Seriktestikti tereńdetýdiń kilti selkeýsiz senimde

Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Iran Islam Respýblıkasyna resmı sapary tabysty aıaqtaldy

Keshe, Iranǵa resmı saparynyń ekinshi kúni Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Tege­rannyń tórindegi «Espinas» qonaqúıinde Iran kompanııalary men holdıngteriniń basshylarymen kezdesti.  Elbasynyń Irannyń kompanııalary men holdıngteri basshylarymen kezdesýine 20-dan astam ırandyq kompanııalardyń jetekshileri qatysty. Olardyń arasynda Imidro, Ghadir Investments Group, Sunir Group, IRISL, Jahad-e Sabz sııaqty ártúrli salada, onyń ishinde energetıkalyq, agrarlyq, qurylys, taý-ken salalarynda jumys isteıtin iri-iri kompanııalar bar. Kompanııa basshylary Qazaq­stanmen arada birqatar ıgerilgen jáne jańa baǵyttar boıynsha yntymaqtastyqtyń áleýeti zor ekenin atap ótti. Soǵan oraı olar júzege asyrylyp jatqan birlesken jo­balar týraly aıta kelip, baılanystardy jolǵa qoıý máselesine zor qyzyǵýshylyq tanytty. – Iran úshin jaqsy kezeń týyp, eki el arasynda bıznesti damytýǵa jarqyn jol ashyldy. Endigi jerde birlesip atqaratyn jobalar jet­kilikti. Aýyl sharýashylyǵy, kólik logıstıkasy, taý-ken ónerkásibi bolsyn, qaı salada da baılanys­ty keńinen óristetýge múmkindik mol. Ásirese, azyq-túlikke degen su­ranys jyl ótken saıyn ósip kele jatqanda, Qazaqstannyń jerlerin tıimdi paıdalanýǵa bolady. Qytaıǵa, Reseıdiń Qıyr Shy­ǵysyna, Parsy shyǵanaǵy elderine azyq-túlik ónimderin eksporttaýǵa jol ashylady, dedi Elbasy óz sózinde. Qazaqstan Prezıdenti bir­qatar baǵyttar boıynsha ynty­maq­tastyqty belsendi damytýǵa ózara qyzyǵýshylyq bar ekendigin atap ótti. Bul jaǵynan Nursultan Nazarbaev ırandyq kompanııalardy «Qazaqstan – Túrikmenstan –Iran» temirjol tarmaǵy áleýetin belsendi paıdalanýǵa shaqyrdy. Memleket basshysy bizdiń elimizben ózara qarym-qatynas ja­saýdyń artyqshylyqtary tóńi­reginde jan-jaqty áńgime­lep berdi. Atap aıtqanda, Qazaqstannyń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa músheligi óz kezeginde ırandyq kompanııalarǵa Odaqtyń basqa el­derimen de saýda-sattyqty keden­dik baj salyǵynsyz júrgi­zýge múmkindik beredi. Odaq qura­myndaǵy elder arasynda kedendik kedergiler joq, ekonomıkalyq shekara da joq. Iаǵnı, Qazaqstanǵa ınvestısııa quıǵan ırandyq kompanııalarǵa bes el aýmaǵynda jeńildik jasalady degen sóz. Budan basqa, bizdiń elimiz ja­qynda Dúnıejúzilik saýda uıy­myna qosylyp, Eýropalyq odaqpen Keńeıtilgen seriktestik týraly keli­simge qol qoıdy. Sondaı-aq, Qa­zaqstan álemde bızneske qolaı­ly jaǵdaı týǵyzǵan elder arasyndaǵy reıtıngte 41-shi orynda tur. Sol sııaqty, ınvestısııanyń tartymdylyǵy jaǵynan óńirde úzdik kórsetkishterge ıe. Qazaqstan Respýblıkasynyń Pre­zıdenti Nursultan Nazar­baev bizdiń elimiz ınvestorlar úshin ın­vestısııalyq sýbsı­dııa­­lardy, zańdardyń turaq­ty­lyǵyn, salyqtyq