Elbasy Nursultan Nazarbaev Aqtóbe óńirine kelgen jumys saparynyń ekinshi kúni elimizdegi keshendi munaı kásipshiligi qondyrǵylaryn shyǵarýǵa mamandandyrylǵan iri kásiporyn – «Aqtóbe munaı qondyrǵylary zaýyty» AQ-ta boldy. Bul zaýyt elimizde sorǵy shtangalaryn shyǵaratyn birden-bir iri kásiporyn bolyp tabylady, elimizdiń munaı qondyrǵylaryna degen suranysynyń 86 paıyzyn qamtamasyz etedi jáne О́zbekstan munaı kompanııalaryna jabdyqtar jetkizedi. Kásiporyn óz ónimderin eksportqa shyǵarý joldaryn da qarastyrýda.
Daǵdarystan – damýǵa!
Elbasy, sondaı-aq, osy arada úlgileri qoıylǵan «Kaspıı plıýs» «Aqtóbe rels arqalyǵy zaýyty», «Svetokom», «Evrazmetall» jaýapkershiligi shekteýli seriktestikteri ónimderimen tanysty. Bul kásiporyndar daǵdarys jaǵdaıynda da damýdy qamtamasyz etip otyrǵan óndiris oryndary bolyp tabylady.
Aımaq basshysy óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıy týraly baıandaı kelip, óńirdegi atqarylyp jatqan jumystar men ıgilikti izdenisterge toqtalyp ótti. Oblysta jumyssyzdyq deńgeıi ósken joq. Áleýmettik mańyzǵa ıe azyq-túlik baǵalary, eńbek qatynastaryna qatysty máseleler baqylaýda ustalýda, olardy oń sheshýdiń sátti qadamdary qalyptasýda, – dep málimdedi Berdibek Máshbekuly.
Aımaq basshysynyń aıtýynsha, ótken jyly oblystaǵy salyq salynatyn baza 1,4 mıllıard teńgege artqan. Ústimizdegi jyly taǵy da qosymsha 2 mıllıard teńge tabý kózdelýde. Buǵan qosa, bıyl 2,3 mıllıard teńge ońtaılandyrylady. Sonyń ishinde barlyq áleýmettik nysandar gazben jylytýǵa, memlekettik mekemeler avtokólikteri syǵymdalǵan gazǵa kóshiriledi. Bul jylyna 0,5 mıllıard teńge únemdeýge múmkindik beredi. Iri kompanııalardyń áleýmettik jaýapkershiligin arttyrý boıynsha belsendi jumys jasalyp jatyr. Mysaly, ótken jyly tabıǵat paıdalanýshylar oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna 3,1 mıllıard teńge bólgen. Ústimizdegi jyly bul kólem 4,4 mıllıard teńge bolady dep boljanýda.
О́ńirde memleket jáne jekemenshik áriptestigi aıasynda 29 jobany júzege asyrý boıynsha jumystar atqarylýda. Olardyń qatarynda medısınalyq jedel járdem beketiniń qurylysy, qalalyq stomatologııalyq emhana, oftalmologııalyq aýrýhana, oqýshylar saraıy, 10 balabaqsha, 3 emhana, 1 aýrýhana jáne basqa nysandardy ataýǵa bolady. Berdibek Saparbaev Elbasyna óńirde memlekettik údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq memlekettik baǵdarlamany júzege asyrý barysynda quny 49 mıllıard teńge turatyn 10 ınvestısııalyq joba júzege asyrylatynyn jáne 700-ge jýyq jumys orny ashylatynyn habardar etti. Sheteldik ınvestorlar qatty turmystyq qaldyq óńdeý, benzol, nıkel-kobalt konsentraty óndirisin, sement zaýytynyń jáne basqa qurylystardy salýdy kózdeýde. Oblysta ımport almastyrý boıynsha ınvestorlar anyqtaldy. О́ńirde shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytý boıynsha belsendi jumystar júrgizilýde. Bıyldyń ózinde kásipkerlikti shaǵyn nesıeleýge 4,5 mıllıard teńge bólindi. Bul – ótken jylǵy kólemnen 3,6 mıllıard teńgege artyq.
