Ishki jalpy ónim ósimi – 7 paıyz
2010 jyldyń aldyn ala qorytyndylary osylaı deýge negiz qalap otyr
Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń tóraǵalyǵymen selektorlyq rejimde Úkimettiń 2011 jylǵy alǵashqy otyrysy bolyp ótti. Premer-Mınıstr atap kórsetkendeı, 2010 jyly elimizdiń ekonomıkasy salasyndaǵy jumys birshama jaqsy atqaryldy. Alǵashqy boljamdy málimetter boıynsha, elimizde ishki jalpy ónim kólemi 7 paıyzǵa ósti. Biz Memleket basshysy aldymyzǵa qoıǵan mindetterdi negizinen oryndap shyqtyq, dep atap kórsetti Úkimet basshysy. Aldyn ala alynǵan derekter kórsetip otyrǵanyndaı, ótken jyly ónerkásip óndirisi 10 paıyzǵa artqan. Qurylys salasynyń ósimi 101 paıyzy, saýda 112 paıyz boldy. Kólik salasy boıynsha ósim 7,4 paıyzǵa, baılanys 5 paıyzǵa ósti. Elimizdegi ınflıasııa deńgeıi belgilengen dálizden aýytqymaı, 7,8 paıyz kóleminde qalǵan. «Negizinen biz, – dedi Premer-Mınıstr, – ózimiz belgilegen boljamdy kórsetkishter mejesinen shyqtyq. Endi bıylǵy jyly 2010 jyly qol jetkizgen jetistikterdi baıandy etý maqsatynda jumyla eńbek etýimiz kerek». Úkimet otyrysynda elimizdiń ishki rynogyndaǵy azyq-túlik baǵasynyń negizsiz kóterilý máselesi sóz boldy. Bul týraly Básekelestikti qorǵaý agenttiginiń basshysy Májıt Esenbaev baıandama jasady. Jańa jyl merkesi kúnderinde keıbir azyq-túlik túrleri baǵasynyń kúrt kóterilýi qylmystyq sybaılystyqtyń saldarynan bolyp otyrǵan qubylys. Áıtpese, jańa jyl qarsańynda 750 teńge bolǵan sıyr etiniń 5 kún merekeden keıin 1400 teńgeden asyp ketýin qalaı túsindirýge bolady. Bul máselemen aldaǵy ýaqytta salyq komıteti jáne quqyq qorǵaý organdary aınalysýy kerek. Biz ótken jyldyń astyǵynan alynǵan unnan pisirilgen dástúrli bólke nannyń baǵasy 41-43 teńgeden aspaýy jóninde keliskenbiz. Alaıda, qazirgi kúnniń ózinde keıbir óńirlerde nan baǵasy 60 teńgeden asyp ketti, dedi agenttik basshysy. Onyń aıtýynsha, alypsatarlar nan baǵasynyń qymbattaýyna turaqtandyrý qorynan alynatyn astyqtyń der kezinde jetkizilmeıtindigin jáne turaqtandyrý qorynda saqtalǵan astyqtyń sapasy alypsatarlar qolyndaǵy astyqtyń sapasynan tómen bolyp otyrǵandyǵyn jeleý etedi. Sonda bul alypsatarlar astyqty Qazaqstannan tysqary jerden tasyp ákele me?! Otyrysta sóz alǵan Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aqylbek Kúrishbaevtyń aıtýynsha, 2011 jyldyń 1 qańtaryndaǵy jaǵdaı boıynsha respýblıkamyzda 9,3 mıllıon tonna astyq bar. Onyń 2,6 mıllıon tonnasy – qabyldanǵan memorandýmdar sheńberinde belgilengen kesimdi baǵa boıynsha ǵana bosatylatyn turaqtandyrý qorynyń astyǵy. Qolda bar osy astyq kólemi elimizdiń ishki rynogyndaǵy nan ónimderine degen suranysty aldaǵy egin oraǵynyń jańa astyǵyna deıin tolyq qamtamasyz etýge jetedi. Sondyqtan nannyń baǵasynyń kóterilýi týraly múlde sóz qozǵaýǵa bolmaıdy. Al astyq sapasyna keletin bolsaq, respýblıkamyzdaǵy qazirgi barlyq astyq qorynyń 90 paıyzy úshinshi jáne joǵary klasty bıdaı bolyp tabylady. Sondyqtan saýda uıymdarynyń nan baǵasynyń kóterilýin astyq sapasymen baılanystyrýy eshbir negizsiz. О́simdik maıy men jarmalarǵa keletin bolsaq, bul azyq-túlik túrleriniń qory da jetkilikti. Mınıstrdiń aıtýynsha, qazir elimizdiń kókónis qoımalarynda jáne iri saýda ortalyqtarynyń qoımalarynda 900 myń tonna kartop, 150 myń tonna sábiz, 100 myń tonna pııaz saqtalyp turǵan kórinedi. Kókónistiń osy mólsheri elimizdiń turǵyndaryn aldaǵy kúzgi jańa ónim alǵanǵa deıin tolyq qamtamasyz etedi. Sonda bul azyq-túlik túrleriniń baǵasy nelikten sharyqtap barady? Mal sharýashylyǵy ónimderin turaqtandyrý maqsatynda bul salany qoldaý úshin Úkimet tarapynan naqty sharalar qabyldandy. О́tken jylǵy qurǵaqshylyqtyń keri áserlerin eskere