Bir ózi bir aýyl salǵan azamat

Baýyrjan dos telefon shal­dy. Maqtaaraldan. Bir ózi bir aýyl salyp, qaraýyndaǵy qyz­metkerlerin jarylqaǵan qazaq. Batyr Báýkeń, Baýyrjan Momyshulyndaı rýhy asqaq, ult namysy jolynda eshteńeden aıanbasyn dep ákesi atyn yrymdap qoıypty. Búginginiń batyryna laıyq is-qımyl tanytyp júrgen dos «daýysyńyzdy saǵyndyq, kópten habarlaspaı kettik qoı», deıdi. О́ziń qatarly azamattar de­pýtat bolamyz, saılaýda qol­da­sańyzdar «qoı ústine boz­tor­ǵaı jumyrtqalaıtyndaı» jaǵ­daılaryńyzdy jasaımyn dep júr. О́ziń qalaısyń. Báıgege at úki­lep qosqan joqsyń ba? Depýtat meniń ne teńim. Ondaı oı bizdiń kállada joq. Onsyz da sharýamyz jetkilikti. Keıin oılaımyn ǵoı. Osy Baýyrjan Ońǵarbaev oblys, aýdan máslıhatyna depýtat bolyp túseıin dese márege qur attaı jelip keledi-aý dep. Qalyń elge syıly. Aıtqan sózi jerde qalmaıdy. Halyqqa ónege bolarlyqtaı iri isterdiń basynda júr. Qarapaıym ári ádil. О́tirik sóılegendi, bos ýáde bergendi ıttiń etinen beter jek kóredi. Biraq bireýler qosarǵa qos at alyp, aq ter, kók teri shyǵyp jete almaı júrgen mansap, ataq bıigine kóziniń qıyǵyn da salmaıdy-aý. Men Úkimetke, Úkimet ma­ǵan razy shyǵar, deıdi kúlip. – Bir tıyn nesıe almadym, biraq áleýmettik salaǵa degen kómekten tartynyp qalǵan emespin. Osy Baýyrjannyń joǵary bilimi de joq. Keńes ókimeti kezinde KamAZ-yn jaldaǵan azamattardyń qalaı paıdaǵa shyǵyp júrgenin kórgen pysyq jigit naryqqa solaı kirgen. Biraz qarjy quraǵannan keıin Jetisaıǵa kireberistegi ózektiń boıyn qaýlaǵan ný qamys­ty jerdi satyp almaqqa aýdan ákimine kiredi. «Ol jerdi qurǵatý qıyn, basqa jaqsy jer bereıin», deıdi ákim. «Berseń sony ber, bermeseń qoıa ǵoı», deıdi bul. Uzyn sózdiń qysqasy, búginde ný qamys bas­qan ózen boıynda arshyǵan aq jumyrtqadaı bir aýyl otyr. Osy Baýyrjan Ońǵarbaev saldy. Baýyrjan basqaratyn «Qazybek bı» ón­diristik kooperatıvi nemen aınalysady, ne shyǵarady dep suraǵannan góri nemen aınalys­paıdy, ne shyǵarmaıdy degen oryndyraq shyǵar. Qury­lys, aýyl sharýashylyǵyna kerektiń bári bar. Bir kúni barsam, esik pen tórdeı «Djıppen» tórt dóń­gelekti, súıegi aýyr tirkeme súırep júr. – Áý, Báýke, jurt ana mashınamen temir súıremeıdi, qyzyqqa, maqta­nyshqa minedi, – deımiz ǵoı. – Muny ne úshin satyp aldym jumysqa paıdalanbaǵanda. Traktorlar bos bolmaǵan soń sharýaǵa jegip júrmin, – deıdi kúlip. Bizdiń dos osyndaı. Bir kóshege óndiris oryndary­nan bólek úı saldy. Sol úıge ózinde qyzmet jasaıtyn, biraq úı-jaıy kelispeı júrgen azamattardy otbasymen qonystandyrdy. Úıi joqtyń kúıi joq. Olar da bireýlerdiń álpeshtegen balasy. Biz sııaqty aǵalary qoldaý kórsetpese úı-jaıly bolýy qıyn ǵoı, deıdi. Mundaı márttik kásipker ataý­lynyń ekiniń biriniń qolynan kele bermes. Ana bir jyly dosymyzǵa aýyr tıdi. Qyzdaı qosylǵan qosaǵy dúnıeden ótti. О́te jaq­sy kisi edi. Baýyrjannyń ústinen qus ushyrmaıtyn. Mundaıda, jigittiń júgineri, qaıǵyny basary ashy sý ǵoı. Baýyrjan óńdiristiń bar jaýapkershiligin úlken ulǵa ótkizdi de, qaıǵyny umyttyrar dep ashy sýǵa úıirsektegen. Dos kóp, jora kóp. Kóńil basarǵa. Bir kúni qarasa úlken ul arsa-arsa bolyp aryqtap, qabaǵynda muń, jabyrqap júr. Sóıtse, aýdan prokýrory ústine minip alǵan. Qylmystyq is qozǵaımyn degen be, aparǵanyn azsynǵan ba, bıznesinen dámetken be, osylaı-osylaı. Uly­­nyń aıt­qandarynan qany basyna tepti. Aldynda turǵan aqmaǵambetti esikke laqtyrdy. Býyrqanyp ornynan turyp ketti. Prokýrorǵa barǵan. Jalyn us­tatpaıdy. Yrshyp tur. Seni de qamatam deıdi qoqılanyp. Sene­siz­der me, kásipker órekpigen pr­o­­kýrordy aldynda tizerletýge deıin alyp bardy. Batyrǵa da jan ke­rek eken, araǵa úlken ki­silerdi salǵan. – Men oǵan tıisken joqpyn. Ol ózi kelip uryndy, – dedi bul. – Endi aıamaımyn. Basy aman­ynda aýdannan ketsin. Áıtpese, Joǵarǵy Sotta kórisemiz. Qara qyldy qaq jar­ǵan batyr Baýyrjan Momysh­uly­­nyń esimin alǵan azamat kásipkerlerdiń quqyǵyn qor­ǵaýǵa bolatyndyǵyna osylaısha kóz jetkizgen. Táýel­sizdik kúni qarsańynda osy Baýyr­jan Ońǵarbaev óz qarjysyna Jetisaıǵa bastar kúre jol boıyna Alpamys batyrdyń asqaqtaǵan eskertkishin ornatty. Esik pen tórdeı Baı­shubardaı tulparǵa mingen, bes qarýyn asynǵan alyp batyr «Uly Dalanyń qorǵany biz boldyq, endigisi ózderińniń qoldaryńda» degendeı alǵa qaraı umsynady. Azdyń emes, kóptiń kisisi Baýyrjan Ońǵarbaev osyndaı azamat. Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan». Ońtústik Qazaqstan oblysy.