Búkil qazaqstandyqtardy, qoǵamnyń barlyq áleýmettik toptaryn ýaqyt talap etken sheshimdi qoldaýǵa úndeımin. Barshańyzdy saılaýǵa belsene qatysýǵa, elimizdiń bolashaǵy jolyndaǵy tutastyǵymyz ben birligimizdi taǵy da tanytýǵa shaqyramyn.
Men Parlament Májilisi depýtattarynyń ókilettigin merziminen buryn toqtatý jáne jańa saılaý taǵaıyndaý týraly usynysyn taldap qaradym.
Bul kúnderi meniń atyma bastamaǵa qoldaý kórsetken kóptegen hattar men jedelhattar kelip tústi. Kezekten tys saılaý ótkizý qajettigi týraly pikirdi saıası partııalar men kásipodaqtar, úkimettik emes uıymdar, kásiporyndardyń, mekemeler men oqý oryndarynyń eńbek ujymdary quptady. Sondaı-aq, oǵan ardagerler men jastardyń uıymdary, bıznestiń, ǵylymı jáne shyǵarmashylyq zııaly qaýymnyń ókilderi, kóptegen jeke azamattar qoldaý bildirdi. Meniń atyma kelip túsken bul úndeýlerde keltirilgen barlyq dálel-dáıektemeler maǵan túsinikti. Olarda elge degen qamqorlyq, saıası naýqandy tezdetip aıaqtaýǵa jáne qoıylǵan mindetterdi is júzine asyrýǵa kirisýge degen qajetsiný bar.
Búginde bizdiń el kúrdeli jahandyq saıası jáne ekonomıkalyq úderisterge tartylyp otyr. Energııa qýatyn beretin ónimder baǵasynyń quldyraýy nátıjesinde kóptegen elderdi jaılaǵan ekonomıkalyq daǵdarys búkil álemdik ekonomıkaǵa jáne onyń ajyramas bóligi retinde bizdiń elimizge de eleýli yqpal etýde. Osy bir qıyn ýaqyt el aldyna óte kúrdeli mindetter men syn-qaterlerdi tosyp otyr.
Halyqaralyq ahýal da kúrdelilene tústi. Jetekshi memleketter arasyndaǵy qaıshylyqtar ulǵaıyp, olardyń sanksııalyq teketiresi kúsheıe túsýde. Sarapshylardyń kópshiligi álemdik derjavalar arasyndaǵy kelispeýshilik «qyrǵıqabaq soǵys» aıaqtalǵannan beri dál qazirgideı ýshyǵýǵa jetpegen edi degen pikirde. Osyndaı jaǵdaıda óńirlik janjaldardyń jańa oshaqtary paıda bolýda. Terrorlyq qater de ulǵaıyp keledi. Bosqyndardyń jahandyq tolqyny planetanyń jańa óńirlerin birinen soń birin basyp qalýda. Álemdik saýda kólemi tómendep, qor naryqtary quldyraýda. Is júzinde álemniń barlyq valıýtalary devalvasııaǵa ushyrady. Osynyń bári óńirlik jáne ulttyq ekonomıkalarǵa teris yqpalyn tıgizedi.
Álemniń jańa bet-beınesi qalyptasyp keledi, ol jóninde men halyqqa taıaýdaǵy Joldaýymda aıttym. Bul degenimiz ındýstrııalandyrýdy, shaǵyn jáne orta bıznesti damytýdy belsendi jalǵastyra otyryp, shıkizat baǵasy tómen jaǵdaıda ómir súrýge beıimdelýdi bildiredi. Osy bir kúrdeli ahýalda bizdiń bárimiz úshin eń mańyzdysy – ysyrapsyz ómir súrý, resýrstardy únemdeý, jumys oryndaryn saqtaý ekenin túsiný. Úkimet pen Parlamentke bul jaǵdaıda birlesip, jınaqy jumys istep, jedel sheshim qabyldaý qajet. Bizdiń halqymyzǵa burynǵysha birigip, osy kúrdeli ýaqytta kez kelgen yqtımal arandatýlarǵa, qajet bolsa, zańnamalyq turǵydan toıtarys berý kerek. Ol jaǵdaıdyń nasharlaýyna kinálilerdi izdep, saıasılandyrǵysy keletinderge de qatysty. Bul – jahandyq úderis, oǵan birde-bir el, sonyń ishinde Qazaqstan da yqpal ete alǵan joq. Sondyqtan bárimiz toptasyp, bir-birimizge kómektesýimiz kerek. Qazir eldiń árbir azamatynyń patrıottyǵy synǵa túsýde. Bizde taǵdyrǵa moıynsunyp, áıteýir bir ýaqyttary bári ornyna keletinine, munaı baǵasy kóterilip, jaǵdaıdyń jaqsaratynyna úmittenip otyrýǵa ýaqyt joq.