otyryp, mal azyǵy úshin jáne iri qara maldyń analyq basyn saqtaý úshin elimizdiń 8 oblysynyń aýylsharýashylyq qurylymdaryna jalpy kólemi 3,2 mıllıard teńge kóleminde sýbsıdııa bólindi. Qus sharýashylyǵyn qoldaý maqsatynda memlekettik jemazyq qorynan 43 myń tonna arpa bólý týraly sheshim qabyldandy. Bul sharalardyń bári mal sharýashylyǵy salasynyń turaqtylyǵyn saqtaýǵa negiz bolady. Respýblıkamyzdaǵy qysqy jylý berý maýsymynda oryn alyp otyrǵan keıbir keleńsizdikter týraly Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar vıse-mınıstri Albert Raý baıandama jasady. Onyń aıtýynsha, bıylǵy qysta О́skemen, Qostanaı, Aqtóbe jáne Kókshetaý qalalarynda jylý rejiminiń normalary saqtalmaǵan. Elimizdi elektr qýatymen qamtamasyz etý júıesinde osy jylý berý maýsymynda 40-qa jýyq tehnologııalyq keleńsizdikter oryn alǵan. Máselen, Temirtaý qalasyndaǵy energııalyq júıeniń isten shyǵýyna baılanysty qala turǵyndary 6 saǵat boıy jaryqsyz qalǵan. 4 qańtarda Qaraǵandy oblysynyń Prıozer qalasynyń bý qazanynda bolǵan apattyń saldarynan qaladaǵy barlyq 53 kóp qabatty úılerdiń jylý júıesindegi sýdy aǵyzyp jiberýge týra kelgen. Qala turǵyndary birneshe kún jylýsyz qalǵan. Qazirgi kúnge deıin osy 53 kóp qabatty turǵyn úıdiń 14-i jylý júıesine qosylmaǵan. Jańa jyldyń 5 jáne 7 qańtary kúnderinde Semeı qalasynyń №1 JEO-da birneshe apat oryn alǵan. Osynyń saldarynan Semeı qalasynyń jylý júıesi tolyq isten shyǵýdyń az-aq aldynda qalǵan. Áli kúnge deıin qalanyń soltústik jaǵalaýyndaǵy jylý júıesiniń kemshilikteri joıylmaı otyr. Qalanyń bul bóligindegi turǵyn úılerge beriletin jylý normadan áldeqaıda tómendep ketken. Shuǵyl qolǵa alynǵan sharalardyń nátıjesinde qaladaǵy 5 bý qazany iske qosylǵan. Alaıda áli kúnge deıin Semeıdiń №5 bý qazanyndaǵy jóndeý jumystary aıaqtalǵan joq. Oblys ákimi Berdibek Saparbaevtyń aıtýynsha, Semeı qalasyndaǵy «eń jas» bý qazandary keminde 70 jyldan beri paıdalanylyp keledi. Sondyqtan bul qalada túbegeıli sharalar atqarylyp, jańa jylý ortalyǵyn salmaıynsha is ońǵa baspaıdy. Semeı qalasynyń jylý júıesinde oryn alǵan osy keleńsizdikterge baılanysty Úkimet basshysy óziniń orynbasary Áset Isekeshevke arnaıy komıssııa quryp, jaǵdaıdy tolyq zertteýdi júktedi. Qysqy maýsymǵa daıyndyq qarsańynda qalanyń jylý júıesin daıyndaýǵa memleket tarapynan qomaqty qarjy bólindi. Jergilikti atqarýshy bılik qysqy maýsymǵa saqadaı saımyz dep sendirdi. Endi apattan kóz ashar emes. Sondyqtan isti jan-jaqty tekserip, kinálilerge qatań jaza qoldaný kerektigine Úkimet basshysy erekshe ekpin túsirdi. Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy isteri agenttiginiń basshysy Serik Nokınniń aıtýynsha, elimizdiń keıbir óńirlerinde kommýnaldyq qyzmet úshin tólem qaryzdary ósip ketken. Bul rette Astana qalasy 1850,6 mıllıon teńge, Almaty qalasy 1798 mıllıon teńge kommýnaldyq qaryz kólemimen alda keledi. Oblystar boıynsha kommýnaldyq qyzmetterge qaryz boıynsha Ońtústik Qazaqstan jáne Aqmola oblysy alda kórinedi. Máselen, Aqmola oblysy turǵyndarynyń kommýnaldyq qyzmet túrlerine qaryzy 721,3 mıllıon teńge kóleminde bolyp otyr. Selektorlyq rejimdegi Úkimet otyrysynda barlyq óńir basshylarynyń esebi tyńdaldy. Otyrysty qorytyndylaı kelip, Premer-Mınıstr kún tártibinde qaralǵan máselelerge baılanysty naqty tapsyrmalar berip, jan-jaqty talap qoıdy. Kárim Másimov 2011 jyly Úkimettiń barlyq kúsh-jigeri ınflıasııamen kúreske jumyldyrylatyndyǵyn atap kórsetti. 2011 jyly eń basty másele azyq-túlik baǵalaryn turaqtandyrý, onyń ishinde áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik túrleri baǵasynyń qymbattaýyna jol bermeý bolyp tabylady, dedi Úkimet basshysy. Jylqybaı JAǴYPARULY.
