«Qus joly» týyndysy: jańa paıym, tyń sheshim

Kózdi ashyp-jumǵansha halyqaralyq Áıelder kúni meıramyn toılaıtyn shaq ta taıap qaldy. Osy merekede jyl saıyn aq jaýlyqty analarymyzǵa alǵys jaýdyryp, erekshe qurmet kórsetilýi ejelden qalyptasqan dástúr. О́ıtkeni, ózińizdi myna ómirge alyp kelgen, aq sút berip, áldılegen aıaýly anańyzdan artyq áziz de meıirimdi, qymbat jan joq bu dúnıede. Biraq, ana júreginiń aıshýaq lúpiline qyldaı qııanat jasaǵan kezimiz joq deı alamyz ba? Joq, olaı emes, jer betinde qansha taǵdyr bar desek, sonshama shertilmegen syr seziledi. Biri janarǵa qýanysh nuryn uıalatsa, kelesi birinde ókinish pen óksik, nala men nazdyń sheri sheksiz muńǵa ulasady... Q. Qýanyshbaev atyndaǵy Memlekettik akademııalyq qazaq mýzykalyq drama teatrynda sahnalanǵan, aktrısa Baqyt Jumaǵulova somdaýyndaǵy «Ana júregi» atty monospektakldiń premerasyn aldymyzdaǵy kele jatqan analar merekesi qurmetine tamasha tartý dep tanydyq. «Adamzattyń Aıtmatovy» atanǵan Shyńǵys Aıtmatovtyń «Qus joly» povesi negizinde «Ana júregi» ataýymen jaryq kórgen tyń týyndynyń basqa qoıylymdardan saryny da, sazy da bólekteý. Munda qıyn-qystaý jyldardaǵy Ananyń týǵan je­rine, halqyna, eń bastysy jary men balalaryna degen ottan da ystyq mahabbaty, batyldyǵy men tó­zimdiligi baıandalady. Muńlyq kúızelisin jetkizý arqyly aktrısa óz keıipkerine úlken da­ıyn­­dyqtarmen kelgenin, ana ajaryndaǵy árbir tolqýly sátti óz júreginen ótkize bilgendigin aıqyn ańǵartty. Shyǵarmany qazaq tiline aý­darǵan – Memlekettik syılyqtyń laýreaty, belgili jazýshy Sherhan Murtaza. Rejısseri – tanymal akter, Qazaqstannyń halyq ártisi Tilektes Meıramovtaı maıtalman bolǵandyqtan, halyqqa bir jaǵynan shyǵarmanyń ıdeıasy qyzyq kórinse, ekinshi jaǵynan ról somdaýshynyń sheberligine degen qyzyǵýshylyq – elordalyq teatrlarda da óner ıesin tulǵa tu­tý qasıetiniń ornyǵa bastaǵanyn bildiretin belgi. Oı men sóz. Ter men sher. Zaldy tek osymen tyrp etkizbeı ustap turý kimniń qolynan ke­ledi? Ol úshin, árıne, akter ne aktrısa jaı­daq-jaıaý adam bol­­maýy tıis. Ishki túısigi, bi­lim-biligi tereń, túrli sıtýa­sııa­­dan, qıynnan qıystyryp alyp shy­ǵatyn, jyldar boıǵy jınaqtalǵan tájirıbesin paıdalana otyryp, kórermenniń kútken oljasyn ońaı tartý ete alatyn kánigi, besaspap sheber bolýy talap etiletini málim. Jalpy, iri qoıylymdar shyǵarmashylyq top­tyń judyryqsha jumylýymen atqarylsa, al monospektakldiń jaýapkershiligi olardan artyq bolmasa, esh kem emes ári álde­qaıda kúrdeli, jaýapty ekenin eskergen abzal. Munda barlyq jaýapkershilik jalǵyz bir adam­nyń ıyǵyna artylady. Úzilis, ishteı oıdy pysyqtap alý, mýzykamen, bımen, basqalaı qosal­qy sharalarmen aldarqata turý sııaq­ty amal-aılańyz adyra qa­lyp jatatyn tusta keńistikke shy­ǵarar eń ońtaıly ádis – ózińe degen senim... Álimsaqtan sahna zańynda róldi jattap oryndaý jáne osy obrazǵa basy bútin berilý degen uǵymdar bar. Áziz ananyń jan-dúnıesin tereń uǵý úshin kisige keıde bir ǵumyrdyń ózi azdyq etetin tárizdi. О́ıtkeni, ana júreginiń kilti op-ońaı oljalanbaıdy. Munyń ishi alapat sezimge tolyp oınalýy kerek. Sezimsiz oı týa ma? Sezimsiz áldı jyry shyrqala ma? Ana júregin aıalaı alǵan aktrısa ǵana sondaı talapqa baǵynady, ana beınesin asqaqtatý arqyly bıikke kóteriledi. Bul rette aktrısa Baqyt Jumaǵulovanyń ana bolmysyn ıildirmeı, eńsesin túsirtpeı, áıelderdiń jıyn­tyq obrazyna aınaldyra alǵan sheber­ligin aıryqsha atap ót­kenimiz abzal. Keıingi urpaqtyń tarıhqa, ótkenge qurmetpen qaraý daǵdysyn qalyptastyratyn mun­daı jarqyn tulǵalar ásirese, qazirgi qoǵam úshin aýadaı qajet. Tynyshtyq baqytyn baǵalaı bilý úshin qajet. Ulttyń sana-sandyǵy – ana obrazyn somdaǵan Baqyt Ju­maǵulova M.Áýezov atyndaǵy akademııalyq drama teatrynyń janyndaǵy drama stýdııasynda Áýbákir Rahymovtyń synybynan bilim alyp shyqqan. Jas maman alǵashqy eńbek jolyn 1988-1997 jyldary Taldyqorǵan qalasynyń qazaq drama teatrynda aktrısa qyzmetinen bastady. Osy teatrdaǵy on jylda kóp­tegen rólderdi somdady. «Pu­sh­aıman bolǵan áýlıede» – áıel, «Aqyn-Sarada» – Sara, «Shy­raǵyń sónbesinde» – Sveta, «Paı-paı, jas jubaılar-aıda» – Záýresh, «Eńlik-Kebekte» Eńlik beınelerin somdady. 1997 jyldan beri Astana qa­lasyndaǵy Q.Qýanyshbaev atyn­daǵy Memlekettik akade­mııalyq qazaq mýzykalyq drama tea­trynda óner kórsetip keledi. Sonymen qatar, aktrısa sahnadaǵy ónerinen tys elimizdegi birshama ánshilerge án jazyp, sazgerlik qyrynan da tanylyp júrgenin aıta ketýimiz kerek. Qarshyǵa KÚLEN. Sýrette: «Ana júregi» monospektaklinen kórinis.