Búginde kez kelgen jahandyq syn-qaterge únemi júıeli ári aldyn ala jaýap berý jáne tıisti sharalar qabyldaý mańyzdy. Bizge «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń baǵytyn jalǵastyryp, daǵdarysqa qarsy baǵdarlamany iske asyrý, Ult Josparyn oryndaý kerek. Myńdaǵan azamattarymyzǵa jumys bere otyryp, «Nurly Jol» baǵdarlamasyn belsendi júzege asyrý qajet. Úkimet, mınıstrler men barlyq deńgeıdegi ákimder burynǵy daǵdarys tájirıbesi men ınfraqurylymdyq qurylys múmkindikterin paıdalana otyryp, jumys oryndaryn usyný arqyly shyǵyndardy qysqartý, apparatty ońtaılandyrý úshin rezervter izdestirýi tıis.
Halyqqa Joldaýda memleketti, ekonomıka men qoǵamdy tereń jańǵyrtý, bıýdjet saıasatyn únemdeý, usynyqtylyq jáne qaıtarymdylyq qaǵıdattary negizinde ońtaılandyrý jóninde aýqymdy mindetter qoıyldy. Parlamenttiń qazirgi quramy Ult Josparyna sáıkes, ónimdi jáne aýqymdy zań shyǵarý jumysyn atqardy. Endigi jumys Úkimet pen eldiń barlyq atqarýshy organdaryna, sondaı-aq, bıznes-qoǵamdastyqqa tıesili. Daǵdarysqa qarsy sharalar men Ult Josparyn der kezinde jáne saýatty júzege asyrý solardyń tıimdi jumysyna baılanysty bolady. Bul bizdiń elimizdi álemdik qoǵamdastyq aldynda taǵy da bıiktetip, ınvestısııa tartady, elimizge degen senimdi nyǵaıtady. Biz muny jasaýǵa tıispiz.
Qazir bizdiń qoǵamymyz 1991 jyly múldem beıtanys ahýalǵa tap bolǵan kezdegideı abdyraǵan adamdar toby emes. Biz Táýelsizdiktiń shırek ǵasyrǵa jýyq abyroıly jolyn júrip óttik. Biz jasampaz eńbekte shyńdalyp, tabysty, qalyptasqan jáne álemge syıly memleket qurǵan birtutas halyqqa aınaldyq. Men depýtattardyń bastamasyn Qazaqstan men qazaqstandyqtardyń taǵdyryna otanshyldyq turǵydan qamqorlyq tanytýdyń kórinisi dep qabyldaımyn. Májilistiń kezekten tys saılaýy (onyń ishinde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń da depýtattary bar) jáne óńirlik máslıhattardyń kezekti saılaýy birge ótýi ýaqytty da, qarjyny da únemdeıdi. Barsha depýtattarǵa memleketshil ustanymy men asa joǵary tarıhı jaýapkershilik tanytqany úshin alǵysymdy aıtamyn.
El Konstıtýsııasynyń talaptaryna sáıkes, men Parlament Palatalary tóraǵalarymen, Premer-Mınıstrmen jáne Konstıtýsııalyq Keńes tóraǵasymen keńestim. Aqyldasa kelip depýtattardyń bastamasyn qoldaý týraly sheshim qabyldandy. Bılik salasy ókilderi quramynyń jańartylýy elimiz ben halqymyzdyń múddesine saı keletindigine senimim kámil. Saıası partııalar kún tártibindegi mindetterdi túsine biletin saýatty, isker jáne el múddesine adal kandıdattardy usynýǵa tıis. Búgin men Besinshi shaqyrylymdaǵy Parlament Májilisiniń ókilettigin merziminen buryn toqtatý týraly Jarlyqqa qol qoıdym. Májilistiń kezekten tys saılaýy 2016 jylǵy 20 naýryzǵa belgilendi.
