Qazaqtyń úılený toılaryna arnalǵan, búginde umytylyp bara jatqan baıyrǵy salt-dástúrleri jóninde jańa bir derekter shyqty. Osyndaı úsh salt kórsetilgen kóne sýretterdi áleýmettik jelini paıdalanýshy Marat Raıymhanov jaqynda óziniń Facebook-tegi paraqshasynda jarııalady. Aıtýynsha, mundaı sırek kezdesetin erekshe rásimderdi ol AQSh Kongresiniń kitaphanasy arhıvinen alypty.
«Dala halyqtarynda ejelden qalyńdyq qaraý, ıaǵnı qyz kórý degen dástúr bolǵan, – dep jazady Marat Raıymhanov osy oraıda. – Sonyń bir nusqasy qazaqtarda jaqsy saqtalǵan. Osydan kelip, «Qymyzdy kim ishpeıdi, qyzdy kim aıttyrmaıdy» degen sóz qalǵan».
Sýretke qaraǵanda, qyz kórýge kelgen bolashaq kúıeý jigittiń syny men sıpatyna da qatty mán berilgen. Onyń osynshalyqty ıilýiniń ózi keleshek qaıyn jurty men qalyńdyǵy aldyna qol qýsyryp kelip turǵanyn baıqatady.
Toıǵa qatysty kelesi dástúr yqtımal kúıeý jigittiń yqtımal qalyńdyǵynyń shashynan sıpaýy arqyly kórinis beredi. Osy arqyly onyń bolashaq jubaıyn qanshalyqty qurmet tutyp, syılaıtyny ańǵarylǵan.
Bul salt qyz tek óz júreginen oryn alǵan adamǵa ǵana shashynan sıpaýǵa ruqsat etedi, degendi bildirse kerek.
Sýretterdiń sońǵysynda «kempir óldi» degen rıtýal beınelengen. Munyń jańǵyryǵy osy kúnge deıin kelip jetti. Kúıeý jigit qalyńdyǵyn alyp qaıtýǵa kelgen kezde onyń aldynan bir kempirdiń qulaı ketýi osylaı atalady. Joldy bógep jatyp alǵan ol tek ózine arnaıy syılyq berilgen kezde ǵana «tirilip», ornynan turyp ketedi.
Búginde jádigerge aınalyp, ótken kúnniń óresheginde ketip bara jatqan bul kórinister halqymyzdyń keshegisinen birshama maǵlumat bere alatyndyǵymen qundy bolyp otyr.
Rýslan IGILIK.
