Júrek shyraǵy

Asyǵa kútken kóktemniń kórikti kúni kelip, kóńildi terbegen sátterge ulasty. Olaı deıtinimiz, elge eńbegi sińgen ana-apalarymyzdyń, qyz-kelinshekterdiń halqyna jasaǵan jaqsylyǵy atalyp, kógildir meıram shattyqtan alqyzyl gúlge orandy. Solardyń qatarynda ustaz, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaı­ratkeri Shámsha Berkimbaevany da ataǵan jón dep oılaımyn. О́ıtkeni, onyń ómiri ónegeli, qaısarlyq pen kúres joly. Jeltoqsannyń zardabyn shekti. Qarapaıym muǵalimnen bastap Bilim jáne ǵylym mınıstri, Senat depýtaty, Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń rektory qyzmetterin abyroımen atqardy. E.Kant: «Adamgershilik adam­nyń týa bitken minezinde bolý kerek», degen eken. Shámsha Kóp­baıqyzynyń meıirimi júrek nurymen kómkerilip turady. Tereń bilimi, qazaqy, ultjandy minezi, ulttyq rýhqa toly jigerli sózi jan-jaǵyndaǵylardy eriksiz tez baýrap alady. Senator qyzmetinde júrgeninde kelip túsken hat, ótinish, shaǵymdarǵa mindetti túrde jaýap beredi jáne bar nıetimen kómektesýge tyrysyp, tıisti organǵa joldap, anyq-qanyǵyn surap, aryzdanýshyny habardar etip otyrady. Sol kezeńdegi aıtarlyqtaı atqarǵan isteriniń biri – Parlament jumysyn mem­lekettik tilde júrgizýge kóshý­diń birden-bir bastamashysy boldy. Birte-birte bul úrdis qalyptasty. Barlyq depýtattar memlekettik tilde suraqtar qoıyp, depýtattyq saýaldar jasaı bastady. Ultjandylyq – uly qasıet. Árıne, bir sózben aıtsaq, ultjan­dylyq qara bastyń qamyn ulttyq múddege baǵyndyrý, ult úshin qabyrǵasy qaıysý, aǵynan jarylý, óz ultynyń shyqqan taýy bıik bolsyn dep, mártebesi ozsyn dep jeńisine súısiný. Ult namysyn júreginde mazdatyp jandyrmaı, azamat tárbıeleý múmkin emes. Bilim jáne ǵylym mınıstri qyzmetinde birinshi bolyp qazaq balalary oqıtyn aýyl mektebiniń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıyn, oqý sapasyn kóterdi, muǵalimderdiń bilim dárejesine alańdaýshylyq týdyryp, ulty­myzdyń rýhanı kemeldenýi úshin qarjy bóldirip, birshama ıgi sharalardy iske asyrýǵa muryndyq boldy. Aýyl mektepterinde qyzmet etip júrgen muǵalimder sol jerdiń rýhanı tiregi bolǵandyqtan, mektep muǵalimderiniń bilim sapasynyń kóterilýine erekshe den qoıdy. Qazaq tili men ádebıeti páninen sabaq beretin aýyl muǵa­limderiniń 18,4 paıyzy sol kezde basqa mamandyq ıeleri eken. Osyǵan baılanysty kadr máselesi de birte-birte mınıstrlik tarapynan qadaǵalanyp sheshilgen edi. Ol mınıstrlikti basqaryp otyrǵan kezinde oqýlyqtardyń sany men sapasyn arttyrý jumysy udaıy júrgizilip otyrdy. Qaı bastamaǵa bolmasyn tereń oımen qaraıtyn Shámsha Kópbaıqyzy reforma jasaý máselesinde de ustamdylyq