Búkil qazaqstandyqtardy, qoǵamnyń barlyq áleýmettik toptaryn ýaqyt talap etken sheshimdi qoldaýǵa úndeımin. Barshańyzdy saılaýǵa belsene qatysýǵa, elimizdiń bolashaǵy jolyndaǵy tutastyǵymyz ben birligimizdi taǵy da tanytýǵa shaqyramyn. Konstıtýsııanyń kepili retinde Ortalyq saılaý komıssııasyna jáne barlyq ókiletti memlekettik organdarǵa aldaǵy saılaýda zańdylyqty, ashyqtyqty jáne ádilettilikti qamtamasyz etýdi tapsyramyn. Daýys berý naýqany jáne saılaý kúrdeli kezeńde ultty uıystyryp, bizdiń Qazaqstanymyzdy jańa belesterge alyp shyǵýǵa kómektesedi dep senemin.
Barshamyzdyń bir ǵana maqsatymyz bar, ol maqsat – halyq pen eldiń ıgiligi! Bárimiz Qazaqstannyń ósip-órkendeýi jolynda eńbek etip, bar kúsh-jigerimizdi jumsaımyz. Biz birlese otyryp, búgingi zaman aldymyzǵa tosyp otyrǵan barsha qıyndyqtar men syn-qaterlerdi mindetti túrde eńseretin bolamyz. Men barsha qazaqstandyqtardy, barlyq saıası partııalardy bizdiń ortaq shańyraǵymyzdyń taǵdyryna jaýapty qaraýǵa jáne Otanshyldyǵymyzdy nyǵaıta túsýge shaqyramyn. Táýelsizdiktiń shırek ǵasyrlyq mereıli belesin myzǵymas birlikpen qarsy alaıyq!
Astana, Aqorda,
2016 jylǵy 20 qańtar
Nursultan NAZARBAEV.
Men Parlament Májilisi depýtattarynyń ókilettigin merziminen buryn toqtatý jáne jańa saılaý taǵaıyndaý týraly usynysyn taldap qaradym.
Bul kúnderi meniń atyma bastamaǵa qoldaý kórsetken kóptegen hattar men jedelhattar kelip tústi. Kezekten tys saılaý ótkizý qajettigi týraly pikirdi saıası partııalar men kásipodaqtar, úkimettik emes uıymdar, kásiporyndardyń, mekemeler men oqý oryndarynyń eńbek ujymdary quptady. Sondaı-aq, oǵan ardagerler men jastardyń uıymdary, bıznestiń, ǵylymı jáne shyǵarmashylyq zııaly qaýymnyń ókilderi, kóptegen jeke azamattar qoldaý bildirdi. Meniń atyma kelip túsken bul úndeýlerde keltirilgen barlyq dálel-dáıektemeler maǵan túsinikti. Olarda elge degen qamqorlyq, saıası naýqandy tezdetip aıaqtaýǵa jáne qoıylǵan mindetterdi is júzine asyrýǵa kirisýge degen qajetsiný bar.
Búginde bizdiń el kúrdeli jahandyq saıası jáne ekonomıkalyq úderisterge tartylyp otyr. Energııa qýatyn beretin ónimder baǵasynyń quldyraýy nátıjesinde kóptegen elderdi jaılaǵan ekonomıkalyq daǵdarys búkil álemdik ekonomıkaǵa jáne onyń ajyramas bóligi retinde bizdiń elimizge de eleýli yqpal etýde. Osy bir qıyn ýaqyt el aldyna óte kúrdeli mindetter men syn-qaterlerdi tosyp otyr.
Halyqaralyq ahýal da kúrdelilene tústi. Jetekshi memleketter arasyndaǵy qaıshylyqtar ulǵaıyp, olardyń sanksııalyq teketiresi kúsheıe túsýde. Sarapshylardyń kópshiligi álemdik derjavalar arasyndaǵy kelispeýshilik «qyrǵıqabaq soǵys» aıaqtalǵannan beri dál qazirgideı ýshyǵýǵa jetpegen edi degen pikirde. Osyndaı jaǵdaıda óńirlik janjaldardyń jańa oshaqtary paıda bolýda. Terrorlyq qater de ulǵaıyp keledi. Bosqyndardyń jahandyq tolqyny planetanyń jańa óńirlerin birinen soń birin basyp qalýda. Álemdik saýda kólemi tómendep, qor naryqtary quldyraýda. Is júzinde álemniń barlyq valıýtalary devalvasııaǵa ushyrady. Osynyń bári óńirlik jáne ulttyq ekonomıkalarǵa teris yqpalyn tıgizedi.
Álemniń jańa bet-beınesi qalyptasyp keledi, ol jóninde men halyqqa taıaýdaǵy Joldaýymda aıttym. Bul degenimiz ındýstrııalandyrýdy, shaǵyn jáne orta bıznesti damytýdy belsendi jalǵastyra otyryp, shıkizat baǵasy tómen jaǵdaıda ómir súrýge beıimdelýdi bildiredi. Osy bir kúrdeli ahýalda bizdiń bárimiz úshin eń mańyzdysy – ysyrapsyz ómir súrý, resýrstardy únemdeý, jumys oryndaryn saqtaý ekenin túsiný. Úkimet pen Parlamentke bul jaǵdaıda birlesip, jınaqy jumys istep, jedel sheshim qabyldaý qajet. Bizdiń halqymyzǵa burynǵysha birigip, osy kúrdeli ýaqytta kez kelgen yqtımal arandatýlarǵa, qajet bolsa, zańnamalyq turǵydan toıtarys berý kerek. Ol jaǵdaıdyń nasharlaýyna kinálilerdi izdep, saıasılandyrǵysy keletinderge de qatysty. Bul – jahandyq úderis, oǵan birde-bir el, sonyń ishinde Qazaqstan da yqpal ete alǵan joq. Sondyqtan bárimiz toptasyp, bir-birimizge kómektesýimiz kerek. Qazir eldiń árbir azamatynyń patrıottyǵy synǵa túsýde. Bizde taǵdyrǵa moıynsunyp, áıteýir bir ýaqyttary bári ornyna keletinine, munaı baǵasy kóterilip, jaǵdaıdyń jaqsaratynyna úmittenip otyrýǵa ýaqyt joq.
Búginde kez kelgen jahandyq syn-qaterge únemi júıeli ári aldyn ala jaýap berý jáne tıisti sharalar qabyldaý mańyzdy. Bizge «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń baǵytyn jalǵastyryp, daǵdarysqa qarsy baǵdarlamany iske asyrý, Ult Josparyn oryndaý kerek. Myńdaǵan azamattarymyzǵa jumys bere otyryp, «Nurly Jol» baǵdarlamasyn belsendi júzege asyrý qajet. Úkimet, mınıstrler men barlyq deńgeıdegi ákimder burynǵy daǵdarys tájirıbesi men ınfraqurylymdyq qurylys múmkindikterin paıdalana otyryp, jumys oryndaryn usyný arqyly shyǵyndardy qysqartý, apparatty ońtaılandyrý úshin rezervter izdestirýi tıis.
Halyqqa Joldaýda memleketti, ekonomıka men qoǵamdy tereń jańǵyrtý, bıýdjet saıasatyn únemdeý, usynyqtylyq jáne qaıtarymdylyq qaǵıdattary negizinde ońtaılandyrý jóninde aýqymdy mindetter qoıyldy. Parlamenttiń qazirgi quramy Ult Josparyna sáıkes, ónimdi jáne aýqymdy zań shyǵarý jumysyn atqardy. Endigi jumys Úkimet pen eldiń barlyq atqarýshy organdaryna, sondaı-aq, bıznes-qoǵamdastyqqa tıesili. Daǵdarysqa qarsy sharalar men Ult Josparyn der kezinde jáne saýatty júzege asyrý solardyń tıimdi jumysyna baılanysty bolady. Bul bizdiń elimizdi álemdik qoǵamdastyq aldynda taǵy da bıiktetip, ınvestısııa tartady, elimizge degen senimdi nyǵaıtady. Biz muny jasaýǵa tıispiz.
Qazir bizdiń qoǵamymyz 1991 jyly múldem beıtanys ahýalǵa tap bolǵan kezdegideı abdyraǵan adamdar toby emes. Biz Táýelsizdiktiń shırek ǵasyrǵa jýyq abyroıly jolyn júrip óttik. Biz jasampaz eńbekte shyńdalyp, tabysty, qalyptasqan jáne álemge syıly memleket qurǵan birtutas halyqqa aınaldyq. Men depýtattardyń bastamasyn Qazaqstan men qazaqstandyqtardyń taǵdyryna otanshyldyq turǵydan qamqorlyq tanytýdyń kórinisi dep qabyldaımyn. Májilistiń kezekten tys saılaýy (onyń ishinde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń da depýtattary bar) jáne óńirlik máslıhattardyń kezekti saılaýy birge ótýi ýaqytty da, qarjyny da únemdeıdi. Barsha depýtattarǵa memleketshil ustanymy men asa joǵary tarıhı jaýapkershilik tanytqany úshin alǵysymdy aıtamyn.
El Konstıtýsııasynyń talaptaryna sáıkes, men Parlament Palatalary tóraǵalarymen, Premer-Mınıstrmen jáne Konstıtýsııalyq Keńes tóraǵasymen keńestim. Aqyldasa kelip depýtattardyń bastamasyn qoldaý týraly sheshim qabyldandy. Bılik salasy ókilderi quramynyń jańartylýy elimiz ben halqymyzdyń múddesine saı keletindigine senimim kámil. Saıası partııalar kún tártibindegi mindetterdi túsine biletin saýatty, isker jáne el múddesine adal kandıdattardy usynýǵa tıis. Búgin men Besinshi shaqyrylymdaǵy Parlament Májilisiniń ókilettigin merziminen buryn toqtatý týraly Jarlyqqa qol qoıdym. Májilistiń kezekten tys saılaýy 2016 jylǵy 20 naýryzǵa belgilendi.
Búkil qazaqstandyqtardy, qoǵamnyń barlyq áleýmettik toptaryn ýaqyt talap etken sheshimdi qoldaýǵa úndeımin. Barshańyzdy saılaýǵa belsene qatysýǵa, elimizdiń bolashaǵy jolyndaǵy tutastyǵymyz ben birligimizdi taǵy da tanytýǵa shaqyramyn. Konstıtýsııanyń kepili retinde Ortalyq saılaý komıssııasyna jáne barlyq ókiletti memlekettik organdarǵa aldaǵy saılaýda zańdylyqty, ashyqtyqty jáne ádilettilikti qamtamasyz etýdi tapsyramyn. Daýys berý naýqany jáne saılaý kúrdeli kezeńde ultty uıystyryp, bizdiń Qazaqstanymyzdy jańa belesterge alyp shyǵýǵa kómektesedi dep senemin.
Barshamyzdyń bir ǵana maqsatymyz bar, ol maqsat – halyq pen eldiń ıgiligi! Bárimiz Qazaqstannyń ósip-órkendeýi jolynda eńbek etip, bar kúsh-jigerimizdi jumsaımyz. Biz birlese otyryp, búgingi zaman aldymyzǵa tosyp otyrǵan barsha qıyndyqtar men syn-qaterlerdi mindetti túrde eńseretin bolamyz. Men barsha qazaqstandyqtardy, barlyq saıası partııalardy bizdiń ortaq shańyraǵymyzdyń taǵdyryna jaýapty qaraýǵa jáne Otanshyldyǵymyzdy nyǵaıta túsýge shaqyramyn. Táýelsizdiktiń shırek ǵasyrlyq mereıli belesin myzǵymas birlikpen qarsy alaıyq!
Astana, Aqorda,
2016 jylǵy 20 qańtar