Elbasy Nursultan Nazarbaev daǵdarys jaǵdaıynda da óńirdiń ekonomıkalyq-áleýmettik damýyn, turaqtylyq pen tatýlyqty qamtamasyz etip, ilgeriletýge baǵyttalǵan izdenisterge uıytqy bolyp otyrǵan aımaq basshysynyń jumysyna oń baǵa berdi «Aqtóbe munaı qondyrǵylary» zaýyty shyǵaratyn ónim úlgilerimen jáne óndiristiń tehnologııalyq úderisterimen tanysqannan keıin Elbasy kásiporyn jumysshylarymen, aımaqtyń shaǵyn jáne orta bıznes ókilderimen kezdesti. Prezıdent elimizdi ındýstrııalandyrý esebinen jumysshy mamandyqtarynyń mańyzy artyp otyrǵanyn aıryqsha atap ótti. Nursultan Ábishuly aımaqtaǵy kásiporyndarda jumys oryndaryn saqtaýdyń jáne ınnovasııany engizýdiń mańyzdylyǵyna basa nazar aýdardy.
Baqyttyń kilti – eńbekte
Kásiporyn jumysshylarymen jáne shaǵyn jáne orta bıznes ókilderimen emen-jarqyn áńgimelesken Elbasy qazirgi tańda baqyttyń kilti eńbekte ekenin qadap aıtty. Adal eńbek etý arqyly óz baqytyńdy tabýǵa bolatynyn áńgime ózegine aınaldyrdy. Osy zaýyttyń operatory Júsip Ábdikımalov Prezıdenttiń bastamasymen júzege asyrylyp jatqan «Nurly Jol» memlekettik baǵdarlamasynyń ómirsheńdigin, sol arqyly Astana men óńirlerdiń qatynasy damyp otyrǵanyn, ózi týyp-ósken Shalqar aýdanynyń ústimen Astanadan qatty jamylǵyly jol salynatyny jol boıyndaǵy eldi mekenderdiń damýyna alǵyshart jasaıtynyn aıtyp ótti.
«Symbat» JShS dırektory Rabıǵa Tasybaeva memleket pen jeke kásipkerliktiń áriptestigi týraly oı qozǵady. Sóz alǵandar óz pikirlerin ortaǵa salyp, Elbasymen erkin áńgimelesti. Kezdesýge qatysýshylar Prezıdent júrgizip otyrǵan saıasatty biraýyzdan qoldaıtyndyqtaryn bildirdi. Sondaı-aq, Nursultan Nazarbaevqa óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy men memlekettik ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasynyń júzege asyrylý barysy týraly baıandaldy.
Talanttar tárbıelenetin uıa
Sodan keıin Memleket basshysy oblys ortalyǵyndaǵy fızıka-matematıka baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebine bardy. Elbasy mekteptiń oqý synyptaryn, sport zalyn, shyǵarmashylyq jáne ǵylymı-zertteý jumystary kórmesin aralap kórdi. Interaktıvti taqtada ınformatıka pániniń muǵalimi Pıt Djo men 12G klass oqýshysy Aıdana Shahaman «Mektep boıynsha 3D vırtýaldy týr modeli» jobasyn usyndy. Oqýshylardyń joba jumystary kórmesinde Ásel Mergenova men Jansaıa Hamıttiń «Aqtóbe oblysynyń elektrondy tarıhı-ekonomıkalyq kartasy», 10-synyp oqýshysy Dıana Bekenovanyń «Kókónisterdiń ósýine vermıkýlıttiń áseri», Amırmagrýf Amantaıdyń jáne Nazerke Tórehanovanyń «Jergilikti jáne ımporttyq ıogýrttardy sapalyq taldaý» jobalary tanystyryldy. «Bolashaq» baǵdarlamasymen Fınlıandııada bilim alyp kelgen fızıka pániniń muǵalimi Samat Sháripovtiń ǵylymı-zertteý zerthanasy tanystyryldy. 12- synyp oqýshylarynyń «Sýdy munaı jáne maıdan lastanýdan tazartýdyń ártúrli tásilderi» degen taqyryptaǵy zertteýleriniń tusaýkeseri boldy.
Nursultan Nazarbaev oqýshylarmen áńgimelesip, olarǵa tabys tiledi jáne oqýda úzdik nátıjege jetýlerine nıettestigin bildirdi. Bul mektepte qazirgi tańda 202 pedagog maman, sonyń ishinde 125 muǵalim, 16 kýrator, 8 tárbıeshi jáne 17 sheteldik azamat oqý-tárbıe jumystaryn júrgizedi.
Jarqyrap ótken jastyq forýmy
Elbasy Nursultan Nazarbaev óńirge jumys saparynyń sońynda «Qonys» sport saraıynda ótken «Jastyq! Jiger! Eńbek!» atty respýblıkalyq jastar forýmyna qatysty. Forýmǵa eldiń barlyq óńirinen úsh myńdaı jastar ókili jınaldy. Jastar Elbasyn «Nursultan! Qazaqstan!» degen uranmen tik turyp, qarsy aldy. Olar elimizdiń Kók týyn jelbirete kóterip, Sport saraıynyń sáni men saltanatyn arttyrdy. Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy qarsańynda ótkizilip otyrǵan jastar forýmy elimizdiń erteńi jastardyń qolynda ekenin taǵy bir márte pash etkendeı áserge bóledi. Saltanatty sátti kórip, búgingi kún jigerli de talantty, armanshyl jáne olardy júzege asyrýǵa qýatty jastardyń ýaqyty ekenin ańǵarasyń. Forýmǵa qatysýshylarǵa egemen elimiz týraly beınefılm kórsetildi.
Memleket basshysy munda el úmit artqan eń talapshyl jastar jınalǵanyn atap ótti.
– XXI ǵasyrdy biz jahandyq syn-qaterler dáýiri ǵana emes, jas, qýatty jáne talantty adamdardyń dáýiri dep te ataımyz. Qazaqstanda búginde árbir tórtinshi azamat – jas urpaqtyń ókili. Meni sizderdiń bilimderińiz, shetel tilderin meńgergenderińiz, ınnovasııaǵa ashyq bolýǵa talpynystaryńyz qýantady. Aralaryńyzda aqyly men bilimi qazirdiń ózinde Otanymyzǵa paıdasyn tıgizip jatqan jastar az emes. Álem jurty kóp uzamaı jańa qazaqstandyq ǵalymdar, dárigerler, ınjenerler, mýzykanttar men sportshylar týraly estip-biletinine senimdimin, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstan Prezıdenti jastar qazirgi ýaqytta usynylyp otyrǵan múmkindikterdi paıdalanýy qajettigin aıtty.
– Biz zamanaýı bilim berý júıesin, zııatkerlik mektepter, Astanada halyqaralyq ýnıversıtet ashtyq. Jyl saıyn myńdaǵan stýdentti álemniń úzdik ýnıversıtetterine jiberemiz. О́mirdegi eń basty nárse – bilim, joǵary kásibılik jáne óz Otanyńa adaldyq, men sizderdi osyny este ustaýǵa shaqyramyn. Sizderde zor kúsh-qýat pen shyǵarmashylyq áleýet bar. Osynyń bárin ómirlerińizdegi eń basty maqsatqa jetýge baǵyttańyzdar, – dedi Memleket basshysy.
Nursultan Nazarbaev bizdiń el jastardyń áleýetin damytýǵa jáne júzege asyrýǵa qajetti jaǵdaılar jasap jatqanyn aıtty.
– «100 naqty qadam» Ult Josparynda jastardy qoldaýǵa baǵyttalǵan sharalar qarastyrylǵan. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020», «Bıznestiń jol kartasy-2020», «Dıplommen – aýylǵa!», «Jasyl el» jobalary arqyly jarty mıllıon qazaqstandyq jas qamtylǵan. «Qoljetimdi baspana» baǵdarlamasy aıasynda jas otbasylarǵa 3,5 myńnan astam páter berildi. Bul jumys áli jalǵasady. 2017 jyldan bastap árbir orta mektep túlegi memleket esebinen alǵashqy mamandyǵyn meńgerip shyǵatyn bolady. Jahandyq daǵdarysqa qaramastan, biz barlyq resýrsty eńbek adamyn qoldaýǵa baǵyttaımyz. Bul bizdiń ekonomıkamyzdyń damýy úshin mýltıplıkatıvti áserdi qamtamasyz etedi, qazaqstandyqtar úshin qýatty «áleýmettik saty» qalyptastyrady jáne jastardyń ıgiligin arttyrady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy búginde elimizde joldar salynyp, ındýstrııa damytylyp, jańa jumys oryndary men ınnovasııalyq kásiporyndar ashylyp jatqanyna nazar aýdardy.
– Sizderdiń tyń ıdeıalaryńyz ben jastyq jigerlerińizdi qajet etetin júzdegen, myńdaǵan jumystar bar. 200 myńdyq sarbazy bar «Jasyl el» aksııasy naǵyz erlik boldy, olar 10 jylda 115 myń gektar aýmaqta 50 mıllıon aǵash otyrǵyzdy. Osy ıgi mıssııany jalǵastyryp, Qazaqstandy jasyl ári bolashaq urpaq úshin taza ólkege aınaldyrý kerek. Sizderdiń Ýnıversıada men halyqaralyq EKSPO-2017 kórmesin ótkizý isine belsene qatysatyndaryńyzǵa senimdimin. Osynyń bári sizder úshin, sizderdiń bolashaqtaryńyz ben elimizdiń bolashaǵy úshin jasalýda. Jastarymyz memleket qamqorlyǵyna úzdik oqýmen, sporttaǵy jáne shyǵarmashylyqtaǵy tabystarymen, Otanyna qyzmet etýimen jaýap beredi dep senemin, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Sońynda Qazaqstan Prezıdenti eldiń barsha jastaryna sóz arnady.
– Sizder – eldiń bolashaǵysyzdar. Sizder men bizdiń uly maqsatymyz bar. Armandar umtylǵan kezde ǵana oryndalady. Qazaqstan HHI ǵasyrda qýatty ári ózderińmen birge órkendeıtin el bolýy úshin sizderdiń kúsh-jigerlerińiz, yntymaqtaryńyz, tabandylyqtaryńyz ben talanttaryńyz jetkilikti ekenine senemin, – dedi Memleket basshysy.
Jastar forýmynda sóz alǵan Qazaqstan armıandary assosıasııasynyń múshesi, ánshi Albına Oganesıan elimizdegi ultaralyq birlik pen tatýlyq Prezıdent saıasatynan tamyr tartatynyn jetkizdi. Nazarbaev zııatkerlik mektebi dırektorynyń orynbasary, «Bolashaq» stıpendııasynyń túlegi Arnur Mádenov osy baǵdarlamamen oqý bitirgen 11 myń jas elimizdiń kórkeıýine úles qosyp júrgenin aıta kelip, osyndaı qamqorlyǵy úshin Elbasyna alǵys sezimin bildirdi. «ArselorMıttal Temirtaý» AQ elektr monteri Igor Mıhaılıkov óziniń jumysshy mamandyǵyn tańdaǵanyn Elbasynyń eńbek jolymen sabaqtastyrýy da sátti shyqty. О́zi eńbek etetin kásiporynnyń ónimi álemniń 75 elinde suranysqa ıe ekenin, Memleket basshysynyń eńbek adamyna jaǵdaı týǵyzyp otyrǵanyn rızashylyqpen aıtty.
Al shyǵysqazaqstandyq Juldyz Jetpisova «Dıplommen – aýylǵa!» jobasynyń arqasynda eńbek jolyn bastap, turmystyq ıgilikterge qol jetkizgenin, atalǵan jobamen elge barǵan 43 myń jastyń osyndaı qoldaýdy sezinýde ekenin aıtsa, boksshy, Olımpııa oıyndarynyń kúmis júldegeri Ádilbek Nııazymbetov 800 myń jas sportpen aınalysatynyn jetkizdi. Olar úshin 35 myń sport nysany jumys isteıtini Prezıdenttiń sarabdal saıasatynyń arqasy ekenin málimdedi. Rıo de Janeıro Olımpıadasynda Kók baıraǵymyzdy Olımp shyńyna kóterýge barymyzdy salamyz, dep túıindedi oıyn boksshy.
Is-shara barysynda forýmǵa qatysýshylar «Gúldene ber, týǵan el!» jalpyulttyq marafon-estafetasynyń bastalǵanyn málimdep, jastardy osy marafonǵa bir kisideı belsene qatysýǵa shaqyrdy. Forýmdy elimizge belgili jas óner ıeleri ánmen ádiptep, bımen bederledi.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy.
Sýretterdi túsirgender
