Jekeshelendirýdiń «ekinshi tolqynyna» qosymsha serpin

Elbasy 2015 jylǵy 30 qa­ra­shada Qazaqstan halqyna Jol­daýyn­da aýqymdy jekeshe­len­dirýdi turaqty ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etý úshin ishki resýrstardy barynsha bosatýdyń tetigi retinde aıqyndady. Jekeshelendirý mynadaı maq­satta júrgiziledi: - otandyq kásipkerlikti ny­ǵaıtý; - memlekettiń ekonomıkaǵa qa­tysý úlesin azaıtý; - memlekettik aktıvterdi ne­ǵur­lym tıimdi menshik ıesine ótkizý jolymen eldiń jeke bız­nesin odan ári damytý. Jekeshelendirýdiń 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan keshendi jos­paryn iske asyrýdyń eki jylynda jalpy somasy 78,7 mlrd. teńgege 241 nysan satyldy. Anyq­tama úshin: onyń ishinde res­pýblıkalyq menshik boıynsha – 5,5 mlrd. teńgege 15 nysan (onyń ishinde 1 nysan senimgerlik basqarýǵa berildi); kommýnaldyq menshik boıynsha – 2,9 mlrd. teńgege 116 nysan; ulttyq holdıngter men kompanııalar boıynsha – 67,3 mlrd. teńgege 50 nysan; ÁKK boıynsha 3 mlrd. teńgege 60 nysan satyldy. 77 nysandy jańa menshik ıeleri, jeke tulǵalar – azamattar ıelendi. 70 nysandy zańdy tulǵalar – ınvestorlar satyp aldy. 93 nysandy aǵymdaǵy birge ıelenýshiler (olardyń erterekte qatysý úlesteri bolǵan) satyp aldy. 1 nysan («KEGOC» AQ-tyń 10%-y) IRO arqyly myńdaǵan adamdarǵa satyldy. О́tken jyly baǵasy 9 mlrd. teńge turatyn «Transtelekom» AQ, baǵasy 7,5 mlrd. teńge turatyn «Qazaq munaı jáne gaz ınstıtýty» AQ kvazımemlekettik sektor boıynsha, al aksııalarynyń memlekettik paketi 1,6 mlrd. teńgege satylǵan «Qazaq medısı­nalyq úzdiksiz bilim berý ýnı­versıteti» AQ respýblıkalyq menshik boıynsha satylǵan eń iri nysandar boldy. Tutastaı alǵanda, 2014 jylmen salystyrǵanda keshendi jos­par boıynsha 2015 jyly shyǵa­rylǵan nysandardyń sany 17%-ǵa ulǵaıdy, satylǵan nysandardyń sany 8%-ǵa azaıdy. Bul rette, respýblıkalyq men­shik boıynsha 2014 jylmen salystyrǵanda shyǵarylǵan ny­san­dardyń sany 64%-ǵa ósti, satyl­ǵandardyń sany 3 ese ul­ǵaıdy. Jekeshelendirýdiń «ekinshi tolqyny» úderisin taldaýda ny­sandardyń satylý qarqynynyń tómendigi jáne satýdyń uzaq­tyǵy negizgi problema retin­de kórindi: shyǵarylǵan nysan­dardyń 57%-y satyldy. Problemalar taldanyp, zańna­malyq túzetýler engizildi. «Mem­lekettik múlik týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna jeke­shelendirýge shekteýlerdi alyp tastaıtyn jáne osy úderisti úde­týge múmkindik beretin túze­týler engizildi. Osylaısha, zań sheńberinde nysandy saýda-sat­tyqqa shyǵarý sany boıyn­sha shekteýler aıqyndaldy, sátsiz 3 saýda-sattyqtan keıin máj­búrlep taratý, saýda-sat­tyqty mindetti túrde elektron­dy formatta ótkizý; jarııalaý merzimi qysqartyldy; halyqaralyq konsýltanttardy tartý kóz­deldi (TOP-65 jańa nysandary úshin ózekti) jáne t.b. Báse­keles ortada jumys isteıtin stra­tegııalyq emes nysandarǵa qatysty bólikte memlekettik kásip­oryndardy múliktik keshen retinde jekeshelendirý týraly sheshimdi qabyldaý boıyn­sha quzyret Úkimetten mem­lekettik múlik jónindegi ýákiletti organǵa jáne jergilikti atqarýshy organǵa berildi, munyń ózi jedel sheshim qabyldaýǵa múmkindik beredi. Zańdy iske asyrý úshin Jekeshelendirý obektilerin satý qaǵıdasyna tıisti ózgerister engizildi. Tu­tastaı alǵanda, engizilgen túze­týler jekeshelendirýdiń «ekinshi tolqynyna» jańa serpin berýi, áleýetti satyp alýshylardy tartýy tıis. Jekeshelendirý úderisiniń ashyqtyǵy men aıqyndyǵy qam­tamasyz etilýde, jeke­she­len­dirý nysandary, baǵa men saýda-sattyq túrleri gosreestr.kz saıtynda qoljetimdi. Smartfondardy paı­dalaný úshin Android pen Ios mobıldi qosymshalar ázir­lendi. Paıdalanýshylar úshin túsiniktemeleri bar rolıkter men nusqaýlyqtar saıtta ornalastyryldy, saII-ortalyǵy da jumys isteıdi. Qorytylǵan qysqasha aqparat ortalyq gazetterde qaıtalanyp jarııalanady. Sonymen birge, únemi brıfıngter, dóńgelek ús­telder, kóshpeli semınarlar men keńester ótkiziledi, radıo men tele­dıdarda baıandamalar jasalady, maqalalar jarııalanady. Aldyńǵy tájirıbeni eskere otyryp, qateler men qajetti tustar eskerilgenin, tehnıkalyq bógetter joıylǵanyn, jeke­shelendirý úderisiniń sátti ótýine sharalar qoldanylǵanyn aıtýǵa bolady. Elbasynyń ekonomıkaǵa mem­lekettiń qatysýyn qysqartý týraly tapsyrmasyna súıene otyryp, aldymyzda saýdaǵa qoıylatyn nysandardyń sanyn barynsha ulǵaıtý mindeti tur. Osy maqsatta Qazaqstan Úki­me­tiniń 2015 jylǵy 30 jel­toqsandaǵy №1141 qaýlysymen bekitilgen Jekeshelendirýdiń 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospary ázirlendi, jeke­shelendirilýi tıis jáne basym tártippen (TOP-65) básekeles ortaǵa berilýge usynylatyn 65 iri uıymnyń tizbesi jáne jeke­shelendirilýi tıis jáne básekeles ortaǵa berilýge usynylatyn qol­danystaǵy ózekti etilgen 718 uıymnyń tizbesi bekitildi. TOP-65 nysandarynyń tizbe­sine teńgerimdik quny kem degende 5 mlrd. teńge turatyn óte aýqymdy ári memlekettik jáne kvazımemlekettik sektorlardyń tartymdy kompanııalary («Sa­muryq-Qazyna» UÁQ» AQ, «Báı­terek» AQ jáne «QazAgro» AQ) engizildi. Jańa keshendi jospar Qazaq­stan Respýblıkasy Úkime­tiniń janyndaǵy Jobalaý ofı­sin qurýdy; Qazaqstan Respýb­lıka­synyń zańnamasy aıqyn­daı­tyn tártippen memleket-jeke­menshik áriptestigi tetikterin qoldana otyryp, áleýmettik ın­fraqurylym nysandaryn jeke sektorǵa berýdi; arnaıy konsýltanttardy tartyp, Biryńǵaı aqparattyq saıasat sheńberinde aýqymdy RR-naýqan júrgizýdi kózdeıdi. Jobalyq ofıs aıasynda ashyq ta básekeles saýda-sattyq, TOP-65-ke qatysty ádil naryqtyq qunyn belgileý úshin baǵalaýǵa já­ne jekeshelendirý boıynsha mámilelerdi súıemeldeýge ha­lyqaralyq konsýltanttar shaqy­rylatyn bolady. Jobalyq ofıstiń mindeti jekeshelendirýdiń biriktirilgen josparyn qalyptastyrý jáne bekitý, kvazımemlekettik sektor­dyń aktıvterin básekeles or­taǵa berý, sondaı-aq, qajetti is-áreketterdi, merzimdi jáne ak­tıvti sátti ótkizýge jaýapty adam­dardy naqty aıqyndaı otyryp, árbir aktıvti satý jónindegi usynystardy ázirleý bolyp tabylady. Iri kompanııalar strategııalyq ınvestorlarǵa nemese IRO tetik­teri arqyly qor naryǵyna shyǵarý jolymen satylady. Ma­ńyzdy nysandardy satý báse­kelestikti, ónim sapasyn art­tyrýǵa jáne ınvestorǵa áleý­mettik mindettemelerdi júkteýge múmkindik beretin belgili bir talaptardy saqtaı otyryp jur­giziledi. Atap ótilgendeı, basty mindet Elbasynyń Joldaýynda aıtylǵan keń aýqymdy jekeshelendirý men básekelestikti ulǵaıtý. Atalǵan tapsyrmany iske asyrý úshin «YellowPagesRule» qaǵıdat­taryn eskere otyryp jasalǵan taldaý qorytyn­dy­lary boıynsha Qarjy mı­nıs­trligi Ulttyq ekonomıka mı­nıs­trligimen jáne sa­lalyq mı­nıstrliktermen bir­lesip, báse­keles ortaǵa berý úshin nysandardyń tiz­be­sin qosymsha ázirlep jatyr. Jekeshelendirý men memleket ıeliginen alý úderisin odan ári jandandyrý, bylaısha aıt­qanda, memleket menshigin «jeńildetý» qajet. Túpki nátıjesinde keń aý­qym­dy jekeshelendirý, mem­lekettik uıymdardyń bir bóligin qaıta uıymdastyrý men taratý ekonomıkadaǵy memleket pen kva­zımemlekettik sektordyń qatysý úlesin 15%-ǵa azaıtýy tıis. Aınagúl AÝJANOVA, Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıteti respýblıkalyq menshiktegi nysandardy satý jáne jekeshelendirýden keıingi baqylaý basqarmasynyń bas sarapshysy.