tanytyp, jurttyń kóńil-kúıin nazarynan tys qaldyrmaı, mek­tepti 12 jyldyq oqytýǵa kóshi­rý úshin jaqsy daıyndyq kerek ekenin aıtqan bolatyn. Másele, mindetti túrde reforma júrgizý emes, ár kezeńniń óziniń alǵa qoıǵan mindetteri bolady, búgingi kúnniń mindeti oqý sapasyn arttyrý dep, mektep ǵımarattaryn jóndeýge, jabdyqtaýǵa, jańalaýǵa kiristi. Sonyń nátıjesinde aýyl mektepterine kóbirek kóńil bó­linip, jańa tehnıkamen jabdyq­talyp, jabylyp qalǵan ınternattar qaıta ashylyp, mektepterde murajaılar jumys isteı bastady. Qazaq mektebin bitirgen bala­larǵa memlekettik bilim gran­tynyń úlesin arttyrdy, sóıtip, memlekettik deńgeıde qazaq mek­tepterine kóńil burýǵa qol jetkizdi. Qazaq tilin barlyq mektepterde oqytýdy mindetteýge úles qosty. Shámsha Kópbaıqyzy rektor bolǵan tusta Qyzdar peda­gogıkalyq ınstıtýtynyń deńgeıi bir satyǵa kóterilip ýnı­versıtet atandy. Ol oqý pro­sesine jetekshilik etýmen qatar, ákimshilik-sharýashylyq jumystarynyń, tálim-tárbıe isteriniń jańasha jańǵyrýyna atsalysty. Sol kezde de aýyl mek­tebinen kelgen jastardy ýnıversıtetke kóbirek tartty. Ol bilimdi jastardy ıman­dylyqqa tárbıeleý, ýnıver­sı­tet­ti búgingi kún talabyna saı materıaldyq jáne rýha­nı ıgiliktermen qamtamasyz etýdi kózdedi. Ásirese, qarakóz qyz­da­rymyzdyń ónegeli tárbıe alýyna kúsh-jigerin jumsap, olarǵa 9 qabatty 450 oryndyq «Stýdentter úıin» saldyrýy ıgi isteriniń biri boldy. Jastardyń bilimin jetildirip otyrýǵa je­teleıtin ataýly stıpendııalardy (Prezıdenttik, ál-Farabı, Y.Altynsarın, K.Baıseıitova, A.Zataevıch, S.Isaev, Z.Ahmetov) úzdik stýdentterge bólip, már­te­belerin kóterdi. Búgingi kúni eń­begi el qazynasyna aınalyp, osy us­tazdyq jumysy úlgi bolyp otyr. Sondyqtan da jaqsy adam­dardyń abyroıly isterin jas­tar bilýge tıis dep oılaımyn. Zeınetkerlik demalysta júrse de, Sh.Berkimbaeva ult tárbıesin qaperde ustaıdy. Qoǵamdyq oıdy qozǵaıtyn maqalalar jazyp turady. Shámsha Kópbaıqyzy «Egemen Qazaqstanda» jarııa­lanǵan revolıýsııaǵa deıingi qa­zaq mektepteriniń ahýaly men búgingi táýelsizdik tusyndaǵy mektepterdiń jaı-kúıi, ustazdar­dyń biliktiligin arttyrý isindegi jańashyl izdenister týraly tolǵaqty oıtumar oıymen oqyr­mandarmen oryndy bólisken bolatyn. Qazaqtyń birtýar qyzy, ataqty aqyn Farıza Ońǵarsynova Shámsha Kópbaıqyzyn osyndaı qasıetteri úshin jaqsy kóretin, syılaıtyn, qurmet kórsetetin. «Qyz-ǵu­myr shynarym-aı, Halqymnyń shyraǵyndaı», – dep jazyp edi Farıza apaı. Aqynnyń sol sózi júreginen shyqqany anyq. Shámsha Berkimbaeva – dara minezdi, júrek shyraǵy qazaq dep soqqan sanaýly qyzdarymyzdyń biri, biregeıi. Baıan OLJABAEVA, zańger. ASTANA.