«Bul saılaý burynǵy saılaýlardan ózgerek...»

Elbasy besinshi shaqyrylǵan QR Parlamentiniń Májilisin taratý jáne QR Parlamenti Májilisi depýtat­tarynyń kezekten tys saılaýyn ta­ǵaıyndaý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Sonymen, Parlament Májilisiniń kezekten tys jáne más­lıhattardyń kezekti saılaýlaryna oraı alaman doda bastaldy dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Parlament Májilisiniń saılaýyn kezekten tys ót­kizýde eń aldymen syrtqy fak­torlardyń yqpaly basym bolǵandyǵy anyq. Jahandy jaılaǵan ekonomıkalyq daǵdarys, kómirsýtegi ba­ǵasynyń quldyraýy úlken áserin tıgizdi. Qazaqstannyń basty saýda seriktesi – Re­seıdiń sanksııa qur­­­­saý­y­­na alynýy da otandyq ekonomıkanyń óristeýine kedergi bolyp otyr. Onyń syrtynda halyqaralyq jaǵ­daı da shıelenisip tur. Taıaý Shyǵys qyrǵı-qabaq qaqtyǵystyń ala­ńyna aınal­ǵandaı. Qysqasy, osyndaı almaǵaıyp zamanda óz múd­deńdi óziń oılap, aldyn ala qamdanbasań, qosaq arasynda ketip qalýyń da ǵajap emes. Yntymaǵy jaraspaǵan eldiń ishine iritki salyp, búldirgi saıasattyń qurbanyna aınalǵandy da kóz kórdi. Parlament Máji­lisiniń kezekten tys saılaýyn ótkizý ýaqyt talabynan týyndap otyrǵanyn tórtkil dúnıede bolyp jatqan oqıǵalardan jan-jaqty habardar saıasattanýshylar da, sarapshylar da aıtady. Máýlen Áshimbaevtyń aıt­qanyna qulaq túrsek, ol Pre­zıdenttiń óte durys qadam jasa­ǵandyǵyn tilge tıek etedi. «Is júzinde Pre­zıdent Parlamenttiń temirqazyǵy bolyp taby­latyn saıası elıtanyń ja­ńarýyna múmkindik berip otyr. О́ıtkeni, saıası keńistik memlekettik bas­qarýdy qam­tamasyz etýdegi óte ma­ńyz­­dy qural. Sebebi, Par­lament tek partııalardan ǵana emes, qoǵamnyń alýan túrli ókilderinen quralady. Qazirgideı almaǵaıyp kezeńde prezıdenttik baǵytty jáne partııalardyń saılaýaldy baǵdarlamalaryn ári qaraı jalǵastyrýǵa senim mandatyn ıelenýi óte mańyzdy». Saıasattanýshy Andreı Che­botarev ta Parlamenttiń qyzmeti sapalyq turǵydan ózgeretindigine bek senimdi. «Memleket bas­shy­synyń strategııalyq turǵyda kóre­gendik qasıeti basym. Par­lamentshilerdiń bastamasyna saıası partııalardyń da yqy­lasy erekshe. Jurtshylyq, úkimettik emes uıymdardyń ókilderi de qyzyǵýshylyq tanytýda. Osyndaı ýaqytta kezek­ten tys saılaý ótkizý tıimdi bolmaqshy. Qoǵam jáne bıliktiń ózi tarapynan da suranys jo­ǵary. Eldiń saıası júıesiniń she­shýshi tetigi Parlamenttiń ja­ńarýy tutas alǵanda elıtanyń ja­ńarýyna ákelmek. Jańadan saılanǵan depýtattardyń kelýi plıýralızmdi bildiredi, jańa ıdeıalar sany artady, depýtattyq saýaldarda, zań jobalarynda kórinis beretin ártúrli usta­nymnyń óristeýine ákeledi». Saıasattanýshy Bórihan Nur­muhamedov bolsa, Mem­leket basshysy óziniń halyqqa arnaǵan ún­­deýinde saılaýǵa qatysty máseleni jiliktep túsindirip ber­­genin aıtady. «Menińshe, bul jerde birneshe máselege kóńil aýdarýǵa bolady, – deıdi saıasattanýshy. – Birinshiden, «Saılaý týraly» Zańǵa sáıkes, naqty sheshim qabyl­dandy. Elbasy áýeli Par­lament palatalarynyń tór­aǵalarymen, odan keıin Kons­tıtýsııalyq Keńestiń tór­aǵasymen keńesti. Sodan ke­ıin baryp óziniń quzyretine saı sheshim qabyldady. Bul she­shim óte mańyzdy, óte