Qazaqstan-Mysyr: Ekonomıkalyq yntymaqtastyqtaǵy elder

Keshe Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Qazaqstanǵa resmı saparmen kelgen Mysyr Arab Respýblıkasynyń Prezıdenti Ábdel Fattah  As-Sısımen kezdesti. Qazaqstan men Mysyr arasynda saýda-ekonomıkalyq baılanys bekip, aýyl sharýashylyǵy, farmasevtıka, ǵarysh, ınfraqurylym jáne kólik-logıstıka sala­laryn­daǵy yntymaqtastyq ar­tatyn boldy. Mysyr Arab Res­pýblıkasynyń Prezıdenti Á.As-Sısıdiń Qazaq­stanǵa sapary aıasynda osy máseleler keńinen tal­qylanyp, kelisimderge qol qoı­yldy. Mysyr Prezıdenti Á.As-Sı­sıdiń Qazaqstanǵa bul alǵashqy sa­pary. Mártebeli meımandy eli­miz ádettegideı resmı kútip alý jo­ralǵylarymen qarsy aldy. Odan soń eki el Prezıdentteri shaǵyn quram­da kezdesti. Kezdesýde elder ara­syndaǵy yntymaqtastyq qa­rym-qatynastar jaıy tal­qy­landy. «Bizdiń el Mysyrmen senimdi dostyq qarym-qatynasty damytýǵa múddeli. Bıyl qazaqstandyqtar óz Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyn merekeleıdi. 1991 jyly arab elderi ishinen Mysyrdyń eń birinshi bolyp táýelsizdigimizdi tanyǵany esimizde. Sodan beri halyqtarymyz ben elderimizdi jaqyndastyrý úshin kóp jumys jasaldy, osy jyldar ishinde men Mysyrǵa birneshe ret bardym», dedi Elbasy Mysyr Prezıdenti Á.As-Sısımen kezdesýinde. Qazaqstan Prezıdenti eki el­diń geografııalyq alshaqtyǵyna qaramastan, kólik-tranzıt baılanysyn damytý úshin zor áleýetke ıe ekenine de nazar aýdardy. Mem­leket basshysy Á.As-Sısıdiń Mysyr basshylyǵyna kúrdeli ke­zeńde kelgenin atap ótti. «Biz sońǵy jyldardaǵy ishki qaqtyǵystarǵa, qantógister men revolıýsııaǵa qaramastan Mysyr halqynyń uıysa bilgeni jáne jańa Prezıdentke senim bildirgeni úshin qýanyshtymyz. Siz taıaýda Parlament qabyr­ǵasynda sóılegen sózińizde jańa maqsattar men mindetter qoı­dyńyz, olar bizge de túsinikti, janymyzǵa jaqyn. My­syr – Taıaý Shyǵystaǵy iri mem­lekettiń biri, sondyqtan biz álemdik na­ryqtaǵy qazirgi jaǵ­daıda eko­no­mıkalyq yntymaq­tas­tyq jónin­degi senimdi únqaty­sýy­myzdy jalǵastyrǵymyz keledi», dedi Nursultan Nazarbaev. Á.As-Sısı óz kezeginde Mysyr halqy men el basshylyǵy Astana men Kaır arasyndaǵy ekijaqty qarym-qatynastar deńgeıin joǵa­ry baǵalaıtynyn aıtty. «Biz elimiz úshin qıyn ke­zeńde Qazaqstannyń kórsetken qol­daýyn baǵalaımyz. Meniń sapa­rymnyń maqsaty – elderimizdiń arasyndaǵy tyǵyz baılanysty barlyq ba­ǵyt­tar boıynsha odan saıyn nyǵaıta túsý», dedi Á.As-Sısı. Eki el Prezıdentteri budan ári keńeıtilgen quramdaǵy kelis­sóz­derge qatysty. Onda tarap­tar saıa­sı, ekonomıkalyq jáne gýmanı­tar­lyq salalardaǵy eki­jaqty yntymaqtastyq máse­lelerin, son­daı-aq, halyq­aralyq, óńirlik sıpat­taǵy ózara múddelilik tanytyla­tyn máselelerdi qarady. Onda eki el arasyndaǵy bul kezdesýler men ýaǵdalastyqtar Qazaqstan men Mysyr arasyndaǵy qarym-qa­ty­nastardyń jańa kezeńin bastaýǵa jáne olardyń saýda-ekonomıkalyq ári ınvestısııalyq yqpaldastyǵy aıasyn keńeıtýge tyń serpin bere­tinin málimdedi. Sondaı-aq, ózekti óńirlik máselelerdi sheshý úshin ekijaqty keńester arqyly, sonymen birge, halyqaralyq jáne óńirlik uıymdar, atap aıtqanda, BUU, Islam Yntymaqtastyǵy Uıy­my, Arab memleketteri lıgasy, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne se­nim sharalary keńesi men bas­qa da halyqaralyq qurylymdar sheńberinde dıalog qurý jáne kúsh-jigerdi úılestirý mańyzdylyǵy aıtyldy. Qazaqstan Prezıdenti Qazaq dala­synyń dańqty uly, HIII ǵasyr­daǵy Mysyr men Sırııanyń ataq­ty bıleýshisi Sultan Áz-Zahır Beıbarys – tarıhı tamyrlas­tyǵy­myzdyń aıǵaǵy, al Otyrardan shyq­qan álemge áıgili ǵalym ári fılo­sof Ábý Nasyr ál-Farabı eki el­diń ortaq maqtanyshy ekenin atap ótti. «Keńes ýaqytynda kóptegen qazaqstandyq mamandar My­syrda jumys istedi, al bizdiń elde My­syr stýdentteri oqydy. Osy dás­túrdi qaıta jandandyrý kerek. Biz memleketaralyq yn­tymaq­tas­tyqtyń barlyq ba­ǵyty boıyn­sha ózara tıimdi sharalardy júze­ge asyrýǵa ázirmiz. Eń bastysy, Qa­zaqstan Mysyr men onyń halqyn jaqyn dos ári baýyr sanaıdy», dedi Memleket basshysy. Nursultan Nazarbaev res­pýblıkamyz Á.As-Sısıdiń el bas­shy­lyǵyndaǵy qadamdaryn qoldaı­tynyn bildirdi. «Mysyrdyń turaqty bola­shaǵyn qamtamasyz etý, áleýmettik ahýaldy jaqsartý jóninde durys ári aýqymdy sharalar qabyldap jatqanyńyzǵa senemin», dedi Qazaqstan Prezıdenti. Á.As-Sısı elimizge kelýge sha­qyr­ǵany úshin Elbasyna taǵy bir alǵys aıtyp, munyń úlken qur­met ekenin atap ótti. «Biz Qazaqstannyń halyq­ara­lyq arenadaǵy, sonyń ishin­de Mysyr halqyn qoldaýǵa baǵyt­talǵan ustanymyn joǵary baǵa­laımyz. Jeke ózimniń jáne hal­qy­myzdyń atynan Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵymen quttyqtaımyn, son­­daı-aq, árdaıym qoldaý kórse­týge daıynmyn», dedi Mysyr Pre­zı­denti. Jalpy alǵanda, taraptar kún tártibindegi halyqaralyq ózek­ti máselelerdi jan-jaqty tal­qylady. Eki el ustanymdarynyń uqsastyǵyn eskerip, halyqaralyq terrorızm men dinı ekstremızmge qarsy birlesip kúresýge, sondaı-aq, basqa da halyqaralyq problemalardy sheshýge ýaǵdalasty. Qazaqstan Respýblıkasy óz kezeginde, Mysyrdyń Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna dıalog boıynsha áriptes mártebesin alýǵa qatysty ótinimine qoldaý kórsetýge daıyndyǵyn bildirdi. Bul eki el arasyndaǵy kópjaqty yn­ty­maqtastyq sheńberin keńeı­týge múmkindik beredi. Kelissózder kezinde, sonymen qatar, qazaqstandyq tarap Azııa­daǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesi negizinde Azııadaǵy qaýipsizdik pen damý uıymyn qurý jónindegi bizdiń eldiń kózqarasyn jetkizdi. Mysyrlyqtar Qazaqstan usynysyn nazarǵa aldy. Mysyr Prezıdenti sondaı-aq, Qazaqstan Prezıdentiniń Álemdik jáne dás­túrli dinder lıderleriniń sezin ótkizý jónindegi basta­masyna qoldaý bildirdi. Forým­nyń álemdegi dinaralyq jáne ór­ke­nıetaralyq únqatysýdy nyǵaı­týdaǵy mańyzdy faktor bolyp tabylatynyn ataı otyryp, osy úderiske budan keıin de jo­ǵary deńgeıde belsendi qatysa­tyndyqtaryn jetkizdi. My­syr­lyqtar sonymen qatar, Qazaqstan Prezıdentiniń shtab-páteri Astana qalasynda ornalasqan Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi ıslam uıymyn qurý týraly bastamasyn joǵary baǵalady. Mysyr Arab Respýblıkasy As­tanada ótetin EKSPO-2017 halyq­aralyq kórmesine belsendi túrde qatysýǵa nıet bildirdi. Kórme­niń urany retinde tańdalǵan «Bola­shaqtyń energııasy» taqyryby My­syr úshin balamaly energııa kóz­deri retinde asa ózekti bolyp ta­by­latynyna jáne Mysyr Arab Res­­pýb­lıkasy Úkimetiniń energetıka salasyn damytý strategııasy­men sabaqtas ekenine nazar aýdaryldy. Kelissózderden soń Mysyr Arab Respýblıkasy Prezıdenti Ábdel Fattah As-Sısıdiń Qazaq­stanǵa resmı sapary aıasynda memleketter basshylarynyń birlesken málimdemesi qabyldandy. Sondaı-aq, birqatar qujattarǵa, atap aıtqanda, Mysyr Arab Res­pýb­lı­kasynyń Astanadaǵy EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine qatysý shartyna, Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi ıslam uıymynyń jar­ǵysyna qol qoıyldy. Qol qoıý rásiminen soń Qazaqstan Prezı­denti men Mysyr Prezıdenti kelis­sózder qorytyndysy boıynsha birlesken baspasóz máslıhatyn ótkizdi Qazaqstan Prezıdenti óz ke­ze­ginde Á.As-Sısıdiń el Táýelsiz­digi­niń 25 jyldyǵy belesinde kelýi­niń máni zor ekenine nazar aýdardy. «Mysyr bizdiń egemendigimizdi arab elderiniń arasynan birinshi bolyp tanydy. Birinshi bolyp Qazaqstanda óz elshiligin ashty. Biz de arab memleketterindegi al­ǵash­qy elshiligimizdi Kaırde ash­qan­byz. Mysyr – san ǵasyr boıy ǵylym men bilim ortalyǵy, órke­nıetter besigi bolǵan qasıetti jer. Azııa, Afrıka jáne Eýropany túıistirgen Perǵaýyndar eli – arab-musylman álemindegi jetekshi mem­leketterdiń biri. Keıingi qıyn­dyq­tarǵa qaramastan, Siz bılik­ke kelgeli jaǵdaı turaqtala basta­ǵanyn baıqap otyrmyz. Biz My­syr eliniń ishki turaqtylyǵy be­rik, ekonomıkasy qýatty memleket bolýyna tilektespiz», dedi Memleket basshysy. Nursultan Nazarbaev eki el yn­tymaqtastyǵynyń mańyz­dy jaıttary talqylanǵan kelissózderdiń mazmundy bolǵanyn, ózekti halyq­aralyq jáne óńirlik máselelerge qa­tysty pikir almasylǵanyn aıtty. «Qazaqstan men Mysyrdyń halyqaralyq uıymdar aıasyndaǵy yqpaldastyǵyn nyǵaıtýǵa kelis­tik. Talqylanǵan barlyq másele­ler boıynsha ózara ortaq túsinis­tik­ke qol jetkizdik. Osynyń bári biz­diń kózqarasymyz ben ustanym­dary­myzdyń uqsastyǵyn kórsetedi», dedi Qazaqstan Prezıdenti. Memleket basshysy sony­men qatar, ekijaqty is-qımyl­dyń bir­qatar baǵyttary aıqyndal­ǵanyn aıtty. Sonyń ishinde elderimizdiń kó­lik-tranzıt salasyndaǵy áleýe­tin birlesip paıdalaný jáne damy­týdyń mańyzdylyǵy atap ótildi. «Biz Kaırdiń Eýrazııalyq eko­nomıkalyq odaqpen Erkin saýda aımaǵyn qurýǵa talpynysyn qol­daımyz. Qytaıdyń «Jibek jo­ly ekonomıkalyq beldeýinde» Qa­zaqstan men Mysyrdyń mańyzy zor. Eki eldiń áleýeti osy baǵytta tıimdi jumys isteýge jańa múm­kin­dikter týǵyzady», dedi Elbasy. Qazaqstan Prezıdenti sondaı-aq, aýyl sharýashylyǵy salasynda uzaq merzimdi seriktestik ornatý qajettigine nazar aýdardy. «Qazaqstan – astyq ekspor­tyn­daǵy álemdik kóshbasshylardyń biri. Al Mysyr – osy ónimdi ım­port­taıtyn eń iri memleket. Qa­zaq­­stan 2006-2010 jyldary My­syr­ǵa 1 mıllıon tonnadan as­tam astyq jetkizdi», dedi Memle­ket basshysy. Nursultan Nazarbaev farma­sev­tıka salasyndaǵy ózara is-qımyldy nyǵaıtýdyń mańyzdy­lyǵyna da toqtaldy. Elimizde qazirdiń ózinde Mysyrdyń 40-qa jýyq dári-dármegi, 