jeńildik­terdi qarasty­ratyn preferen­sııa­lardyń aýqymdy paketin usyna alatyn­dyǵyn atap kórsett­i. Sonymen qatar, «100 naqty qadam» Ult Jos­paryna sáıkes, ın­ves­tısııalyq klı­matty jaqsartý jolynda bir­qatar sharalar atqaryldy jáne Qa­zaqstanda jekeshelendirý júrip jatyr, Halyqaralyq qarjy orta­lyǵy óz jumysyn bastaıdy. Qazaqstan Prezıdenti kelesi jyly bizdiń elimizde «Bolashaqtyń energııasy» taqyrybynda EKSPO-2017 halyqaralyq ma­man­­dan­­dyrylǵan kórmesi ótetin­digin eske salyp, osyǵan baılanysty balamaly energetıka salasynda aldyńǵy qatarly, ozyq tehnologııalarǵa qyzyǵýshylyq mol ekendigin jetkizdi. Memleket basshysy qazirgi kezde Qazaqstanda basymdyǵy bar birqatar memlekettik baǵdar­la­malar júzege asyrylyp jatqa­nyn, olarǵa Iran kompanııalary qatysa alatynyn atap ótti. Bular – ınfraqurylymdy damytý­ǵa arnalǵan «Nurly Jol» baǵdar­la­masy, ındýstrııalandyrý baǵdar­la­ma­synyń ekinshi kezeńi jáne aýyl sharýashylyǵyn damytý baǵdarlamasy. Budan basqa, Qazaqstan Iran­men yntymaqtastyqty medısına, bıotehnologııa, agrotehnologııa, ǵarysh tehnologııasy salasynda da belsendi túrde damytýǵa múddeli. Sondaı-aq, ózara is-qımyl qazirgi kezde elimizde damytylyp jatqan ınnovasııalyq klasterler negizinde júzege asyrylýy múmkin. Sóziniń sońynda Nursultan Nazarbaev Qazaqstan syndarly yn­tymaqtastyqqa negizdelgen ırandyq kompanııalardyń umty­lysyn joǵary baǵalaıtyndyǵyna basa nazar aýdardy jáne olarǵa jumystarynyń jemisti bolýyna tilektestigin bildirdi. Iran jaǵynan kezdesýge qa­ty­sýshylar Qazaqstanmen yntymaq­tastyq áleýetiniń joǵary eken­digin atap ótti. Onyń ishinde ıgeril­geni bar, endi ǵana kelisimge kelip jatqan jańa baǵyttar da bar. Osyǵan baılanysty olar isker­lik baılanystardy ornatýǵa qyzy­ǵýshylyqtaryn bildirip, júzege asyp jatqan birlesken jobalar jóninde óz pikirlerin ortaǵa saldy. Memleket basshysymen kezdesýden soń, kókeıdegi saýaldaryna tolyqqandy jaýap alǵan ırandyq iskerler Qazaqstan naryǵyna ınvestısııa salyp, jumys isteýge múddeli ekendikterin bildirdi. Biz elimiz delegasııasynyń quramyndaǵy Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asyljan Mamytbekovti áńgimege tartqan edik. Ol bylaı dedi: – Iran tarapymen keshe fıto­sanıtarlyq saladaǵy kelisimge qol qoıdyq. Osy kelisim arqyly bıdaı, arpa ǵana emes, maıly daqyldardy, basqa da ósimdik daqyldaryn eksporttaýǵa múmkindik aldyq. Endi bizdiń fıtosanıtarlyq sertıfıkat Iran jerinde 45 kúnge deıin óz kúshinde bolady. Al bul óz kezeginde eki jaqtyń da bıznesiniń damýyna, bir-birimen saýda-sattyq jasaýǵa, bıznesti ulǵaıtýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq, ol qazirgi ýaqytta eksport pen ımporttyń ara-salmaǵyna kelgende, eksport Qazaqstan jaǵyna qaraı basym bolyp turǵanyna nazar aýdardy. Ári qaraı da osyndaı úrdis saqtalady degen úmittemiz. О́ıtkeni, Iranǵa aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn kóbirek saýdalaımyz. Irannyń halqy kóp, sondyqtan tutyný qabi­leti óte joǵary. Osy sebepti jyl­dan-jylǵa bıdaı, arpa, maıly daqyldardy, odan basqa qazir et ónimderin de Iranǵa eksport­taýǵa ázirlik ústindemiz, dedi A.Ma­mytbekov. О́z kezeginde Iran isker top­tary­nyń Qazaqstan naryǵyna ınvestısııa salyp, óndirgen ónimderin Reseıge, ári qaraı Qytaı naryǵyna shyǵarmaq nıeti bar. Sondaı-aq, bizdiń elde óndirgen ónimderin Iran naryǵyna da shyǵara alady. Endi ırandyq bıznesmen Arman Djavıdannyń sózine qulaq túreıik: – Qazaqstanda jumys istep jat­qanymyzǵa birneshe jyl boldy. 2014 jyly mal bordaqylaý baza­syn saldyq. Endi Almaty qala­synyń mańynan et kombınatyn sal­ǵaly jatyrmyz. Qazaqstan tara­pynan ınvestorlarǵa jasala­tyn kómekke óte razymyz. Kom­bınat salý týraly tikeleı keli­simge qol jetkizgen Almaty obly­synyń ákimdigine, Aýyl sharýa­shylyǵy mınıstrligine de alǵysymdy aıtqym keledi. Aldaǵy ýaqytta óndirisimizdi órkendetip, yntymaqtastyǵymyzdy budan da keń aýqymda nyǵaıta túsemiz degen oıdamyz, – dedi ol. Qazaqstannyń Investısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshev bul sapardyń óte sátti bolǵanyn atap kórsetti. Elbasynyń resmı sapary barysynda 66 qujatqa qol qoıyldy. Olardyń jalpy quny 2 mlrd dollardan asady. Iran jaǵy Qazaqstanmen saýda jasaýǵa, elimizge ınvestısııa salýǵa múddeli. Eń aldymen, taý-ken, metallýrgııa óndirisi, ónerkásip kesheni jáne kólik logıstıkasy salalaryna úlken qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Mashına jasaý, jańa tehnologııalar salasyna da yqylasy joǵary. Aldaǵy ýaqytta qol qoıylǵan kelisimderdiń júzege asý barysyn qadaǵalap otyrý úshin ırandyq áriptesterimizben aýyq-aýyq habarlasyp otyrý jóninde ýaǵdalastyq. Qazaqstan men Irannyń basshylary da bıznes bastamalardyń júzege asýyna basymdyq berip, oǵan basa nazar aýdarý qajettigi jóninde ýaǵdalasty. Aldaǵy birer jyldyń ishinde taǵy da onshaqty jobanyń júzege asatyny anyq, dedi Á.Isekeshev. Sunir Group kompanııasynyń bas dırektory Bahman Salehı ózi basqaratyn kompanııanyń halyqaralyq kompanııalardyń ishinde 176-oryn alatynyn aıtty. Kompanııa jel stansalaryn, kún batareıalaryn shyǵarýmen aınalysady. Atom elektr stansalaryn salýda álemde 39-oryn alady. Qazaqstannyń Investısııalar jáne damý mınıstrligimen, «Qazgeologııamen» birge jumys jasap jatyrmyz. Taý-ken óndirisi salasynda yntymaqtastyq ornatý maqsatynda kelisimge qol qoıdyq. Qazaqstanda tórt zaýyt salý jos­parlanyp otyr, onyń ekeýi jel stansasy, ekeýi munaı óndirý salasyna qatysty, dedi B.Salehı. Sonymen, Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Iran Islam Res­pýb­lıkasyna resmı sapary ekijaqty ýaǵdalastyqtarǵa sáıkes asa tabys­ty aıaqtaldy. Ǵabıt ISKENDERULY, «Egemen Qazaqstan» – Tegerannan (Iran). Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.