Dıplomat qyz

Gúlsim Baqytqyzy Eńsepova... Ol elimiz táýelsizdik alǵan al­ǵashqy jyldary Qazaq eliniń kóptegen memlekettermen tuńǵysh ret dıp­lomatııalyq qatynas ornatýyna ózindik úlesin qosqan, Germanııa, Avstrııa, Vengrııa, Belarýste dıplomatııalyq qyz­metter atqarǵan, Qazaqstan Res­pýblıkasy Syrtqy ister mı­nıs­­trliginiń Baqylaý jáne qu­jat aınalymy, Aqparatty qorǵaý basqarmalaryna basshylyq etken joǵary dárejeli dıplomat, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi. Keıipkerimiz óz bıigine ońaı jolmen kele salǵan joq. Kúndiz-túngi tabanaqy, mańdaı terdiń qanshama jylǵy jemisi bul! О́rge shyǵý úshin áýeli shynyǵý, jattyǵý kerek bolsa, onyń bıik baspaldaqtarǵa birte-birte satylap jetkenine kóz jetkizdim. Qarańyzshy, 1973 jyly M.Sı­ranov atyndaǵy on jyldyq mektep tabaldyryǵyn tuńǵysh attaǵan ol mektepti úzdik bitirip, sol jyly Almaty qala­syndaǵy (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qa­zaq memlekettik ulttyq ýnıver­sıteti) QazMÝ-diń jýrnalıs­tıka fakýltetine oqýǵa túsedi. Ol atalǵan oqý ornyn da qy­zyl dıplommen támamdady. Al­ǵashqy eńbek jolyn 1988 jyly, ıaǵnı oqý ornynyń qabyrǵasynan túlep ushpaı turǵanda-aq qazaq baspasóziniń qarashańyraǵy – respýblıkalyq «Sosıalıstik Qa­zaqstan» (qazirgi «Egemen Qazaq­stan») gazetinde tilshi qyzmetinen bastady. Besinshi kýrstyń stýdenti bolsa da, múıizi qaraǵaıdaı jýrnalısterdiń qoldary jetpeı júrgen elimizdiń bas basylymyna jumysqa ornalasýyn Gúlsim Baqytqyzynyń tabandylyǵy men ózin tek biliktilik qyrynan kór­sete alǵandyǵynyń jemisi dese bolar. Osy ýaqyt ishinde ol redaksııany Sherhan Murtaza, Ábish Kekilbaı, Nurlan Orazalın, Ýálıhan Qalıjanov syndy qalamgerler basqarǵanyn já­ne osyndaı shoqtyǵy bıik tul­ǵalarmen birge qyzmettes bol­ǵanyn aıta kelip: «Osy aǵalarym ýnıversıtetti endi ǵana bitirip kelgen meni ja­zý ónerine baýlyp qana qoımaı, azamattyq ustanymym, talǵam-tanymym men zerdemniń qalyptasýyna da erekshe yqpal etti. Sondyqtan da ózimniń eńbek jolymdy birden osyndaı dara tulǵalar dińgegi bolǵan úlken ortada bastaýymdy, olardyń tárbıesin kórýimdi mańdaıyma jazylǵan baq, taǵdyrdyń erekshe syıy dep bilemin», – deıdi ol ótkenge kóz jiberip. Bul gazette júrip ol sol kezde jabyq taqyrypqa aınalǵan «Túrme. Áıel. Taǵdyr», «Shý bo­ıyn shýlatqan shóp», «20 ǵasyr indeti», «Ananyń ajaly» degen atynan at úrketin maqalalar sık­l­­yn jarııalady. Onyń urpaqqa tı­gizer zııany men atalǵan indettiń jaılap bara jatqanyn oıyp, osyp turyp aıtty. Eshkimnen tosylmaı, taısalmaı, ashy da bolsa, ashyq jetkize bildi. Bas gazettiń Parlamenttegi alǵashqy tilshisi bola júrip, qoǵam ómirindegi ke­leńsiz jaıttardy jan-jaqty zert­tep, izdenisin odan ári jalǵap, zerdesine toqı bildi. «Amerıka ashsa qushaǵyn», «Vengrııamen baılanys», «Bakýde bolǵan eki kún», «Iran ıirimderi», «Shyńjańda shyrqalǵan án», «Ha­fız ben Saǵdı elinde», «Ho­meneıdiń senimdi serigi», «Afrı­kanyń alasapyrany» sııaqty halyqaralyq taqyryptaǵy maqa­lalary táýelsizdiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy syrtqy saıasattaǵy elimizdiń táı-táı basqan qadam­daryn nasıhattaýǵa ózindik úlesin qosty. Elimizdiń bas basylymynda aǵa tilshi, parlamenttik tilshige deıingi baspaldaqtan súrinbeı ótken keıipkerimiz únemi halyq­aralyq taqyryptarda taldamaly maqalalar jazyp, sol salaǵa kóbirek qalam tartýy sebepti ony 1993 jyly Qazaqstan Res­pýblıkasy Syrtqy ister mı­nıs­trligi arnaıy shaqyryp, dıp­lomattyq jumysqa aýysady. Ol sózge sheber, tilge meı­linshe baı adam. Birneshe tilde erkin sóıleı alady. Ásirese, mektep qabyrǵasynda nemis tilin «beske» oqyǵany bolashaqta da kádege jarady. Negizi, nemis tili – fılosoftar men aqyndardyń, ǵalymdar men ónertapqyshtardyń tili emes pe? Mine, san qyrynan synasań da, onyń boıyna tek jaqsylyq ataýlyny jan-jaqty ıgerip alatyny eriksiz tánti etedi. Bizdiń qazaq qyzy! Maqtanasyń, súısinesiń... Gúlsim Baqytqyzy odan keıin Qazaqstannyń Germanııadaǵy elshiliginde (Bonn qalasy) bas­pasóz-attashesi qyzmetinde bol­ǵan, 1997-1999 jyldary arnaıy joldamamen Syrtqy is­ter mınıstrligi janyndaǵy Dıp­lomatııalyq aka­demııada oqyp, ony úzdik aıaqtaǵan. Osy Dıp­lomatııalyq akademııany bitirerde Qazaqstannyń Avs­trııa­daǵy elshiliginde dıplomat qyz­metinde taǵylymdamadan ótken. Sodan keıin Astanaǵa joldamamen kelip, dıplomattyq ju­mysyn jalǵastyrdy, Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń Halyq­aralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetinde eńbek etti. Qazaqstannyń Vengrııadaǵy elshiligindegi (Býdapesht qalasy) qyzmeti kezindegi dıplomattyq belsendiligi óz aldyna bir tóbe! Ol zaman talabyna saı zańger bolýdy da maqsat tutyp, Qazaq gýmanıtarlyq zań ýnıversıtetin quqyqtaný mamandyǵy boıyn­sha qyzyl dıplommen támamdaǵan. Sondaı-aq, qalamyn qarý etken G.Eńsepova «Farıza Ońǵar­synova – pýblısıst» atty dıs­sertasııalyq eńbegin jazyp, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty ǵylymı ataǵyn ıelendi. Mınıstrliktegi jumysynan qol úzbeı júrip qosymsha Astanadaǵy Eý­razııa ýnıversıtetiniń saıa­sat­­­taný jáne jýrnalıstıka fakýl­­tetiniń dosenti bolyp, stý­dent­terge bilim berý men dáris oqýǵa da ýaqyt taba bildi. Gúlsimniń taǵy bir qy­ry – ǵalymdyǵy. Onyń taıaý­da ǵana «Fo­­lıant» baspasynan shyqqan «Farıza – kósemsózdiń patshaıymy» atty ǵylymı mo­nografııalyq kitaby qoly­myzǵa tıdi. Biz aqyn­nyń álemin bir qyrynan ǵana bilip, ony tek sóz qudireti – poezııaǵa ǵana baılap júrippiz. Ǵalym Gúlsimniń bir artyqshylyǵy kóp zert­teýshiniń oıyna kelmegen tyń dúnıeni bi­rinshi bolyp kóre bildi jáne der kezinde oqyrmanǵa usy­nyp úlgerdi. Munymen birge, mo­no­grafııada aqynnyń kózi tiri­sinde baspa betin kórmegen shy­ǵarmalary qamtylǵandyqtan, ǵy­lymı týyndynyń quny men bási odan saıyn bıikteı túsedi. Búginde ol Syrtqy ister mı­­­nıstrliginde dıplomattyq qyzmetin abyroımen atqaryp júr. Birinshi synypty birinshi hatshy dıplomattyq dárejesi bar. Kóptegen ǵylymı jáne pýb­­lısıstıkalyq maqalalar jazǵan, 2 monografııalyq oqý­lyq­tyń avtory. Baqytty otbasynyń otanasy. Aqerke esimdi qyzy oqý ozaty. Jubaıy Seısenhan Ma­hanbetov Qazaqstannyń eńbek si­ńirgen qaıratkeri, Mádenıet qaıratkeri, «Islam jáne órkenıet» respýblıkalyq gazetiniń bas redaktory, belgili jýrnalıst, tanymal qylqalam sheberi. Mine, osy ózimizdiń tól ga­zetimizden túlep ushqan, jýrnalıstıka salasynan shyǵyp, dıp­lomat qyzǵa aınalǵan Gúlsim Baqytqyzynyń jetken jetis­tikteri men ómir soqpaqtaryn jas urpaqqa úlgi retinde usy­nýǵa áb­den bolady ǵoı dep oılaımyz. Raýshan TÁÝIRHANQYZY, jýrnalıst.