Aqbókender aspannan baqylanady

Kıiktiń ótken jylǵy qyrylýy bıylǵy kóktemde ǵalymdardy da, Torǵaı jerinde dala­nyń erkesi úshin qurylǵan «Altyn dala» rezervaty men jergilikti basqa da tıisti oryndardy aıaǵynan tik turǵyzǵaly otyr. Qazaqstandaǵy aqbókenniń Betpaqdala, Oral jáne Ústirt úıirleriniń qysqy jaıylymynan tóldeıtin mekenine jyljýy spýtnık arqyly baqylanýda. Bıologııalyq alýan túrlilikti saqtaý qazaqstandyq qaýymdastyǵynyń qyz­metkeri Alekseı Tımoshenkonyń aıtýynsha, kıikter Qostanaı oblysyndaǵy Jangeldın aýdanynyń aýmaǵyna ótip úlgeripti. Oblystyq orman jáne ańshylyq sharýa­shylyǵy aýmaqtyq ınspeksııasynyń bólim meńgerýshisi Boranbaı Aıtqojınniń aıtýynsha, kıikter jazǵy jaıylymyna qozǵalǵanymen, tóldeıtin mekenine kelýine áli erte. О́ıtkeni, Torǵaı dalasynda shóp áli bókenniń tisine tıetin bolǵan joq, qalyń bolmasa da qardyń kóbesi endi sógilip jatyr. Olar 300 shaqyrymda jatqan jyldaǵy úırenshikti tóldeıtin mekenine áli bir-bir jarym aıdaı jaıylyp jetedi eken. Oǵan deıin dalada kún de jylıdy, shóp te qaýlaıdy. – Betpaqdala úıirindegi kıikter laqtaıtyn jerlerine sáýir aıynda keledi. Mamyr aıynda olarǵa avıasanaq júrgiziledi. Tek Betpaqdalada ǵana emes, Qazaqstandaǵy kıikterdiń barlyǵy da sanalady. Onyń qorytyndysy maýsym, shilde aılarynda shyǵarylady. Byltyrǵy apattan dala erkesiniń qanshasy aman qalǵany týraly bizdiń qolymyzda málimet joq. О́ıtkeni, byltyr sanaq júrgizýge úlgergen joqpyz, – deıdi Boranbaı Aıtqojın. Kıikterdiń jappaı tóldeı bastaýyna qarsy Qostanaı oblysynda álden tas-túıin daıyndyq bar. Oǵan «Altyn dala» rezervaty, «Ohotzooprom» mekemesi, oblystyq orman jáne ańshylyq sharýashylyǵy aýmaqtyq ınspeksııasy, oblystyq ishki ister departamenti qatysady, jedel top qurylady. Tıisti sharalardyń bar­lyǵy da jasalmaq. Jumystar qaıtkende de ótken jylǵy oqıǵanyń qaıtalanbaýyn, sonymen qatar, dala erkesin suq kózderdiń suǵynan qorǵaýdy kózdeıdi. Sońǵy ýaqytta Baıqońyr ǵarysh aılaǵynan ushqan zymyrandardan bólinip túsetin bólshekter qulaıtyn aımaq úshin Jangeldın aýdanynan 100 myń gektar jer bólý jónindegi habar buqaralyq aqparat quraldarynan kórine bastady. Onyń 20-30 gektary «Altyn dala» memlekettik tabıǵı rezervatyn qamtıdy eken. Bul jóninde bıologııa ǵylymdarynyń doktory, «Altyn dala» halyqaralyq tabıǵat qorǵaý bastamasynyń úılestirýshisi Tatıana Bragına da qynjylys bildirdi. Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan».