Buǵan deıin habarlanǵanyndaı, ústimizdegi jylǵy 10-15 naýryz kúnderi Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy, Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń tóraıymy Gúlshara ÁBDIQALYQOVA Amerıka Qurama Shtattarynda jumys saparymen bolyp, BUU Áıelder ahýaly jónindegi komıssııasynyń (CSW) 60-sessııasyna qatysty jáne sóz sóıledi. Sapar barysynda AQSh-tyń resmı adamdarymen, bıznes ókilderimen jáne sarapshylar qoǵamdastyǵymen birqatar kezdesýler ótkizdi.
Álemdegi alpaýyt memleketterdiń aldyńǵy sapyndaǵy Amerıka Qurama Shtattary Qazaqstannyń táýelsizdigin alǵash tanyp, strategııalyq seriktestikke serpin berýge yqylas tanytqan irgeli elderdiń sanatynda tur. AQSh 1991 jyly 25 jeltoqsanda respýblıkamyzdyń memlekettik egemendigin resmı moıyndap, kelesi kúni eki el arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy. Osy shırek ǵasyrǵa jýyq aralyqta qos memleket arasynda ózara tıimdi san-salaly baılanystar órge basyp, strategııalyq seriktestik jańa deńgeıge kóterildi.
Búgingi tańda Qazaqstan-AQSh yntymaqtastyǵy QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen AQSh Prezıdenti Barak Obamanyń 2010 jyly Vashıngtondaǵy kezdesýiniń, sondaı-aq, eki el basshylarynyń 2012 jyly Seýlde ótken Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtte, 2013 jyly Sankt-Peterbýrgtegi «Úlken jıyrmalyqtyń» sammıtinde, 2014 jyly Gaagadaǵy Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtte, 2015 jyly Nıý-Iorktegi BUU Bas Assambleıasynyń 70-shi sessııasynda qol jetkizgen ýaǵdalastyqtarynyń aıasynda óristep keledi. Memleketter basshylary ekijaqty yntymaqtastyqtyń basym baǵyttary retinde jahandyq jáne óńirlik qaýipsizdik, ıadrolyq qarýdy taratpaý, ekonomıka jáne saýda, energetıka, ǵylym jáne tehnologııalar salalaryndaǵy ózara is-qımyl, ınvestısııalar tartý jáne basqa da keleli máselelerdi aıqyndap berdi.
Memlekettik hatshy shtab-páteri Vashıngtonda ornalasqan «Vital Voices Global Partnership» halyqaralyq úkimettik emes uıymynda boldy. Bul Uıym álemge tanymal memleket qaıratkerleri, isker top ókilderi, belgili sarapshylarmen jáne dúnıejúzindegi 1000-nan astam úkimettik emes uıymmen jan-jaqty áriptestikte jumys isteıdi. Uıym 1997 jyly AQSh Memlekettik departamentiniń, eldiń sol kezdegi birinshi hanymy Hılları Klıntonnyń jáne AQSh Memlekettik hatshysy Madlen Olbraıttyń bastamasymen Beıjińde ótken BUU-nyń Áıelderdiń 4-shi dúnıejúzilik konferensııasynyń qorytyndysy boıynsha «Demokratııalyq bastamalar» Vital Voices» negizinde qurylǵan. Uıymnyń mıssııasy búkil álem boıynsha eń bedeldi áıelderdi anyqtaý jáne kóshbasshylyq áleýetin ınvestısııalaý arqyly olardyń jahandyq úderisterdiń katalızatoryna aınaldyrý bolyp tabylady. Gúlshara Ábdiqalyqova «Jahandyq áriptestik» «Jandy daýystar» halyqaralyq uıymynyń gala-qabyldaýy barysynda uıymnyń Prezıdenti Elıs Nelsonmen kezdesti, sondaı-aq, qurmetti «Jahandyq kóshbasshylyq úshin marapat» syılyǵynyń jeńimpazdaryn marapattaý rásimine qatysty.
Ekijaqty basym baǵyttardy ilgeriletý sheńberinde Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqova AQSh-qa jumys saparynda Azamattyq qaýipsizdik, demokratııa jáne adam quqyqtary jónindegi máseleler boıynsha AQSh-tyń Memlekettik hatshysynyń orynbasary Sara Sıýellmen kezdesti. О́zara kezdesýde Memlekettik hatshy bıylǵy jyly Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyn merekeleıtinin atap ótip, osy beleste Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń júrgizip kele jatqan syndarly saıasatynyń nátıjesinde egemen elimizdiń qol jetkizgen tabystaryna keńinen toqtaldy. Shırek ǵasyr ishinde respýblıka tabysty ekonomıka, ornyqty saıası ári áleýmettik júıeni qalyptastyrdy. Sonymen qatar, osy jyly eki el arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastardyń ornaǵanyna da 25 jyl tolyp otyr. Gúlshara Ábdiqalyqova taraptardyń qarýsyzdandyrý jáne qarýdy taratpaý, demokratııalyq trekte, energetıkalyq, saýda-ekonomıkalyq, gýmanıtarlyq yntymaqtastyq jáne basqa da barlyq jetekshi salalardaǵy strategııalyq seriktestiktiń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy.
Sapar aıasynda Memlekettik hatshy AQSh-tyń jetekshi ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń biri – Výdro Vılson atyndaǵy Halyqaralyq ǵylymı ortalyqta boldy. Bul ortalyq atalǵan eldiń 28-shi Prezıdenti Výdro Vılsonnyń qurmetine qoıylǵan resmı ulttyq memorıaldyq eskertkish retinde 1968 jyly AQSh Kongresimen taǵaıyndalǵan. Ǵylymı-zertteý ınstıtýty álemdegi yqpaldy saraptamalyq-taldaý ortalyqtarynyń alǵashqy ondyǵyna kiredi, AQSh-tyń reıtınginde sol eldegi eń myqty saraptaý mekemeleriniń bestiginde tur. Ortalyqtyń maqsaty – «ıdeıalar álemi men saıasat álemi» arasynda baılanystar ornatýǵa negizdelgen Výdro Vılsonnyń ıdeıalyq muralaryn este qaldyrý, memlekettik saıasat jáne halyqaralyq qarym-qatynastar salalaryndaǵy ǵalymdar men tájirıbeli mamandardyń yntymaqtastyǵyn ornyqtyrý bolyp tabylady.
Memlekettik hatshy áýeli halyqaralyq ǵylymı ortalyqtyń Kennan ınstıtýtynyń dırektory Metıý Rodjanskımen kezdesip, Qazaqstandaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý, jańǵyrtý jáne reformalardyń ózekti máselelerin tilge tıek etti. Áńgimelesý kezinde elimizdiń túpkilikti maqsaty beıbitshilik pen turaqtylyqty qamtamasyz etý, memlekettiń jáne qoǵamnyń uzaq merzimdi damýymen ózektesip jatqany aıtyldy. Memlekettik hatshy Ortalyqta sóılegen sózinde Qazaqstandaǵy jalpyulttyq birlikti, ultaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimdi nyǵaıtý, sondaı-aq, «Bolashaq» baǵdarlamasy sheńberinde shetelde qazaqstandyq mamandardy daıarlaý máselelerine egjeı-tegjeıli toqtaldy. Amerıkalyq 100-den astam sarapshy, akademııalyq jáne qoǵamdyq toptardyń ókilderi, sondaı-aq, Vashıngton ýnıversıtetteriniń stýdentteri qatysqan is-shara barysynda Gúlshara Ábdiqalyqova tyńdaýshy aýdıtorııanyń Qazaqstan Úkimetiniń áıelderdiń ekonomıkalyq jáne saıası múmkindikterin keńeıtý boıynsha jumsap otyrǵan kúsh-jigeri týraly jáne basqa da máseleler boıynsha qoıylǵan kóptegen saýaldaryna jaýap berdi.
Sol kúni Memlekettik hatshy Búkilálemdik banktiń Jahandyq praktıka jónindegi vıse-prezıdentiniń ofısi baǵdarlamasynyń úılestirýshisi Sh.Akkaıamen kezdesti. Qazaqstan álemdegi atalǵan eń iri qarjy ınstıtýtymen 1992 jyldan beri tyǵyz qarym-qatynasta jumys istep keledi. Elimizdiń ekonomıkalyq ilgeri damýy men oń ınvestısııalyq ahýalyn baǵalaǵan Búkilálemdik bank taıaýda ǵana Qazaqstan Úkimetimen arada eńbek daǵdylaryn damytý jáne jumys oryndaryn ashýdy yntalandyrý jónindegi jobany iske qosty. Irgeli jobany iske asyrýǵa qarjy ınstıtýty 100 mln. AQSh dollaryn bólse, respýblıkalyq bıýdjetten 37 mln. dollar qarajat qarastyrylmaq.
Sonymen birge, AQSh-tyń isker toptarymen ótken túski jumys asynda Memlekettik hatshy Qazaqstan basshysy usynǵan Ult Josparyn iske asyrýdyń mán-mańyzy týraly áńgimeledi. Statıstıkaǵa júginsek, sońǵy 10 jylda Qazaqstan 212 mlrd. dollar tikeleı ınvestısııa tartsa, sonyń 22 mlrd. dollary AQSh-tyń úlesine tıedi. Táýelsizdik jyldarynda amerıkalyq «Shevron», «Djeneral Elektrık», «Ekson-Mobıl», «Haneıýell» jáne basqa da iri kompanııalar túrli salalar boıynsha óz ınvestısııalaryn salyp, el ekonomıkasynyń ilgeri basýyna yqpal etti.
Gúlshara Ábdiqalyqova amerıkalyq kompanııalardyń elimizdiń uzaq merzimdi ekonomıkalyq damýyna qosyp jatqan úlesine rızashylyǵyn bildirip, Memleket basshysy belgilep bergen bes ınstıtýttyq reformanyń sheńberinde sheteldik ınvestorlarǵa odan ári de oń ınvestısııalyq klımat qalyptasatyny, salyqtyq jeńildikter usynylatyny jaıynda aıtty. Memlekettik hatshy ekonomıkanyń jańa, zamanaýı salalaryna qoldaý kórsetýdegi nıetimizdi jáne ekonomıkamyzdyń basty sektorlaryna ınvestısııa salý arqyly Qazaqstannyń turaqty ekonomıkalyq damýyna qatysýǵa shaqyratynyn atap ótti. Amerıkalyq bıznes ókilderi Joǵary bilikti kadrlar daıarlaýǵa baǵyttalǵan prezıdenttik «Bolashaq» halyqaralyq baǵdarlamasyn iske asyrý sheńberinde júrgizilip jatqan aýqymdy jumystarǵa baǵa berip, EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine qatysýǵa yqylas tanytty.
Memlekettik hatshy, sondaı-aq, «Bolashaq» baǵdarlamasynyń stıpendıat stýdentterimen kezdesýinde memleketimizdegi qurylymdyq reformalardyń barysyna, jumyspen qamtý arqyly jastardy qoldaý sharalaryna, laıyqty bilim berý, turǵyn úımen qamtamasyz etý, iskerlik belsendilikti damytý máselelerine toqtaldy. Kezdesýde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń uıǵarymymen 1994 jyldan beri iske asyrylyp kele jatqan «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda 22 jylda 11 myńnan astam stıpendııa taǵaıyndalǵany, 8 myńnan asa maman daıarlanǵany atap kórsetilip, búginde olardyń Qazaqstannyń qaryshtap damýyna laıyqty úles qosyp jatqany jáne zııatker ult qalyptastyrýdyń avangardyna aınalǵany sóz boldy.
Jahandyq áıelder máseleleri jónindegi AQSh elshisi Ketrın Rasselmen kezdesýde Gúlshara Ábdiqalyqova ekijaqty jáne kópjaqty yntymaqtastyq máselelerin talqylap, AQSh tarabyn Elbasy usynǵan bes ınstıtýttyq reformalardy júzege asyrýǵa baǵyttalǵan «100 naqty qadam» Ult Josparynyń negizgi erejelerimen tanystyrdy. Taraptar áıelderdiń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý jónindegi ulttyq is-qımyl josparyn ázirleý tájirıbesin zerdeleý múmkindikterin qarastyrýǵa ýaǵdalasty.
Áıelderdiń jahandyq sammıtiniń prezıdenti A.Natıvıdadpen kezdesýde áıelderdiń ekonomıkalyq múmkindikterin keńeıtýge qatysty kúsh-jigerdi biriktirý, sondaı-aq, jumys ataýy «Áıelder – bolashaqtyń energııasy» dep atalatyn EKSPO-2017 aıasynda Áıelder forýmyn ótkizý keleshegin talqylady.
Gúlshara Ábdiqalyqovanyń AQSh-taǵy jumys sapary Nıý-Iorkte jalǵasyp, osynda ótken BUU Áıelder ahýaly jónindegi komıssııanyń 60-sessııasyna qatysty. Jahandyq deńgeıdegi jıynda Memlekettik hatshy áıelderdiń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý máselesi boıynsha keleli baıandama jasady.
Genderlik teńdik jáne áıelder ahýalyn jaqsartý máseleleri BUU úshin jahandyq kún tártibindegi ózekti másele. Ulttar Uıymynyń Ornyqty damý maqsattaryn ázirleý barysynda Qazaqstan áıelderdiń múddeleri boıynsha joǵary nátıjelerge qol jetkizýdiń derbes maqsatyn bekitýde belsendi is-qımyl tanytty. Baıandama barysynda Gúlshara Ábdiqalyqova Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń BUU Bas Assambleıasynyń 70-shi sessııasynda Ornyqty damý maqsattaryn qarjylandyrý jónindegi Arnaıy qorǵa BUU-ǵa múshe árbir el óziniń qorǵanys bıýdjetine bólingen qarajattyń 1%-yn bólý jóninde bastama kótergenin atap aıtty.
Memlekettik hatshy bıyl el Táýelsizdigine 25 jyl tolatynyn, osy berekeli beleste bizdiń elimizde 100-den astam etnostyń, 17 dinı konfessııanyń ókilderi beıbit tirlikte ómir súrip jatqanyn aıryqsha atap kórsetti. Násiline, ultyna jáne dinine qaramaı, azamattardyń teń quqylyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan zańdar júıeli jumys isteýde. Memlekettik hatshy baıandamasynda genderlik teńdikti qamtamasyz etýde eń áýeli ınstıtýttyq baza qurylǵanyn jetkizdi. Máselen, genderlik teńdik salasyndaǵy 12 halyqaralyq shektemeli qujattar ratıfıkasııalandy. Búginde bılik pen azamattyq qoǵam, halyqaralyq uıymdar arasyndaǵy únqatysýdyń berik tuǵyrnamasyna aınalǵan Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa turaqty jumys isteýde. Elimizde Genderlik teńdik strategııasy qabyldandy.
Respýblıkamyzda genderlik saıasat máseleleri «Erler men áıelderdiń teń quqyqtarynyń jáne teń múmkindikteriniń kepildikteri týraly» jáne «Turmystyq zorlyq-zombylyq profılaktıkasy týraly» zańdarmen retteledi. Ekinshiden, áıelderdiń saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik quqyqtary men múmkindikteri keńeıtilýde. Áıelderdi saıası jaǵynan ilgeriletýde Parlamenttegi depýttardyń jalpy úlesiniń 20%-yn áıelder qurap otyr. Áıelder azamattyq qoǵamdy damytý isine belsene atsalysýda. Qazirgi ýaqytta respýblıkamyzda 300-deı ÚEU áıelderdiń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý qyzmetimen aınalysýda. Áıelder kóshbasshylyǵy mektepteriniń jelileri qurylyp, barlyq óńirde «Saıasatker áıelder klýby» ıgilikti jumys júrgizedi.
Elimizdegi shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń 42%-dan astamyn áıelder basqarady. Sonymen birge, ana men balanyń densaýlyǵyn qorǵaý memlekettik saıasattyń basymdyǵy bolyp tabylady. Sońǵy 5 jylda Qazaqstan ana men bala ólimin eki esege qysqartýǵa qol jetkizdi. Bilim salasy boıynsha elimizde mektep muǵalimderiniń
81%-yn qyz-kelinshekter quraıdy. Búginde joǵary oqý oryndarynda bilim alatyn jastardyń 55%-dan astamy qyzdar. Áıelderge qarsy zombylyqtyń aldyn alý maqsatynda elimizde 28 daǵdarys ortalyqtary jumys isteıdi. Sonyń nátıjesinde 2015 jyly Qazaqstan Búkilálemdik ekonomıkalyq forýmnyń Genderlik teńdiktiń Jahandyq reıtınginde 47-shi oryndy ıelendi. Memlekettik hatshy Qazaqstan Respýblıkasynda genderlik saıasattyń ózindik úlgisi qalyptasqanyn jetkizdi. Bul úlgi ulttyq erekshelikter eskerile otyryp halyqaralyq tájirıbelerdiń negizinde qalyptasty jáne genderlik teńdikke qol jetkizý, áıelder men qyz balalardyń quqyqtaryn qorǵaý men múmkindikterin keńeıtýge baǵyttalǵan. Baıandamada, sondaı-aq, genderlik teńdik jáne áıelderdiń ahýalyn jaqsartý máseleleri beıbitshilik pen qaýipsizdikti nyǵaıtý, turaqty damý, kedeıshilikti joıý jáne adam quqyqtaryn qorǵaý sııaqty BUU Jahandyq kún tártibiniń negizgi máselelerimen tyǵyz baılanysty ekendigi aıtyldy.
Gúlshara Ábdiqalyqova baıandamasynyń sońynda birqatar usynystardy ortaǵa saldy. Atap aıtqanda, terrorızm qaterinen áıelderdi qorǵaý jónindegi halyqaralyq joba ázirleýdi, mıgranttyń halyqaralyq etıkasyn daıyndaýdy usyndy. Sonymen birge, kelesi jyly Astanada ótetin EKSPO halyqaralyq kórmesine jáne osy ulttyq joba sheńberinde uıymdastyrylatyn «Áıelder – bolashaq energııasy» atty halyqaralyq forýmǵa qatysýǵa shaqyrdy.
BUU deńgeıindegi alqaly basqosý barysynda Gúlshara Ábdiqalyqova Amerıka memleketteri uıymynyń (AMU) Áıelder jónindegi amerıkaaralyq komıssııasynyń Atqarýshy hatshysy, elshi Karmen Morenomen kezdesti. Taraptar áıelderdiń azamattyq, saıası, ekonomıkalyq, áleýmettik jáne mádenı salalarǵa tolyq ári teń dárejede qatysýy men ókilettiligin qamtamasyz etý jónindegi máselelerdi jan-jaqty talqylady. Memlekettik hatshy Qazaqstannyń Soltústik jáne Ońtústik Amerıkadaǵy áıel quqyqtary jáne genderlik teńdikke qatysty saıasatty tujyrymdaý men talqylaý úshin basty alań bolyp tabylatyn AMU-men yntymaqtastyqqa úlken mán beretinin atap kórsetti.
Sessııa sheńberinde «Qazaqstannyń genderlik jáne otbasylyq-demografııalyq saıasaty: ósim, reformalar, damý» taqyrybynda mınıstrliktiń túski jumys asy ótti. Gúlshara Ábdiqalyqova atalǵan jıynda sóılegen sózinde tarıhı derekterde Ortalyq Azııa halyqtarynda áıelder qaýymynyń róli erekshe bolǵanyn, oǵan áıgili Zarına men Tumar hanymdardyń asqan erlikteri dálel bola alatynyn aıtty.
Jaryssózderde OAR, Zımbabve, Lıberııa, Týnıs, Iordanııa, Túrikmenstan, Tájikstan, Polsha, Panama, Salvador, Trınıdat jáne Tabago, Paragvaı jáne basqa da elderdiń delegasııalary qatysty. Is-sharalar barysynda Qazaqstandaǵy genderlik jáne otbasylyq-demografııalyq saıasattyń, sondaı-aq, ekonomıkalyq múmkindikterdi keńeıtý jáne aýyldyq aımaqtardaǵy áıelderdiń densaýlyǵyn qorǵaý máseleleri jan-jaqty talqylandy.
Sessııa barysynda Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqovanyń Birikken Ulttar Uıymy Bas hatshysynyń orynbasary, BUU Áıelder qurylymynyń atqarýshy dırektory Fýmzıle Mlambo-Ngkýkamen kezdesýi ótti. Atalǵan qurylym 2006 jyly BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýnnyń usynysy boıynsha jasaqtaldy. Taraptar Qazaqstannyń áıelder men qyzdardyń quqyqtaryn qorǵaý men múmkindikterin keńeıtý salasyndaǵy halyqaralyq mindetterdi oryndaýy jaıyn talqylady. G.Ábdiqalyqova táýelsizdik alǵaly beri Qazaqstannyń áıel quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy ózgeristerine búgingi kúni jetekshi halyqaralyq sarapshylardyń oń baǵa bergenin atady.
AQSh-qa jasaǵan jumys saparynyń sońynda Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqova BUU Damý baǵdarlamalarynyń ákimshisi Helen Klarkpen kezdesti. Memlekettik hatshy 2016-2020 jyldarǵa QR men BUU DB arasynda jańa shektelmeli baǵdarlamanyń qol qoıylǵanyn aıtyp, ornyqty damýdyń maqsattaryna jetýge jáne ony júzege asyrýǵa járdem kórsetkeni úshin alǵys bildirdi. Gúlshara Ábdiqalyqova Helen Klarkty kedeıshilikti jáne jumyssyzdyqty tómendetýge, áıelderdi ınfraqurylymdyq jobalardy júzege asyrýǵa tartýǵa baǵyttalǵan «Nurly Jol» jańa ekonomıkalyq baǵdarlamasynyń múmkindikterimen tanystyrdy. Memlekettik hatshy Nıý-Iorktege BUU Damý baǵdarlamalarynda qazaqstandyq áıelderdiń bolý ókilettiligine múddelilik tanytty.
Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqova saparynyń sońynda BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýnmen kezdesip, álemniń basty halyqaralyq uıymynyń Qazaqstanmen arada qalyptasqan tyǵyz qarym-qatynasyn Elbasy Nursultan Nazarbaev joǵary baǵalaıtynyn jetkizdi. Sonyń ishinde, elimizdiń ekonomıkalyq, áleýmettik jáne ınstıtýttyq damýyndaǵy Ulttar Uıymy tarapynan jasalyp otyrǵan jan-jaqty yqpaldastyǵyna iltıpat bildirdi. Ekeýara áńgimede respýblıkamyzdaǵy genderlik teńdik pen áıelderdiń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý baǵytynda jasalyp jatqan ıgilikti ister taratyp aıtyldy.
Memlekettik hatshynyń kóktemniń alǵashqy aıynda AQSh sekildi alpaýyt elge jasaǵan jumys sapary osyndaı keleli kezdesýlerge, tıimdi júzdesýlerge toly boldy. Tabıǵat muhıttyń arǵy betinen de tamasha minez tanytyp, Gúlshara Ábdiqalyqova Aq úıdiń, Memlekettik departamenttiń, Kongress ókilderiniń, bıznes elıtanyń, dıplomatııalyq korpýstyń jáne AQSh-tyń qoǵamdyq toptarynyń qatysýymen ótetin «Naýryz meıramy» merekelik keshine qatysyp, shyǵys kúntizbesinde jańa jyldyń bastalýymen barsha qaýymdy quttyqtap, eki el basshylary ornatqan yntymaqtastyq tamyrynyń tereńdeı berýine tilektestigin bildirdi.
Gaýhar QASYMJANOVA,
Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik hatshysy hatshylyǵy meńgerýshisiniń orynbasary.
ASTANA – VAShINGTON –NIý-IORK – ASTANA.
Buǵan deıin habarlanǵanyndaı, ústimizdegi jylǵy 10-15 naýryz kúnderi Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy, Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń tóraıymy Gúlshara ÁBDIQALYQOVA Amerıka Qurama Shtattarynda jumys saparymen bolyp, BUU Áıelder ahýaly jónindegi komıssııasynyń (CSW) 60-sessııasyna qatysty jáne sóz sóıledi. Sapar barysynda AQSh-tyń resmı adamdarymen, bıznes ókilderimen jáne sarapshylar qoǵamdastyǵymen birqatar kezdesýler ótkizdi.
Álemdegi alpaýyt memleketterdiń aldyńǵy sapyndaǵy Amerıka Qurama Shtattary Qazaqstannyń táýelsizdigin alǵash tanyp, strategııalyq seriktestikke serpin berýge yqylas tanytqan irgeli elderdiń sanatynda tur. AQSh 1991 jyly 25 jeltoqsanda respýblıkamyzdyń memlekettik egemendigin resmı moıyndap, kelesi kúni eki el arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy. Osy shırek ǵasyrǵa jýyq aralyqta qos memleket arasynda ózara tıimdi san-salaly baılanystar órge basyp, strategııalyq seriktestik jańa deńgeıge kóterildi.
Búgingi tańda Qazaqstan-AQSh yntymaqtastyǵy QR Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen AQSh Prezıdenti Barak Obamanyń 2010 jyly Vashıngtondaǵy kezdesýiniń, sondaı-aq, eki el basshylarynyń 2012 jyly Seýlde ótken Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtte, 2013 jyly Sankt-Peterbýrgtegi «Úlken jıyrmalyqtyń» sammıtinde, 2014 jyly Gaagadaǵy Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtte, 2015 jyly Nıý-Iorktegi BUU Bas Assambleıasynyń 70-shi sessııasynda qol jetkizgen ýaǵdalastyqtarynyń aıasynda óristep keledi. Memleketter basshylary ekijaqty yntymaqtastyqtyń basym baǵyttary retinde jahandyq jáne óńirlik qaýipsizdik, ıadrolyq qarýdy taratpaý, ekonomıka jáne saýda, energetıka, ǵylym jáne tehnologııalar salalaryndaǵy ózara is-qımyl, ınvestısııalar tartý jáne basqa da keleli máselelerdi aıqyndap berdi.
Memlekettik hatshy shtab-páteri Vashıngtonda ornalasqan «Vital Voices Global Partnership» halyqaralyq úkimettik emes uıymynda boldy. Bul Uıym álemge tanymal memleket qaıratkerleri, isker top ókilderi, belgili sarapshylarmen jáne dúnıejúzindegi 1000-nan astam úkimettik emes uıymmen jan-jaqty áriptestikte jumys isteıdi. Uıym 1997 jyly AQSh Memlekettik departamentiniń, eldiń sol kezdegi birinshi hanymy Hılları Klıntonnyń jáne AQSh Memlekettik hatshysy Madlen Olbraıttyń bastamasymen Beıjińde ótken BUU-nyń Áıelderdiń 4-shi dúnıejúzilik konferensııasynyń qorytyndysy boıynsha «Demokratııalyq bastamalar» Vital Voices» negizinde qurylǵan. Uıymnyń mıssııasy búkil álem boıynsha eń bedeldi áıelderdi anyqtaý jáne kóshbasshylyq áleýetin ınvestısııalaý arqyly olardyń jahandyq úderisterdiń katalızatoryna aınaldyrý bolyp tabylady. Gúlshara Ábdiqalyqova «Jahandyq áriptestik» «Jandy daýystar» halyqaralyq uıymynyń gala-qabyldaýy barysynda uıymnyń Prezıdenti Elıs Nelsonmen kezdesti, sondaı-aq, qurmetti «Jahandyq kóshbasshylyq úshin marapat» syılyǵynyń jeńimpazdaryn marapattaý rásimine qatysty.
Ekijaqty basym baǵyttardy ilgeriletý sheńberinde Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqova AQSh-qa jumys saparynda Azamattyq qaýipsizdik, demokratııa jáne adam quqyqtary jónindegi máseleler boıynsha AQSh-tyń Memlekettik hatshysynyń orynbasary Sara Sıýellmen kezdesti. О́zara kezdesýde Memlekettik hatshy bıylǵy jyly Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyn merekeleıtinin atap ótip, osy beleste Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń júrgizip kele jatqan syndarly saıasatynyń nátıjesinde egemen elimizdiń qol jetkizgen tabystaryna keńinen toqtaldy. Shırek ǵasyr ishinde respýblıka tabysty ekonomıka, ornyqty saıası ári áleýmettik júıeni qalyptastyrdy. Sonymen qatar, osy jyly eki el arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastardyń ornaǵanyna da 25 jyl tolyp otyr. Gúlshara Ábdiqalyqova taraptardyń qarýsyzdandyrý jáne qarýdy taratpaý, demokratııalyq trekte, energetıkalyq, saýda-ekonomıkalyq, gýmanıtarlyq yntymaqtastyq jáne basqa da barlyq jetekshi salalardaǵy strategııalyq seriktestiktiń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy.
Sapar aıasynda Memlekettik hatshy AQSh-tyń jetekshi ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń biri – Výdro Vılson atyndaǵy Halyqaralyq ǵylymı ortalyqta boldy. Bul ortalyq atalǵan eldiń 28-shi Prezıdenti Výdro Vılsonnyń qurmetine qoıylǵan resmı ulttyq memorıaldyq eskertkish retinde 1968 jyly AQSh Kongresimen taǵaıyndalǵan. Ǵylymı-zertteý ınstıtýty álemdegi yqpaldy saraptamalyq-taldaý ortalyqtarynyń alǵashqy ondyǵyna kiredi, AQSh-tyń reıtınginde sol eldegi eń myqty saraptaý mekemeleriniń bestiginde tur. Ortalyqtyń maqsaty – «ıdeıalar álemi men saıasat álemi» arasynda baılanystar ornatýǵa negizdelgen Výdro Vılsonnyń ıdeıalyq muralaryn este qaldyrý, memlekettik saıasat jáne halyqaralyq qarym-qatynastar salalaryndaǵy ǵalymdar men tájirıbeli mamandardyń yntymaqtastyǵyn ornyqtyrý bolyp tabylady.
Memlekettik hatshy áýeli halyqaralyq ǵylymı ortalyqtyń Kennan ınstıtýtynyń dırektory Metıý Rodjanskımen kezdesip, Qazaqstandaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý, jańǵyrtý jáne reformalardyń ózekti máselelerin tilge tıek etti. Áńgimelesý kezinde elimizdiń túpkilikti maqsaty beıbitshilik pen turaqtylyqty qamtamasyz etý, memlekettiń jáne qoǵamnyń uzaq merzimdi damýymen ózektesip jatqany aıtyldy. Memlekettik hatshy Ortalyqta sóılegen sózinde Qazaqstandaǵy jalpyulttyq birlikti, ultaralyq jáne konfessııaaralyq kelisimdi nyǵaıtý, sondaı-aq, «Bolashaq» baǵdarlamasy sheńberinde shetelde qazaqstandyq mamandardy daıarlaý máselelerine egjeı-tegjeıli toqtaldy. Amerıkalyq 100-den astam sarapshy, akademııalyq jáne qoǵamdyq toptardyń ókilderi, sondaı-aq, Vashıngton ýnıversıtetteriniń stýdentteri qatysqan is-shara barysynda Gúlshara Ábdiqalyqova tyńdaýshy aýdıtorııanyń Qazaqstan Úkimetiniń áıelderdiń ekonomıkalyq jáne saıası múmkindikterin keńeıtý boıynsha jumsap otyrǵan kúsh-jigeri týraly jáne basqa da máseleler boıynsha qoıylǵan kóptegen saýaldaryna jaýap berdi.
Sol kúni Memlekettik hatshy Búkilálemdik banktiń Jahandyq praktıka jónindegi vıse-prezıdentiniń ofısi baǵdarlamasynyń úılestirýshisi Sh.Akkaıamen kezdesti. Qazaqstan álemdegi atalǵan eń iri qarjy ınstıtýtymen 1992 jyldan beri tyǵyz qarym-qatynasta jumys istep keledi. Elimizdiń ekonomıkalyq ilgeri damýy men oń ınvestısııalyq ahýalyn baǵalaǵan Búkilálemdik bank taıaýda ǵana Qazaqstan Úkimetimen arada eńbek daǵdylaryn damytý jáne jumys oryndaryn ashýdy yntalandyrý jónindegi jobany iske qosty. Irgeli jobany iske asyrýǵa qarjy ınstıtýty 100 mln. AQSh dollaryn bólse, respýblıkalyq bıýdjetten 37 mln. dollar qarajat qarastyrylmaq.
Sonymen birge, AQSh-tyń isker toptarymen ótken túski jumys asynda Memlekettik hatshy Qazaqstan basshysy usynǵan Ult Josparyn iske asyrýdyń mán-mańyzy týraly áńgimeledi. Statıstıkaǵa júginsek, sońǵy 10 jylda Qazaqstan 212 mlrd. dollar tikeleı ınvestısııa tartsa, sonyń 22 mlrd. dollary AQSh-tyń úlesine tıedi. Táýelsizdik jyldarynda amerıkalyq «Shevron», «Djeneral Elektrık», «Ekson-Mobıl», «Haneıýell» jáne basqa da iri kompanııalar túrli salalar boıynsha óz ınvestısııalaryn salyp, el ekonomıkasynyń ilgeri basýyna yqpal etti.
Gúlshara Ábdiqalyqova amerıkalyq kompanııalardyń elimizdiń uzaq merzimdi ekonomıkalyq damýyna qosyp jatqan úlesine rızashylyǵyn bildirip, Memleket basshysy belgilep bergen bes ınstıtýttyq reformanyń sheńberinde sheteldik ınvestorlarǵa odan ári de oń ınvestısııalyq klımat qalyptasatyny, salyqtyq jeńildikter usynylatyny jaıynda aıtty. Memlekettik hatshy ekonomıkanyń jańa, zamanaýı salalaryna qoldaý kórsetýdegi nıetimizdi jáne ekonomıkamyzdyń basty sektorlaryna ınvestısııa salý arqyly Qazaqstannyń turaqty ekonomıkalyq damýyna qatysýǵa shaqyratynyn atap ótti. Amerıkalyq bıznes ókilderi Joǵary bilikti kadrlar daıarlaýǵa baǵyttalǵan prezıdenttik «Bolashaq» halyqaralyq baǵdarlamasyn iske asyrý sheńberinde júrgizilip jatqan aýqymdy jumystarǵa baǵa berip, EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine qatysýǵa yqylas tanytty.
Memlekettik hatshy, sondaı-aq, «Bolashaq» baǵdarlamasynyń stıpendıat stýdentterimen kezdesýinde memleketimizdegi qurylymdyq reformalardyń barysyna, jumyspen qamtý arqyly jastardy qoldaý sharalaryna, laıyqty bilim berý, turǵyn úımen qamtamasyz etý, iskerlik belsendilikti damytý máselelerine toqtaldy. Kezdesýde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń uıǵarymymen 1994 jyldan beri iske asyrylyp kele jatqan «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasynda 22 jylda 11 myńnan astam stıpendııa taǵaıyndalǵany, 8 myńnan asa maman daıarlanǵany atap kórsetilip, búginde olardyń Qazaqstannyń qaryshtap damýyna laıyqty úles qosyp jatqany jáne zııatker ult qalyptastyrýdyń avangardyna aınalǵany sóz boldy.
Jahandyq áıelder máseleleri jónindegi AQSh elshisi Ketrın Rasselmen kezdesýde Gúlshara Ábdiqalyqova ekijaqty jáne kópjaqty yntymaqtastyq máselelerin talqylap, AQSh tarabyn Elbasy usynǵan bes ınstıtýttyq reformalardy júzege asyrýǵa baǵyttalǵan «100 naqty qadam» Ult Josparynyń negizgi erejelerimen tanystyrdy. Taraptar áıelderdiń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý jónindegi ulttyq is-qımyl josparyn ázirleý tájirıbesin zerdeleý múmkindikterin qarastyrýǵa ýaǵdalasty.
Áıelderdiń jahandyq sammıtiniń prezıdenti A.Natıvıdadpen kezdesýde áıelderdiń ekonomıkalyq múmkindikterin keńeıtýge qatysty kúsh-jigerdi biriktirý, sondaı-aq, jumys ataýy «Áıelder – bolashaqtyń energııasy» dep atalatyn EKSPO-2017 aıasynda Áıelder forýmyn ótkizý keleshegin talqylady.
Gúlshara Ábdiqalyqovanyń AQSh-taǵy jumys sapary Nıý-Iorkte jalǵasyp, osynda ótken BUU Áıelder ahýaly jónindegi komıssııanyń 60-sessııasyna qatysty. Jahandyq deńgeıdegi jıynda Memlekettik hatshy áıelderdiń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý máselesi boıynsha keleli baıandama jasady.
Genderlik teńdik jáne áıelder ahýalyn jaqsartý máseleleri BUU úshin jahandyq kún tártibindegi ózekti másele. Ulttar Uıymynyń Ornyqty damý maqsattaryn ázirleý barysynda Qazaqstan áıelderdiń múddeleri boıynsha joǵary nátıjelerge qol jetkizýdiń derbes maqsatyn bekitýde belsendi is-qımyl tanytty. Baıandama barysynda Gúlshara Ábdiqalyqova Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń BUU Bas Assambleıasynyń 70-shi sessııasynda Ornyqty damý maqsattaryn qarjylandyrý jónindegi Arnaıy qorǵa BUU-ǵa múshe árbir el óziniń qorǵanys bıýdjetine bólingen qarajattyń 1%-yn bólý jóninde bastama kótergenin atap aıtty.
Memlekettik hatshy bıyl el Táýelsizdigine 25 jyl tolatynyn, osy berekeli beleste bizdiń elimizde 100-den astam etnostyń, 17 dinı konfessııanyń ókilderi beıbit tirlikte ómir súrip jatqanyn aıryqsha atap kórsetti. Násiline, ultyna jáne dinine qaramaı, azamattardyń teń quqylyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan zańdar júıeli jumys isteýde. Memlekettik hatshy baıandamasynda genderlik teńdikti qamtamasyz etýde eń áýeli ınstıtýttyq baza qurylǵanyn jetkizdi. Máselen, genderlik teńdik salasyndaǵy 12 halyqaralyq shektemeli qujattar ratıfıkasııalandy. Búginde bılik pen azamattyq qoǵam, halyqaralyq uıymdar arasyndaǵy únqatysýdyń berik tuǵyrnamasyna aınalǵan Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa turaqty jumys isteýde. Elimizde Genderlik teńdik strategııasy qabyldandy.
Respýblıkamyzda genderlik saıasat máseleleri «Erler men áıelderdiń teń quqyqtarynyń jáne teń múmkindikteriniń kepildikteri týraly» jáne «Turmystyq zorlyq-zombylyq profılaktıkasy týraly» zańdarmen retteledi. Ekinshiden, áıelderdiń saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik quqyqtary men múmkindikteri keńeıtilýde. Áıelderdi saıası jaǵynan ilgeriletýde Parlamenttegi depýttardyń jalpy úlesiniń 20%-yn áıelder qurap otyr. Áıelder azamattyq qoǵamdy damytý isine belsene atsalysýda. Qazirgi ýaqytta respýblıkamyzda 300-deı ÚEU áıelderdiń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý qyzmetimen aınalysýda. Áıelder kóshbasshylyǵy mektepteriniń jelileri qurylyp, barlyq óńirde «Saıasatker áıelder klýby» ıgilikti jumys júrgizedi.
Elimizdegi shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń 42%-dan astamyn áıelder basqarady. Sonymen birge, ana men balanyń densaýlyǵyn qorǵaý memlekettik saıasattyń basymdyǵy bolyp tabylady. Sońǵy 5 jylda Qazaqstan ana men bala ólimin eki esege qysqartýǵa qol jetkizdi. Bilim salasy boıynsha elimizde mektep muǵalimderiniń
81%-yn qyz-kelinshekter quraıdy. Búginde joǵary oqý oryndarynda bilim alatyn jastardyń 55%-dan astamy qyzdar. Áıelderge qarsy zombylyqtyń aldyn alý maqsatynda elimizde 28 daǵdarys ortalyqtary jumys isteıdi. Sonyń nátıjesinde 2015 jyly Qazaqstan Búkilálemdik ekonomıkalyq forýmnyń Genderlik teńdiktiń Jahandyq reıtınginde 47-shi oryndy ıelendi. Memlekettik hatshy Qazaqstan Respýblıkasynda genderlik saıasattyń ózindik úlgisi qalyptasqanyn jetkizdi. Bul úlgi ulttyq erekshelikter eskerile otyryp halyqaralyq tájirıbelerdiń negizinde qalyptasty jáne genderlik teńdikke qol jetkizý, áıelder men qyz balalardyń quqyqtaryn qorǵaý men múmkindikterin keńeıtýge baǵyttalǵan. Baıandamada, sondaı-aq, genderlik teńdik jáne áıelderdiń ahýalyn jaqsartý máseleleri beıbitshilik pen qaýipsizdikti nyǵaıtý, turaqty damý, kedeıshilikti joıý jáne adam quqyqtaryn qorǵaý sııaqty BUU Jahandyq kún tártibiniń negizgi máselelerimen tyǵyz baılanysty ekendigi aıtyldy.
Gúlshara Ábdiqalyqova baıandamasynyń sońynda birqatar usynystardy ortaǵa saldy. Atap aıtqanda, terrorızm qaterinen áıelderdi qorǵaý jónindegi halyqaralyq joba ázirleýdi, mıgranttyń halyqaralyq etıkasyn daıyndaýdy usyndy. Sonymen birge, kelesi jyly Astanada ótetin EKSPO halyqaralyq kórmesine jáne osy ulttyq joba sheńberinde uıymdastyrylatyn «Áıelder – bolashaq energııasy» atty halyqaralyq forýmǵa qatysýǵa shaqyrdy.
BUU deńgeıindegi alqaly basqosý barysynda Gúlshara Ábdiqalyqova Amerıka memleketteri uıymynyń (AMU) Áıelder jónindegi amerıkaaralyq komıssııasynyń Atqarýshy hatshysy, elshi Karmen Morenomen kezdesti. Taraptar áıelderdiń azamattyq, saıası, ekonomıkalyq, áleýmettik jáne mádenı salalarǵa tolyq ári teń dárejede qatysýy men ókilettiligin qamtamasyz etý jónindegi máselelerdi jan-jaqty talqylady. Memlekettik hatshy Qazaqstannyń Soltústik jáne Ońtústik Amerıkadaǵy áıel quqyqtary jáne genderlik teńdikke qatysty saıasatty tujyrymdaý men talqylaý úshin basty alań bolyp tabylatyn AMU-men yntymaqtastyqqa úlken mán beretinin atap kórsetti.
Sessııa sheńberinde «Qazaqstannyń genderlik jáne otbasylyq-demografııalyq saıasaty: ósim, reformalar, damý» taqyrybynda mınıstrliktiń túski jumys asy ótti. Gúlshara Ábdiqalyqova atalǵan jıynda sóılegen sózinde tarıhı derekterde Ortalyq Azııa halyqtarynda áıelder qaýymynyń róli erekshe bolǵanyn, oǵan áıgili Zarına men Tumar hanymdardyń asqan erlikteri dálel bola alatynyn aıtty.
Jaryssózderde OAR, Zımbabve, Lıberııa, Týnıs, Iordanııa, Túrikmenstan, Tájikstan, Polsha, Panama, Salvador, Trınıdat jáne Tabago, Paragvaı jáne basqa da elderdiń delegasııalary qatysty. Is-sharalar barysynda Qazaqstandaǵy genderlik jáne otbasylyq-demografııalyq saıasattyń, sondaı-aq, ekonomıkalyq múmkindikterdi keńeıtý jáne aýyldyq aımaqtardaǵy áıelderdiń densaýlyǵyn qorǵaý máseleleri jan-jaqty talqylandy.
Sessııa barysynda Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqovanyń Birikken Ulttar Uıymy Bas hatshysynyń orynbasary, BUU Áıelder qurylymynyń atqarýshy dırektory Fýmzıle Mlambo-Ngkýkamen kezdesýi ótti. Atalǵan qurylym 2006 jyly BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýnnyń usynysy boıynsha jasaqtaldy. Taraptar Qazaqstannyń áıelder men qyzdardyń quqyqtaryn qorǵaý men múmkindikterin keńeıtý salasyndaǵy halyqaralyq mindetterdi oryndaýy jaıyn talqylady. G.Ábdiqalyqova táýelsizdik alǵaly beri Qazaqstannyń áıel quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy ózgeristerine búgingi kúni jetekshi halyqaralyq sarapshylardyń oń baǵa bergenin atady.
AQSh-qa jasaǵan jumys saparynyń sońynda Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqova BUU Damý baǵdarlamalarynyń ákimshisi Helen Klarkpen kezdesti. Memlekettik hatshy 2016-2020 jyldarǵa QR men BUU DB arasynda jańa shektelmeli baǵdarlamanyń qol qoıylǵanyn aıtyp, ornyqty damýdyń maqsattaryna jetýge jáne ony júzege asyrýǵa járdem kórsetkeni úshin alǵys bildirdi. Gúlshara Ábdiqalyqova Helen Klarkty kedeıshilikti jáne jumyssyzdyqty tómendetýge, áıelderdi ınfraqurylymdyq jobalardy júzege asyrýǵa tartýǵa baǵyttalǵan «Nurly Jol» jańa ekonomıkalyq baǵdarlamasynyń múmkindikterimen tanystyrdy. Memlekettik hatshy Nıý-Iorktege BUU Damý baǵdarlamalarynda qazaqstandyq áıelderdiń bolý ókilettiligine múddelilik tanytty.
Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqova saparynyń sońynda BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýnmen kezdesip, álemniń basty halyqaralyq uıymynyń Qazaqstanmen arada qalyptasqan tyǵyz qarym-qatynasyn Elbasy Nursultan Nazarbaev joǵary baǵalaıtynyn jetkizdi. Sonyń ishinde, elimizdiń ekonomıkalyq, áleýmettik jáne ınstıtýttyq damýyndaǵy Ulttar Uıymy tarapynan jasalyp otyrǵan jan-jaqty yqpaldastyǵyna iltıpat bildirdi. Ekeýara áńgimede respýblıkamyzdaǵy genderlik teńdik pen áıelderdiń quqyqtary men múmkindikterin keńeıtý baǵytynda jasalyp jatqan ıgilikti ister taratyp aıtyldy.
Memlekettik hatshynyń kóktemniń alǵashqy aıynda AQSh sekildi alpaýyt elge jasaǵan jumys sapary osyndaı keleli kezdesýlerge, tıimdi júzdesýlerge toly boldy. Tabıǵat muhıttyń arǵy betinen de tamasha minez tanytyp, Gúlshara Ábdiqalyqova Aq úıdiń, Memlekettik departamenttiń, Kongress ókilderiniń, bıznes elıtanyń, dıplomatııalyq korpýstyń jáne AQSh-tyń qoǵamdyq toptarynyń qatysýymen ótetin «Naýryz meıramy» merekelik keshine qatysyp, shyǵys kúntizbesinde jańa jyldyń bastalýymen barsha qaýymdy quttyqtap, eki el basshylary ornatqan yntymaqtastyq tamyrynyń tereńdeı berýine tilektestigin bildirdi.
Gaýhar QASYMJANOVA,
Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik hatshysy hatshylyǵy meńgerýshisiniń orynbasary.
ASTANA – VAShINGTON –NIý-IORK – ASTANA.
Muhtar Shahanovtyń qazasyna baılanysty rásimder ótetin oryndar anyqtaldy
Tulǵa • Búgin, 21:51
Oqýshylar medısınalyq kómeksiz qalǵan: Jetisý oblysynda mektepter tekserildi
Oqıǵa • Búgin, 21:31
Ońtústik Koreıada bolǵan mıtıngte bir adam mert boldy
Álem • Búgin, 20:55
Astanada dzıýdodan Qazaqstan Barysy Grand Slam týrnıri ótedi
Sport • Búgin, 20:36
Salyq kodeksine túzetýler: Qarjy sektoryna qatysty birqatar usynys qoldaý tapty
Úkimet • Búgin, 19:59
Kitap oqýǵa qushtarlyq: Qostanaıdaǵy kitaphanashylar áýletiniń ónegesi
Aımaqtar • Búgin, 19:33
Atom energetıkasy salasy: Uzaq merzimdi baǵdar aıqyndaldy
Energetıka • Búgin, 18:53
Muhtar Shahanovty aqtyq saparǵa shyǵaryp salý rásimi Almatyda ótedi
Tulǵa • Búgin, 17:57
Japonııada 7,7 baldyq jer silkinisi tirkeldi
Tabıǵat • Búgin, 17:48
Meıirim Nursultanov ýaqytsha chempıon ataǵy úshin aıqasady
Sport • Búgin, 17:33
Astanada bir jylda beınebaqylaý kameralarynyń sany eki esege artty
Elorda • Búgin, 17:26
Jambyl oblysynda ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan 11 balaǵa járdemaqy tólenbegen
Aımaqtar • Búgin, 17:01
Almatyda sýburqaqtar maýsymy qashan ashylady?
Almaty • Búgin, 16:55