30 shaqty medısınalyq buıymdary tirkel­gen. Al kezdesýde Mysyr tarapyna elimizde birlesken dári-dár­mek shyǵaratyn kásiporyn ashý usy­nyl­ǵandyǵyn da atap ótti. Mem­leket basshysy sondaı-aq, búginde birqatar ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrý josparlanyp otyrǵanyn aıtty. «Mysyrlyq iskerler Kaspıı teńizi jaǵalaýyndaǵy kýrorttar qurylysyna ınvestısııa quıý jáne Almaty oblysynda qus fabrıkasyn salý máselesin qarastyrýda», dedi Nursultan Nazarbaev. Qazaqstan Prezıdenti ǵarysh salasyndaǵy yntymaqtastyq aıa­syn keńeıtýdiń mańyzdy eke­nine nazar aýdardy, óıtkeni My­syr – óziniń ǵarysh serigin ushyr­ǵan alǵashqy arab memleketi. My­syr­dyń «IdjıptSat» ekinshi jer serigi Baıqońyrdan ushyryl­dy. «Al­daǵy ýaqytta osy salada úki­met­aralyq kelisim jasaý máselesin qaras­tyramyz», dedi Memleket basshysy. Nursultan Nazarbaev elimizde tómen baıytylǵan ýran banki qury­lýyna jáne Mysyrda atom elektr stansasyn salý jospary­na sáıkes, osy baǵytta yntymaq­tastyq ornatý jaıy talqylana bastaǵanyn aıtty. Memleket bas­shysy sonymen qatar, eki el de ıs­lamofobııanyń taralýyna, dinimiz­diń terrorızmmen jáne jıhadpen baılanystyrylýyna qarsy kúsh-jiger jumyldyrýǵa nıetti ekenin atap ótti. «Biz halyqaralyq terrorızm men ekstremızmge, qylmystyń bas­qa da túrlerine qarsy kúres­te tyǵyz yntymaqtastyq orna­tý­ǵa ázirmiz. Elderimiz Álem­dik jáne dástúrli dinder lıder­leri se­ziniń platformasyn musylman memleketteriniń birli­gin saqtaı­tyn, dinimizdiń tole­rant­ty­lyǵy men beıbitsúıgishtigin kórse­tetin shara retinde qoldanýǵa ýaǵda­lasty», dedi Nursultan Nazarbaev. Qazaqstan Prezıdenti ıadrolyq qarýsyzdaný jáne taratpaýdyń, ıadrolyq qarýdan ada aımaqtar qurýdyń mańyzdylyǵy jóninde de pikir almasylǵanyn aıtty. Júrgizilgen kelissózderdiń Qa­zaq­stan-Mysyr qarym-qaty­nastarynyń jańa kezeńiniń basy ekenine nazar aýdardy. «Joǵary Mártebeli Ábdel Fattah As-Sısıdiń Astanaǵa al­ǵashqy resmı sapary yntymaq­tastyqqa tyń serpin beredi. Búgin aıqyndalǵan ózara is-qımyl baǵyt­tary elderimiz arasyndaǵy baılanysty odan ári nyǵaıtyp, halyqtarymyzdyń ıgiligin eseleı túsedi dep senemin», dedi Qazaqstan Prezıdenti. Á.As-Sısı óz kezeginde eki el­diń arasyndaǵy qarym-qaty­nastar qarqyndy damyp kele jatqanyn jáne bolashaqta, ásirese, saýda-ekonomıkalyq salada zor perspektıvalarǵa ıe ekenin aıtty. Mysyr Prezıdenti Astana men Kaır berik saıası baılanystar arqyly ortaq múddelerdi tabysty júzege asyratynyna senim bildirdi. Sondaı-aq, Á.As-Sısı ótken kelissózderge joǵary baǵa berdi jáne eki eldiń saýda, týrızm, aýyl sharýashylyǵy jáne bilim berý salasynda yntymaqtasýǵa múddeli ekenin atap ótti. «Ekijaqty yntymaqtastyqta terrorızmge qarsy is-qımyl men dinı saladaǵy ózara yqpaldastyq aıryqsha oryn alady. Bul máse­lelerde bizdiń elderimiz ózge álemge jaqsy úlgi bolyp tabylady», dedi Mysyr Prezıdenti. Kezdesý eki memlekettiń beı­bitshilik pen kelisimdi nyǵaı­týǵa baǵyttalǵan óńirlik jáne ha­lyq­aralyq saıasat máselelerindegi ortaq ustanymdaryn kórsetti. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan». Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.