«Uly Jibek jolynyń «altyn kópiri»

Búgingi kúnniń aqıqaty aıqyndap otyrǵanyndaı, táýelsiz Qazaqstan álemniń eń damyǵan elderimen ıyq tirestiretin áleýetti tranzıttik habqa aınaldy. Bul ómirsheń de mańyzdy memlekettik mindetti is júzine asyrýda «Qazaqstan temir joly» UK» aksıonerlik qoǵamynyń atqarǵan jumysy aýqymdy. Budan buryn gazetimizde habarlaǵanymyzdaı, táýelsizdik alǵan 25 jyl ishinde Qazaqstan búkil TMD memleketterin qosqandaǵydan da artyq temirjol qurylysyn salypty. 2558 shaqyrym temirjol magıstrali! Qurlyqaralyq «altyn kó­pir» atanǵan Qazaqstan kólik-tranzıttik logıstıkalyq áleýetin damytý­dy muny­men toqtatpaq emes. Elbasynyń tikeleı bastamasymen ómirge kelgen «Nurly Jol» baǵdarlamasy aıasynda «QTJ»UK» AQ elimizdiń tran­zıttik áleýetin odan ári arttyratyn ekonomıkamyzdyń damýyna jańa qarqyn qosatyn Shyǵys pen Batystaǵy «altyn qaqpalar» iri kólik ınfraqurylymy jobasyn júzege asyrýǵa kiristi. Atap aıt­qanda, «Qorǵas – Shyǵys qaqpasy» AEA keshendi damytý; Borjaqty – Ersaı temirjol telimi; Quryq se­losyndaǵy parom kesheni jobalary bar. «Qorǵas – Shyǵys qaqpasy» AEA keshendi damytýdaǵy bas­ty maqsat – Qytaı, Eýropalyq odaq, Ortalyq Azııa jáne Ońtústik Kavkaz elderi arasyndaǵy taýar tasqynynyń túıisetin tusynda iri halyqaralyq kólik-logıstıkalyq habyn qurý bolyp tabylady. 2014 jylǵy shildede Memleket basshysy «Qorǵas – Shyǵys qaq­pasy» AEA aýmaǵynda qurǵaq aılaq qurylysyn salýǵa tapsyrma bergen bolatyn. Qurylys ju­mystary qysqa merzimde at­qa­­rylyp, ınfraqurylymdyq nysandardyń birinshi kezegi 2015 jylǵy jeltoqsanda paıdalanýǵa berildi. Bul óz kezeginde qurǵaq aı­laqtyń operatory bolyp tabylatyn «KTZKhorgos-Gateway» kompanııasynyń óndiristik jáne ınvestısııalyq qyzmetine kirisýine múmkindik berdi. Bıylǵy jyly qurǵaq aılaqta 200 myń konteınerdi óńdeý, 2020 jylǵa qaraı tolyq qýatynda jumys isteýge baılanys­ty 500 myń konteıner óńdeý jos­parlanyp otyr. Aqpannyń 12-sinde «QTJ» UK» AQ prezıdenti Asqar Mamın «Qorǵas – Shyǵys qaqpasy» AEA ınfraqurylymdyq nysandaryn aralap qurylys barysymen tanys­ty. «Investısııalyq qyzmet iri mólsherde atqaryl­ýy tıis. Bul óte aýqymdy joba. Erkin ekonomıkalyq aımaqtyń ınfraqurylymyn damytý Qa­zaq­standaǵy logıstıkalyq damýǵa qosylatyn edáýir úles. Tran­zıt­tik tasymal jyl saıyn artyp keledi. Sondyqtan «Qorǵas – Shy­ǵys qaqpasy» AEA jobasy Qazaqstannyń barlyq kóliktik-logıstıkalyq keshenin damytýdyń quramdas bóligi bolyp tabylady», dep atap kórsetti A.Mamın osy sapar barysynda. Keńes barysynda «KTZExpress» AQ prezıdenti S.Elýbaev AEA damytý men qurǵaq port qurylysynyń júzege asyrylýy týraly baıandady. «2015 jyly QHR-EO-QHR baǵ­daryna 47 myń konteıner ji­berildi. Bul 2014 jylǵy kór­setkishpen salystyrǵanda, eki esege joǵary kórsetkish. Búgingi tańda «KTZExpress» konteınerlik tasymal kólemin júz paıyzǵa ósirdi. Tikeleı tenderlerge qatysý, kon­teınerlerdiń refrıjeratorlyq parkine ınvestısııa tartý arqyly biz tasymaldaýdy jyl boıy at­qarýǵa jetisip, poıyzdardyń ke­ri baǵdaryn 46 paıyzǵa júkpen qamt­amasyz etýge jetistik», dep atap ótti S.Elýbaev. Qazirgi kezde ınvestorlar­ǵa qolaıly jaǵdaı jasaý kezek kút­­­tirmeıtin máseleniń biri. Ol úshin AEA aýmaǵynda oryndalatyn tapsyrys berýshiniń ótinishi qabyldanǵan sátten bastap, onyń eń sońǵy ónimge deıingi qurylymdyq tártipterin barynsha jetildirý júrgiziledi. AEA qurǵaq porttyń ekin­shi kezeńiniń qurylys barysymen «QTJ» UK» AQ fılıaly – «Te­mir­jol jelisi qurylysy dıreksııa­sy» dırektorynyń orynbasary, «Qorǵas-Shyǵys qaqpasy» AEA qurylysyn tehnıkalyq ba­qy­laý qyzmetiniń jetekshisi Á. Qa­­ra­ba­lın, sondaı-aq qurylys kom­panııa­larynyń basshylary esep berdi. Búgingi tańda qurǵaq port nysandary qurylysynyń 80 paıyzy atqaryldy. Belgilengen keste boıynsha qurylys jumystaryn 