym­nyń – «Egemen Qazaqstan» respýb­lıkalyq gazeti» aksıo­nerlik qoǵamynyń eki eńbegin erekshe atap ótti. Onyń birinshisi – gazet taralymynyń bıyl óte joǵary kórsetkishke, ıaǵnı 210 myńnan astam danaǵa jetkendigi. Ekinshisi – jaqynda redaksııa ǵımaratynyń irgesinen ekinshi jataqhana qurylysynyń aıaqtalyp, búgingi tańda aksıonerlik qoǵamda jumys isteıtin qyzmetkerlerdiń túgeldeı baspanaly bolǵandyǵy. Mınıstr bul jaǵdaıdy adam­darǵa naqty qamqorlyq jasaý­dyń jaqsy úlgisi retinde zor qanaǵat sezimimen aıtty. Jaqsy jańalyqqa jaı qýanyp qoıa sal­maı, jyldyq alqa jınalysyn­da dúıim jurtqa ónege etip usyn­ǵan mınıstrge biz de el gazeti­niń arqasynda baspanaly bolǵan bir qyzmetker retinde razylyǵymyzdy bildiremiz. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan».