Dinı basqarma pátýasy: «Azamattyq nekege» úkim qatal

Jýyrda Bas múftı Erjan qajy Malǵajyulynyń tóraǵalyǵymen ótken Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy Ǵulamalar keńe­siniń HI otyrysynda azamattyq nekeniń úkimine qatysty pátýa qabyldandy, dep habarlady QMDB-nyń baspasóz qyzmeti. Pátýanyń tolyq mátini tómen­degideı: «Sońǵy kezde qoǵamda er men áıeldiń erikti túrde bir-birin synaý maqsatynda nekesiz qosylyp, ata-ana, týǵan-týystaryna jarııalamaı erli- zaıypty bolyp birge turatyn «azamattyq neke» uǵymy paıda boldy. Keıbireýler ony «erkin mahabbat» nemese «is júzindegi neke» dep te ataıdy. Alaıda, nekesi qıylmaǵan «azamattyq neke» sharıǵatta neke­sizdikke jatady. Sebebi, AHAJ bóliminde resmı tirkelmeı nemese musylmansha neke qıylmaı jaqyndasý zına uǵymyna kiredi. Osylaısha, eki tarap «erli-zaıypty bolýǵa daıyn­dyq, tájirıbe» degen jeleý­men aýyr kúná bolyp sanalatyn zı­naqorlyqty aqtaýǵa tyrysady. Negizinde, musylman sharıǵatynda halal men haram anyq ajyratylyp kórsetilgen. «Azamattyq nekeniń» sharı­ǵatqa qaıshylyǵy mynadaı:

1. Azamattyq nekede neke qıyl­maı er men áıel tósek qaty­nasyna barady. Al neke qıylmaı tósek qatynasyna barý sharıǵı turǵydan zınaǵa jatady. Zına sharıǵatta úlken kúná bolyp esepteledi. Alla Taǵala Quran Kárimde zınaǵa múlde jolamaýdy qatań eskertken:

«Zınaǵa múlde jolamańdar. Shyn máninde, ol – anyq arsyzdyq ári eń jaman jol» («Isra» súresi, 32-aıat) delinedi.

2. Azamattyq nekeniń saldarynan dúnıege kelgen bala oınastan týǵan bolyp esepteledi.
3. Dúnıege kelgen sábı sharıǵı turǵydan muragerlik, qamqorlyq quqyqtarynan aıyrylady.
4. Sábıdiń ata-anasy sharıǵat boıynsha zınaqor degen ataýǵa ıe bolyp, Allanyń quzyrynda aýyr esepke tartylady.
5. Otbasylyq jaýapkershilik saqtalmaıdy. Negizinde, er-aza­matqa otbasyn asyrap-baǵý, ná­paqa tabý mindeti júkteledi. Ur­paq tárbıesi, úı sharýashylyǵy áıel­diń enshisinde. Al azamattyq nekede mundaı jaýapkershilik múlde saqtalmaıdy. Olar, bar bol­ǵany, bir-birin synaý, tá­jirıbe maqsatymen ǵana birge turady.
6. Jetesiz násildiń qalyp­ta­sýyna aparyp soqtyrady. Sebebi, qazaq jurty óziniń tegin, ultyn bilmeıtin urpaqty jeti atasyn bilmegendi «jetesiz» dep ataǵan.

Úkim:

1. AHAJ bóliminde resmı tir­kelmeı nemese musylmansha neke qıylmaǵan «azamattyq neke» – zına bolyp sanalady.
2. Joǵaryda atalǵan teris sıpattaǵy «azamattyq nekeniń» sharıǵattaǵy úkimi – haram.
3. Musylman balasy arty opyq jegizetin mundaı aýyr ári las kúnádan aýlaq bolýy tıis».