Eshkili baı

Ońtústik Qazaqstan oblystyq kásipkerlik, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq jáne týrızm basqarmasy jyl saıyn jańa tehnologııamen jumys jasaýǵa talaptanyp kásip ashqysy kelgenderge memlekettik grant bóledi. Bir mıllıonnan úsh mıllıon teńgege deıin tegin beriletin aqsha. Komıssııasynyń bir múshesimiz. «Tegin berilip jatqan aqsha ǵoı, berse aldym, bermese betimniń sorpasy tógile me, nem ketti?» dep keletinder de óte kóp. Bireý aýylda fıtnes ortalyǵyn ashypty, aqshasy jetpeı jatyr. Bireý quraq kórpe tigip jatyr, aqsha kerek. Bireý qalanyń bir-birine kerek-jaraǵyn satatyn ınfoagenttik ashpaq. Endi biri astaýǵa balyq ósirip, shaıyndy sýymen jylyjaıyn sýarmaq. Tyńaıtqysh esebinde. Bylaısha aıtqanda, jeke bıznes. Jańashyldyqtyń, shaǵyn jáne orta bıznesten talap etilip otyrǵan ınnovasııanyń ıisi de shyqpaıdy. Bir joly eshki asyrap, sútin óńdep satýǵa shyǵaramyn degen kentaýlyq kásipkerge grant bóldik. Eshki súti myń bir aýrýǵa em. Ana sútine jaqyn. Aǵzaǵa jeńil sińedi. Qalaı bolǵanda da halyqtyń densaýlyǵyna paıdasy bar. Al, bir jigitter eshkimge qol jaımaı-aq myńǵyrtyp eshki asyrap otyr. Qazaqtyń «aıdaǵanyń bes eshki, ysqyryǵyń jer jarady» máteli bul jigitke júrmeıdi. Ordabasy aýdanyna qarasty Tórtkúl aýylyndaǵy Arystan Omarov joǵary bilimdi maman. Biraq, aılyǵy shaılyǵyna jetpegen. Tepse temir úzetin namysty jigitke músápir halde júrý túk te unamaıdy. Tabysy táýirleý jumys izdep Astanaǵa da ketpekshi bolǵan. Ata-anasynyń kesigi toqtatady. Biraq, týǵan aýylymnan tamyrymdy úzbeımin dep ýáde bergen Arystan alǵashqy kásibin ashýǵa jeterlik qarjy jınalǵan soń óziniń Tórtkúline qaıta oralady. Qarjysyn qaıtarymy mol qaı kásipke salaryn oıdan ótkizip, tórt túliktiń ishinen eshkini qolaı kóredi. Ras, qulaǵy selteńdep, jelókpelenip bir ornynda turmaıtyny bar. Aıazǵa da shydamsyz. Biraq, ósimtal. Qońdy bolsa bir jylda eki ret laqtaıdy. Jalqy týatyny sırek. Eki nemese úsh laq týady. Eshki eti – jeńsik as. Ásirese, jaz aılarynda laq etine suranys joǵary. Túbiti de paıdaly. Osynyń bárin oıda ekshegen Arystan mal bazarynan laǵymen 100 eshki satyp alady. Qora-jaı bar, aýyldyń syrty qara ot. Birer jylda Arystan baqqan eshkiler ıesine qut bolyp kirip, qora-qopsysyn tóline toltyryp tastaıdy. Myń basqa jýyq kóbeıedi. Arystannyń óz esebi bar. Jylyna eki júz eshki satqannyń ózinde qaltaǵa úsh mıllıondaı tabys túsedi. Júniniń kelisi bes júz, myń teńge aralyǵynda satylady desek, ár eshkiden kem degende segiz júz gramdaı jún qyrqylady eken. Bul da qyp-qyzyl aqsha. Qazaq kókpar dese ishken asyn jerge qoıatyn halyq. Ánsheıinde montany, qoı aýzynan shóp almaıdy degen jigittiń ózi atqa qarǵyp mingende árýaqtanyp, eki kózi ot shashyp, búrkitteı túıile qaraıdy. Kókparǵa keregi – eshki. Kókpar berýshiler Arystanǵa qıylyp kelip, serke suraıdy. Erte kóktemnen qońyr kúzge deıin osy mańdaǵy aýyldarda qansha kókpar tartylǵanyn shotqa salar bolsańyz, Arystannyń da qaltasy qalyńdaıtynyn umytpańyz. Arystan eshki ósirýmen shektelmegen. Úsh mıllıon teńge nesıe alyp ataqty qısary qoı tuqymynan úsh júz bas analyq satyp alǵan. Asyldandyrylǵan bul qoıdyń turqy bıik, eti mol. Jaqsylap baqsań, quıryǵy tegenedeı bolyp, shaılap qalady. Asyl tuqymdy qoshqar ákelip, malyn irilendirip jatyr. Saryaǵashta Otan soǵysyna qatysqan Dáýmen degen ata bar. Áli kúnge deıin bir tabaq etti jalǵyz ózi soǵyp alady. Sol aqsaqal «Jigitter, maıy joq dep jasyq etti jemeńder. Ol – aýrý maldyń eti. Semiz mal – aýrý-syrqaýdan taza mal. Sony je», dep ónege aıtady eken. Arystan baqqan mal qońdy. Qısarynyń jonynan kene taıyp jyǵylady. Semiz etke suranys ta joǵary. Qazaq «kóz qorqaq, qol batyr» deıdi. «Táýekel et te, tas jut» deıtini taǵy bar. Er jigitti úlken iske qaıraǵany ǵoı. Qazir kóp jastar aýylda jumys joq dep qalada qańǵyryp júr. Halyq aýyzynda «Qulbazar» dep atalǵan jerdi jaǵalap, mashına toqtasa ash qasqyrdaı búlkildep júgiredi. Jaqynda ótken brıfıngte OQO kásipkerlik, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq jáne týrızm basqar­masynyń basshysy Marat Qarabaev aýyldaǵy kásipkerlerge tórt paıyz mólsherinde nesıe beriletindigin aıtqan. Budan artyq qandaı mem­lekettik qoldaý kerek. Al, atadan arystan bolyp týǵan, maly qorasyna tolǵan, óz beınetiniń zeınetin kórip júrgen Arystan Omarovtan úlgi alsańyz, qanekı. Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan». Ońtústik Qazaqstan oblysy.