qajet. Sebebi, Elbasy óziniń halyqqa arnaǵan ún­deýinde aıtqanyndaı, qazir áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıda, syrtqy saıasatta, aı­maqtyq qaýipsizdikke baılanysty qordalanǵan kóp másele bar. Osynyń bárin sheshý úshin Májiliske bilimdi, bilikti depýtattar saılanýy kerek. «Ekonomıkalyq daǵ­da­­rysqa qarsy kúres tek eko­nomıkalyq sharalarmen shektelmeýi tıis, daǵdarysqa qarsy baǵdarlamaǵa qatysty saıası turǵydan al­ǵanda bas­ty qadamnyń biri, árıne, kezekten tys saılaýlar bolyp tabylady, – deıdi sa­rap­shy Marat Shıbutov. – Birinshiden, biz qaıtadan zańdy saılanǵan Parlamentke ıe bolamyz. Son­daı-aq, ha­lyqtyń saıası par­tııalarǵa, olardyń saıası ıdeologııalaryna qanshalyqty senim bildiretindigin synaqtan ótkizemiz. Ekinshiden, partııalar týraly jan-jaqty málimet alamyz. Bizde ońshyl da, solshyl da, sentrıstik baǵyttaǵy partııalar da bar. Qaısysy kóp orynǵa ıe bolady, sonyń ıdeologııa­syn kóbirek paıdalanýymyz kerek. Úshinshiden, pikir­talastarda, saıa­sı baǵ­dar­lamalarda qoǵamdaǵy ózekti máseleler tóńireginde pikirler jınaqtalady. Tórtin­shiden, elıtanyń rotasııa­la­nýy. Ekonomıkanyń jańa ın­no­vasııalyq sektorynyń múd­desin qozǵaıtyn jańa adam­dardy saı­laýy­myz qa­jet. Osyǵan oraı, menińshe, mem­­lekettik shara retinde ha­lyq úshin de saılaý mańyz­dy». Elimizge belgili saıasat­taný­shylardyń pikiri osy tóńirekte toǵysady. Iаǵnı, Parlament Májilisine saılaý jańa múmkin­dikterge jol ashatyn kórinedi. Birinshiden, Májilis sapyna jańa de­pýtattardyń kelýi arqyly zań shyǵarýshy organnyń qyzmetine qan júgiredi. Ekinshiden, sapaly zańdar qabyldaý jolǵa qoıylady. Úshinshiden, aldyńǵy ekeýi­nen týyndaıtyn másele mem­lekettiń aldynda turǵan mindetterdiń júzege asýyna sony serpin beredi. Al endi ózimizshe oı órbitip kórsek, tómendegishe túıinder edik. Qazirgi ekonomıkalyq daǵda­rysqa qarsy Úkimettiń jú­zege asyryp jatqan sharalary tolyq kóńilden shyǵady dep aıtý qıyn. Sol sebepti Parlament Májilisiniń jańa quramy Úki­metti qamshylaýǵa, el ekonomıkasyna oń ózge­ris­­ter ja­saý­ǵa múddeli bol­­maqshy. Ult Josparyn júzege asyrý jolynda bılik tarmaqtarynyń birin biri qaırap otyrýy zańdylyq. Onyń ústine, álemdegi al­dyńǵy qatarly 30 eldiń qata­rynan kórinýge umtylǵan Qa­zaqstanda qoǵamnyń ama­n­atyn arqalaǵan kóppartııaly Parlament buqara­nyń áleý­mettik jaǵdaıyna da basa mán beretini sózsiz. «Ult Jospary – qa­zaq­standyq armanǵa bas­taıtyn jol» atty baǵdar­lamalyq maqalasynda Elbasy qoǵamdyq keńesterdiń mán-mańyzyna jan-jaqty toq­talǵan-dy. Bıyl jyldyń basynan «Qoǵamdyq ke­ńester týraly» Zańǵa sáı­kes, memlekettik organdar, ákimdikter janynan Qo­ǵamdyq keńester qurylyp, mańyzdy máselelerge qa­tysty qoǵamdyq ba­qy­laý­dy júzege asyrady. Iаǵnı, memlekettik organdar qyz­metine halyq ókilderi arqyly baǵa beriledi degen sóz. Olaı bolsa, Parlament tarapynan da Úkimettiń qyzmetin baǵamdaý, saralaý basty nazarda bolmaqshy. Qalaı degende de, «bul saı­laýdyń burynǵy saılaý­lardan ózgerek» bolatyny aıqyn. О́ıtkeni, aldyna asqaq min­det qoıyp otyrǵan eldiń Parlamentine de, Úkimetine de júkteletin jaýapkershiliktiń orny bólek. Ǵabıt ISKENDERULY, «Egemen Qazaqstan».