2016 jylǵy mamyrda aıaqtaý josparlanyp otyr. Sapar barysynda jańadan salynyp jatqan turǵyn jaılarǵa nazar aýdaryldy. Á. Qarabalınniń aıtýynsha, 2016 jyldyń alǵashqy jartysynda «Qorǵas-Shyǵys qaq­pasy» AEA eńbekkerlerge arnalǵan 192 páterlik eki jataq­hana, al Nur­kent selosynda 60 páterlik eki úı qury­lysyn aıaqtaý kózdelýde. Almaty oblysynyń ákimi A. Ba­­ta­lovtyń habarlaýynsha, ákimdik AEA jumysyn atqarýyna barlyq jaǵdaılar jasalǵan. Eńbek­ker­lerge arnalǵan turǵyn úıler men áleýmettik-turmystyq nysan­dar salynyp jatyr. Qazirgi tańda 100 myń adam turatyn jańa qala­nyń bas josparynyń jobasy QR memlekettik organdarynyń qa­raýynda jatyr. «KTZKhorgos -Gateway» bas dı­rektory K. Geısenniń aıtýynsha, «DPWorld» kompanııasymen birlese otyryp, qazirgi zamanǵy IT tehnologııasyn óndiriske engizip, qurǵaq porttyń syrtqy jáne ishki bıznes úderisin sınhrondy júrgizip, jumysyn «bir tereze» ádisimen atqarýdy jolǵa qoıǵan. Onyń syrtynda eńbekkerler turaqty túrde sheteldegi trenıngterinde bo­lyp, biliktiligin kóteredi. Ju­mysqa qabyldaýǵa negizinen, Al­maty oblysynyń turǵyndaryna ba­symdyq beriledi. Keńes barysynda qatysýshylar «Qorǵas» halyqaralyq shekaralyq seriktestik ortalyǵy (HShSO) ju­mysyn da qarady. Qorǵas HShSO prezıdenti V.Nıdiń aıtýynsha, bú­gingi tańda eksport-ımport saýda operasııalaryn jasaqtaý men logıstıka jónindegi kelisimderdiń 6 ınvestısııalyq jobasy bastaldy. Áli de 26 joba qarastyrylýda. «Qorǵas» HShSO QR men QHR azamattarynyń halyqaralyq saýda men týrızm ındýstrııasyn damytý úshin osy óńirdegi vızasyz júrýi men saýda kelisimderin jasaý, iskerlik top ókilderin, taıaý jáne alys shetelderdiń týrısterin tartý qyzmetteri atqarylady. «QTJ» UK» AQ-tyń «Nurly Jol» baǵdarlamasy aıasynda «Qor­ǵas – Shyǵys qaqpasy» AEA aý­maǵynda júzege asyrylyp jatqan iri jobalary Qazaqstannyń tranzıt­tik-kóliktik damýyna serpin beredi. Ja­ńa Jibek Joly ekonomıkalyq beldeýiniń jasaqtalýyna qyzmet etedi. 15 aqpanda «Qazaqstan temir joly» UK» AQ prezıdenti As­qar Mamın jumys saparymen Mańǵystaý oblysynda bolyp, «Nurly Jol» baǵdarlamasy aıa­syndaǵy kóliktik-ınfra­qu­ry­lym­dyq jobalardyń qu­rylysy barysymen tanysty. A. Mamın barlyǵy 15 shaqyrym­dyq ýaqytsha paıdalanýǵa berilgen Borjaqty – Ersaı jańa temirjol jelisiniń qyzmet barysyn qarap kórdi. О́tken jylǵy maýsymnyń 15-inde paıdalanýǵa berilgen jelide Quryq portyna deıin qozǵalys bas­talyp, Kaspıı teńizi jaǵalaýynda parom kesheni qurylysyna deıin jetkizilgen. Ersaı stansııasynan Quryq portyna deıin temirjol tartylady. Qazirgi kezde onda temirjoldyń ústińgi qabatyna qajetti qurylys materıaldary daıyndalýda. Er­saı stansııasy temirjolynyń ki­re­­berisine 120 myń tekshe metr topyraq qabaty tóseldi. Onyń syrtynda, joldyń jo­ǵarǵy qabatyna qajetti materıal­dar jetkizilýde. Tolqyndy qaı­tarýǵa arnalǵan topyraq tósemi jasalýda. Gıdrotehnıkalyq ımarattar jasaýǵa qajetti topy­raq qabaty syrylyp, úsh mıllıon tek­­­she metr topyraq syrtqa shy­ǵaryldy. Jylyna 4 mıllıon tonna júk ótkizý áleýeti bar parom kesheni arqyly astyq, munaı ónimderi, tyńaıtqysh, hımıkattar tasymaldanady. Sonymen qatar, Kaspıı aımaǵyndaǵy kórshiles memleketterden keletin júkter de tasylady. Parom kesheni qurylysyn aıaq­taý men ony Borjaqty – Ersaı jańa temirjol jelisimen qosý bas­ty jáne sýsymaly júkterdi mýl­tımodaldyq tasymaldaý arqyly elimizdegi tranzıttik júk aǵynyn eselep arttyrady. Quryq portynyń parom ke­she­niniń birinshi kezeńi 2016 jyl­ǵy jeltoqsanda paıdalanýǵa be­riledi. «Nurly Jol» baǵdarlamasy aıasynda is júzine asyrylyp jat­qan «QTJ» UK» AQ-tyń ın­fra­qurylymdyq iri jobalary elimizdiń kólik-logıstıkalyq tranzıttik qýatyn arttyrýǵa eleý­li úles qosatyn memlekettik mańyzdy min­det ekendigi daýsyz. Jylqybaı JAǴYPARULY, «Egemen Qazaqstan».